Tag Archives: công phu trà

5 Cách Pha Trà Phổ Biến & Lâu Đời

cách pha trà, ấm tử sa, ấm tử nê

Pha trà về cơ bản là dùng nước để chiết lấy chất cũng như hương vị của lá trà. Thế nhưng đã có nhiều cách pha trà đã được sáng tạo ra để phù hợp với văn hoá cũng như từng loại trà.

Và sau đây là 5 cách pha trà phổ biến nhất trên thế giới.

NHỮNG CÁCH PHA TRÀ PHỔ BIẾN

1. Cách pha trà Công Phu

Nếu bạn là người uống các loại trà Trung Quốc như trà Ô Long hay Phổ Nhĩ thì có lẽ bạn đã biết đến phong cách pha trà mang tên Công Phu này rồi.

Cách pha trà Công Phu là phong cách pha trà đặc trưng của phía Nam Trung Quốc. Kiểu pha trà này ra đời ở Triều Châu ở Quảng Đông. Sau lan dần sang Phúc Kiến và Đài Loan.

Có 3 lý do chính cho sự ra đời của cách pha trà Công Phu. Thứ nhất đến chính từ cái tên Công Phu. Có nghĩa là cách pha trà này mang hơi hướng võ học. Không chỉ các động tác võ, mà khí công lẫn triết lý võ học được áp dụng vào phong cách pha trà này.

Lý do thứ hai mà cách pha này ra đời đó chính tiết kiệm. Cách pha này ra dời vào giai đoạn nhà Thanh. Lúc này thì khi pha trà người ta thường dùng ấm to và cho nhiều trà. Trong khi đó thì Công Phu Trà dùng ấm nhỏ và sử dụng ít trà hơn.

Và lý do cuối cùng đó chính là cách pha này ra đời này để pha nham trà hay Ô Long núi đá. Đây là nhóm trà Ô Long rất nổi tiếng của vùng trà Vũ Di của Phúc Kiến.

Nham trà còn được gọi ‘Công Phu Trà’. Vì để làm nên nham trà đòi hỏi không chỉ kỹ năng, kinh nghiệm mà còn kiên nhẫn nữa. Giống như việc luyện võ vậy.

Chính vì vậy nên khi nham trà xuất hiên ở Châu Âu vào khoảng thế kỷ 17 thì loại trà được gọi là “Kungfu Black Tea”. Hay trà đen Công Phu. Và cách pha trà Công Phu được tin là ra đời để pha trà Công Phu hay nham trà.

cách pha hồng trà

Cũng giống như võ thì cách pha trà Công Phu cũng có một số hệ phái hay biến tấu khác nhau. Có 3 nhóm chính đó là: Triều Châu, Chiếu An và Đài Loan.

Cách pha trà Công Phu về cơ bản là sử dụng dụng ấm pha nhỏ, lượng trà ít và thời gian hãm ngắn. Ví dụ như uống nham trà thì mình dùng 5g trà cho ấm Tử Sa 60ml. Không hãm mấy nước đầu mà rót nước vào rồi rót trà ra ngay. Đến mấy nước cuối mới hãm trong vài giây.

Đây chính là cách pha của một người làm nham trà ở Vũ Di truyền lại. Mang phong cách Triều Châu. Với cách pha này thì nước trà rất sánh. Hương vị thì kẹo lại và khi uống vào thì bùng nổ hương vị trong miệng.

Ở Việt Nam thì mình thấy nhiều người áp dụng cách pha trà Công Phu kiểu Đài Loan. Có lẽ là do những người Đài Loan trồng trà Ô Long ở Bảo Lộc du nhập vào những năm 90s thế kỷ trước.

Cách pha Công Phu phong cách Đài Loan thì cầu kỳ và đòi hỏi nhiều trà cụ hơn 2 cách pha kia. Ngoài ấm và chén, thì còn có thêm tống, thuyền trà, ly ngửi.

