Lá Trà Xanh Tươi: 6 Công Dụng & Cách Nấu

Uống nước lá trà xanh là thói quen lâu đời của nhiều người, đặc biệt là người dân ở các tỉnh miền Bắc nước ta. Vì nước lá trà xanh không chỉ thơm ngon, có vị chát đượm ngọt hậu mà còn giúp giải khát, thanh nhiệt rất tốt vào những ngày nắng nóng.

Thức uống bình dị, rất đỗi quen thuộc này lại ẩn chứa nguồn dưỡng chất khổng lồ, khiến lá trà xanh được nhiều chuyên gia xếp vào hàng ‘siêu thực phẩm’ cho sức khỏe. Để giữ được trọn vẹn những hoạt chất tốt nhất này, khâu chọn lá và kỹ thuật nấu đóng vai trò quyết định.

1. Cách chọn lá trà xanh tươi và trà xanh khô chuẩn ngon

Thông thường, khi nói đến trà xanh, chúng ta sẽ nghĩ ngay đến những bó lá trà tươi tươi mua ở chợ. Lá trà tươi rất tốt nhưng có nhược điểm lớn là khó bảo quản, dễ bị héo và mất dần các chất chống oxy hóa quý giá theo thời gian. Do đó, khi mua lá trà tươi, bạn chỉ nên mua lượng vừa đủ dùng, nấu và uống hết ngay trong ngày, tuyệt đối không để nước trà tươi qua đêm vì nước trà sẽ bị nhiễm khuẩn và biến chất.

Nếu không có thời gian đi chợ hằng ngày, bạn hoàn toàn có thể lựa chọn lá trà xanh khô (trà mộc). trà xanh khô trải qua quá trình chế biến, sao vò nghiêm ngặt giúp cố định các thành phần hoạt chất và hương vị thơm ngon của lá trà tươi, đồng thời có thể bảo quản được rất lâu.

Để thưởng thức gu trà Bắc chuẩn vị nhất, bạn nên chọn mua trà xanh đặc sản Thái Nguyên. Vùng trà Tân Cương Thái Nguyên từ lâu đã nổi tiếng là nơi cho ra đời dòng trà xanh trung du có chất lượng đỉnh cao nhất Việt Nam, sở hữu hương cốm nồng nàn và vị tiền chát hậu ngọt sâu lắng đã đi vào ca dao: “trà Thái, Gái Tuyên”.

2. Hướng dẫn cách nấu lá trà xanh chuẩn vị – không bị đỏ nước

Nấu lá trà xanh tươi: Lá trà tươi mua về cần rửa thật sạch qua nhiều lần nước. Trước khi cho vào nồi, bạn hãy dùng tay vò nhẹ cho lá trà hơi nát. Việc vò này giúp làm vỡ lớp biểu bì của lá, khiến các dưỡng chất hòa tan vào nước nhanh hơn khi nấu. Bạn chỉ nên dùng một nắm tay lá trà cho khoảng 2 lít nước để tránh nước trà quá đặc dễ gây say trà. Cho lá trà vào nồi, đổ nước và đun đến khi sôi bùng lên thì tắt bếp ngay. Mở hé nắp vung để nước trà giữ được màu xanh mướt đẹp mắt, đợi nguội là có thể dùng.

Nấu lá trà xanh khô: Đối với trà khô, cách pha vô cùng tiện lợi. Bạn cho khoảng 5g trà vào ấm dung tích 500ml, rót nước sôi ở nhiệt độ khoảng 85-90 độ C vào và hãm trong vòng 3-4 phút là có thể rót ra thưởng thức.

Nếu bạn không thích vị chát đậm của trà nóng, hãy thử phương pháp pha lạnh (Cold Brew trà xanh): Cho 5g trà khô vào chai nước lọc 500ml, đóng chặt nắp và để vào ngăn mát tủ lạnh từ 2-3 tiếng. Nước trà pha lạnh sẽ có vị ngọt thanh rất mát, bớt hẳn vị chát gắt, cực kỳ hợp để giải nhiệt hỏa tốc.

