Thái Nguyên là một trong những vùng trà xanh có chất lượng tốt nhất ở Việt Nam. Chất trà của Thái Nguyên không chỉ thơm ngon, mà lại còn đậm đà hợp với gu người Việt.
Trong nhiều yếu tố tạo nên trà ngon, thì yếu tố khí hậu và thổ nhưỡng có thể được xem là quan trọng nhất.
Yếu tố “khí hậu & thổ nhưỡng” hay “terroir” hay được đề cập trong việc sản xuất rượu ở Pháp. Nhưng từ này có thể dùng cho cà phê hay trà. Terroir có thể hiểu đơn giản là sự kết hợp độc đáo của các yếu tố môi trường giúp tác động lên hương vị và chất lượng chung của trà.
Những yếu tố môi trường có thể kể đến là: khí hậu, đất, địa hình và vi khí hậu. Có thể tính cả yếu tố con người nếu muốn. Và trong bài viết này mình sẽ phân tích sơ những yếu tố này để bạn có thể hiểu được tại sao dòng Trà Thái Nguyên lại có chất lượng tốt đến vậy.
KHÍ HẬU
- Nhiệt độ: Thời tiết ở Thái Nguyên là dạng cận nhiệt đới. Nhiệt độ thường rơi vào khoảng 15 đến 28 độ C. Tức là không quá lạnh khi về đông nhưng không quá nóng khi vào hè. Ở các vụ trà xuân và hè thu thì thời tiết ở các vùng trà cực mát. Chỉ khoảng 18 đến 22 độ trong suốt cả ngày.
- Lượng mưa: Lượng mưa hàng năm rơi vào khoảng 1.600 đến 2.200mm. Lượng mưa đủ đúng nghĩa. Không quá ít và cũng không quá nhiều. Mưa đủ giúp hạn chế ngập úng và hạn chế trôi mất chất đất.
- Ánh sáng: đủ nắng quanh năm. Giúp cây trà quang hợp để trổ lá và phát triển. Cũng như chuyển hoá các thành phần amino acid sang catechin. Giúp trà có sự cân bằng giữa hương vị thơm ngon và độ đậm đà.
- Độ ẩm: độ ẩm cao là biểu hiện của lượng mưa đầy đủ. Độ ẩm cao còn giúp cho nhiệt độ ổn định suốt cả ngày. Tức là không thay đổi đột trong suốt cả ngày khiến gây nên sốc nhiệt.
CHẤT ĐẤT
- Chất đất: dạng đất ở các vùng trồng trà lớn ở Thái Nguyên đa phần là đất đỏ vàng. Dạng đất này về cơ bản thì không phải là đất màu mỡ nhiều dinh dưỡng. Nhưng nhờ lượng mưa đầy đủ và người dân biết chăm bón nên vẫn phù hợp để làm trà chất lượng cao.
- Thoát nước: đất đỏ vàng có khả năng thoát nước rất tốt. Qua đó chống ngập úng rất tốt.
ĐỊA HÌNH
- Độ cao: Thái Nguyên là một tỉnh thuộc vùng trung du. Vậy nên nhiều vườn trà ở nơi đây được trồng ở độ cao khoảng 300 đến 600m so với mặt nước biển. Trà trồng ở khoảng độ cao này thường có vị đậm và hương đơn giản. Hương chủ yếu của dòng trà Thái Nguyên là hương cốm nếp và hạt rang.
- Đồi thấp: nhiều vườn trà ở Thái Nguyên được trồng trên các vùng đồi thấp. Khi trồng theo triền đồi thì cây trà có thiên hướng sẽ phát triển rễ dài hơn là đất bằng. Đất đồi còn có lợi thế là giúp cây trà quang hợp đều, đất thoát nước cực tốt và thoáng khí giúp hạn chế nấm bệnh.
VI KHÍ HẬU
- Vùng trà: mặc dù là cùng một tỉnh nhưng mỗi vùng trà ở Thái Nguyên lại có hương vị khác nhau một chút. Chẳng hạn như trà từ xã Tân Cương thì có thiên hướng bùi và ngọt. Còn trà đến từ xã La Bằng thì ít bùi ngọt hơn nhưng lại đậm hơn nhiều. Người có gu đậm uống sẽ thấy “phê” hơn.
- Vi khí hậu: Khác biệt giữa các vùng trà đến từ vi khí hậu. Tân Cương thì ở phía Tây Nam gần sông Công. Còn La Bằng thì ở phía Tây và nằm ngay chân núi Tam Đảo. Không chỉ khác biệt về chất đất. Mà nguồn nước tưới tiêu cũng sẽ khác giữa nước từ sông Công và nước suối từ dãy Tam Đảo.
Có tham khảo qua:
- https://www.jstage.jst.go.jp/article/pedologist/64/1/64_3/_pdf/-char/en
- https://tapchikhoahocdat.vn/tin-tuc/dac-diem-hinh-thai-va-mot-so-tinh-chat-ly-hoa-hoc-dat-trong-che-tinh-thai-nguyen/
- https://tapchikhoahocdat.vn/tin-tuc/hien-trang-san-xuat-va-tinh-chat-dat-trong-che-tai-xa-la-bang-huyen-dai-tu-tinh-thai-nguyen/