3. Các tác dụng của lá trà xanh đối với sức khỏe (theo góc nhìn khoa học)

Nhờ phương pháp diệt men ngay sau khi hái để ngăn chặn quá trình oxy hóa, lá trà xanh giữ được hàm lượng cực cao các polyphenol và polyphenol chống oxy hóa mạnh mẽ, đặc biệt là epigallocatechin gallate (EGCG) và axit amin L-theanine. Dưới đây là những lợi ích sức khỏe nổi bật đã được các tổ chức y tế quốc tế nghiên cứu và công nhận:

3.1. Góp phần ngăn ngừa một số bệnh ung thư

Theo các báo cáo y tế, Việt Nam là một trong những quốc gia có tỷ lệ tử vong ở người mắc bệnh ung thư cao hàng đầu Châu Á. Các bác sĩ tại Bệnh viện K luôn đưa ra lời khuyên rằng yếu tố chính tác động đến tỷ lệ chữa khỏi ung thư là việc phát hiện sớm hay muộn thông qua tầm soát định kỳ. Bên cạnh việc vận động và ăn uống khoa học, duy trì thói quen uống nước lá trà xanh hằng ngày là một cách hỗ trợ cơ thể chủ động phòng bệnh.

Các hoạt chất chống oxy hóa trong trà giúp trung hòa các gốc tự do gây tổn thương tế bào. Nhiều nghiên cứu dịch tễ học dài hạn, điển hình là nghiên cứu năm 2006 tại Nhật Bản, cho thấy phụ nữ có thói quen uống trà xanh thường xuyên giúp giảm đến 22% nguy cơ mắc bệnh ung thư vú và giảm đáng kể tỷ lệ mắc ung thư đại trực tràng.

3.2. Giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ

Một nghiên cứu lớn kéo dài 11 năm trên 40.000 người Nhật Bản công bố trên Tạp chí của Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ (JAMA) chứng minh rằng những người uống trên 5 tách trà xanh mỗi ngày có tỷ lệ tử vong do đột quỵ hoặc tim mạch thấp hơn hẳn nhóm còn lại. Hoạt chất EGCG dồi dào trong lá trà xanh giúp bảo vệ thành mạch máu, tăng cường lưu thông tuần hoàn và hạn chế quá trình oxy hóa cholesterol xấu (LDL), từ đó giảm thiểu nguy cơ xơ vữa động mạch.

3.3. Hỗ trợ cải thiện và phòng ngừa bệnh tiểu đường

Bệnh tiểu đường xảy ra khi cơ thể bị kháng insulin hoặc không sản sinh đủ insulin, dẫn đến lượng đường huyết tăng cao. Hoạt chất trong trà xanh có khả năng hỗ trợ ức chế enzym alpha-glucosidase, giúp làm chậm quá trình hấp thụ đường vào máu sau khi ăn.

Một nghiên cứu tổng hợp vào năm 2013 ghi nhận trà xanh giúp làm giảm lượng đường huyết lúc đói hiệu quả. Đồng thời, các số liệu tại Nhật Bản cũng cho thấy thói quen này giúp giảm nguy cơ tiến triển thành bệnh tiểu đường tuýp 2 lên đến 42%.

3.4. Tăng cường chức năng não bộ và bảo vệ hệ thần kinh

Lá trà xanh chứa một lượng caffeine vừa đủ để liên kết với các thụ thể adenosine trong não, giúp bạn tỉnh táo và tập trung mà không gây tim đập nhanh. Đặc biệt, sự xuất hiện của axit amin L-theanine giúp kích thích các sóng não alpha, làm giảm căng thẳng và tăng cường trí nhớ ngắn hạn, giúp việc học tập và làm việc hiệu quả hơn. Khi tuổi sút tăng lên, hợp chất catechin trong trà xanh còn bảo vệ tế bào thần kinh, hỗ trợ ngăn ngừa các hội chứng sa sút trí tuệ nguy hiểm như Alzheimer và Parkinson.

3.5. Hỗ trợ chuyển hóa mỡ thừa và giảm cân

Caffeine và EGCG trong trà xanh kết hợp với nhau giúp thúc đẩy quá trình sinh nhiệt và tăng cường tốc độ chuyển hóa năng lượng cơ bản (BMR), đẩy hiệu suất oxy hóa chất béo lên đến 17%. Một nghiên cứu lâm sàng thực hiện trên 240 người trong vòng 12 tuần đã chỉ ra nhóm sử dụng trà xanh có sự sụt giảm rõ rệt về tỷ lệ mỡ cơ thể, cân nặng và số đo vòng eo. Tất nhiên, để giảm cân bền vững, bạn vẫn cần kết hợp với chế độ ăn kiêng lành mạnh và tập luyện đều đặn.

4. Ứng dụng ngoài da: Tắm lá trà xanh trị mụn và rôm sảy

Nhờ đặc tính kháng khuẩn và tiêu viêm tự nhiên, nước lá trà xanh tươi được ứng dụng rộng rãi trong các mẹo chăm sóc da dân gian. Bạn có thể dùng nước trà xanh để rửa mặt hằng ngày nhằm hỗ trợ điều trị mụn trứng cá, giúp các vết mụn mau lành.

Theo kinh nghiệm của các bà các mẹ, tắm lá trà xanh cho trẻ sơ sinh cũng rất tốt để làm mát da, ngừa rôm sảy, hăm tã. Người bị thủy đậu cũng có thể tắm lá trà xanh để làm dịu cơn ngứa ngáy, hạn chế nhiễm trùng các nốt phỏng. Tuy nhiên, trà xanh chỉ giúp giảm triệu chứng ngoài da, nếu tình trạng viêm nhiễm nặng, bạn vẫn cần đưa trẻ đi khám bác sĩ chuyên khoa.

5. Những lưu ý quan trọng khi sử dụng trà xanh hằng ngày

• Tránh uống vào buổi tối: Caffeine có thể gây hưng phấn thần kinh dẫn đến mất ngủ, tốt nhất bạn nên uống vào buổi sáng hoặc chiều.

• Không uống ngay sau khi ăn: Các chất tannin trong trà sẽ phản ứng và làm giảm khả năng hấp thụ khoáng chất (như sắt, kẽm) từ thức ăn. Hãy uống nước trà sau bữa ăn ít nhất 30 phút.

• Tác dụng với phụ nữ trong chu kỳ: trà xanh giúp làm dịu cơn đau bụng kinh nhưng do cản trở hấp thụ sắt, bạn cần tránh uống quá đậm và nên bổ sung thêm thực phẩm giàu sắt như thịt đỏ, các loại hạt.

• Lưu ý đặc biệt cho phụ nữ mang thai: Mẹ bầu hoàn toàn uống được trà xanh nhưng chỉ nên giới hạn từ 1-2 tách nhỏ mỗi ngày. Uống quá nhiều trà xanh sẽ cản trở cơ thể hấp thụ Axit Folic (Vitamin B9) – một chất cực kỳ quan trọng đối với sự phát triển ống thần kinh của thai nhi trong những tháng đầu.

Lưu ý từ Danh Trà: Thông tin về tác dụng sức khỏe của lá trà xanh trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, được tổng hợp từ các nghiên cứu khoa học uy tín. Lá trà xanh là thực phẩm hỗ trợ lối sống lành mạnh, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh hoặc phác đồ điều trị từ bác sĩ chuyên khoa.

Tài liệu tham khảo:

1. Kurahashi, N., et al. (2006). “Green tea consumption and skin cancer risk: The Japan Public Health Center-based Prospective Study.” American Journal of Epidemiology. (Nghiên cứu về tỷ lệ giảm nguy cơ ung thư vú và các bệnh ung thư ở phụ nữ).

2. Kuriyama, S., et al. (2006). “Green tea consumption and mortality due to cardiovascular disease, cancer, and all causes in Japan: the Ohsaki study.” JAMA (Journal of the American Medical Association). (Nghiên cứu trên 40.000 người Nhật về tỷ lệ giảm tử vong do tim mạch và đột quỵ).

3. Liu, K., et al. (2013). “Effect of green tea consumption on blood glucose and insulin sensitivity: a meta-analysis of randomized controlled trials.” American Journal of Clinical Nutrition. (Nghiên cứu tổng hợp về khả năng kiểm soát đường huyết của trà xanh).

4. Sano, J., et al. (2024). “Effects of brewing vessel materials on catechin content, umami compound extraction, and sensory profiles of green tea.” Food Research International. (Nghiên cứu năm 2024 về ảnh hưởng của chất liệu ấm đến hàm lượng catechin và cảm quan vị umami của trà xanh).