Mặc dù Công Phu ra đời là để pha trà Ô Long. Nhưng hầu như bạn có thể dùng cách pha trà này để pha bất kỳ loại trà nào. Như trà xanh, bạch trà, hồng trà hay trà Phổ Nhĩ. Đặc biệt là nên dùng để pha trà cao cấp.

Còn về từng bước pha trà kiểu Công Phu thì viết ra rất dài và khó hiểu. Nếu bạn muốn học cách pha này thì nên học phong cách Đài Loan. Ở dưới là video cách pha trà Thái Nguyên theo phong cách Công Phu Đài Loan đã được tối giản.

Cách pha trà xanh Thái Nguyên kiểu Công Phu:

Công phu phong cách Triều Châu:

2. Cách pha trà kiểu Việt Nam (Phương Tây)

Cách pha trà kiểu Việt Nam quen thuộc của chúng ta rất đơn giản. Bạn chỉ cần dùng một ấm pha trà lớn và tách tà là đủ. Chứ không cầu kỳ với hàng tá trà cụ như Công Phu.

Không chỉ Việt Nam mà các nước phương Tây cũng có cùng kiểu pha trà như vậy. Lý do là khi người Châu Âu lần đầu đến Trung Quốc vào thời nhà Thanh thì cách pha này đang được ưa chuộng.

Không chỉ mang lá trà sang Châu Âu. Mà các thương gia còn mang theo ấm trà cũng như cách pha trà này về nước.

trà xanh thái nguyên, trà thái nguyên, trà tân cương thái nguyên, lá trà xanh

Chính sự ảnh hưởng này mà đến hiện nay thì cách pha này được xem là cách pha trà phổ biến nhất thế giới. Vì đa phần các nước đều sử dụng kiểu pha trà này.

Cách pha này cũng hợp hơn với gu trà của đại đa số người Việt. Đó là trà phải đậm đà. Lấy trà Thái Nguyên làm ví dụ. Thì ấm trà 500ml được dùng để pha 10g trà.

Trà Thái Nguyên hay được hãm lâu (4-5 phút) nên vị trà rất đậm đà. Nước trà sệt, uống vào thì tê tê đầu lưỡi. Vị trà thì đậm, nhưng sau khi nuốt thì hậu ngọt xuất hiện ngay. Như thế là đúng gu truyền thống.

Cách pha này còn thích hợp để pha các loại trà thảo mộc. Vì trà thảo mộc không qua chế biến như trà mà chỉ có công đoạn phơi khô. Thế nên cần hãm trong thời gian dài thì mới ra hết chất trà được.

3. Đun trên bếp

Đây cũng là một cách pha trà phổ biến khác của người Việt Nam. Nhất là khi dùng để nấu các loại lá tươi lấy nước để uống. Lá được cho vào ấm đun nước. Rồi nấu sôi trên bếp.

cách pha trà, đun trà

Đây còn có thể được xem là cách pha trà đầu tiên xuất hiện trong lịch sử. Nếu đọc về truyền thuyết về sự ra đời của trà thì bạn sẽ có nhắc tới cách pha này.

Truyện kể là trong khi Thần Nông đang đun nước thì lá của một chiếc cây gần đó vô tình rơi vào nồi nước của ông. Thần Nông nếm thử thì thấy nước không chỉ thơm ngon và cơ thể khoan khoái lạ kỳ.

Và loại lá đó chính là lá trà. Thần Nông hay tự mình nếm thử các loại cây thuốc để tìm hiểu dược tính. Thế nên ông luôn mang lá trà bên mình để mỗi khi bị trúng độc thì lôi ra dùng ngay để giải độc.

Qua câu chuyện này thì chúng ta có thể thấy lá trà tươi vốn dĩ được pha bằng cách đun trên bếp từ rất lâu rồi. Đến hiện nay thì nhiều người vẫn dùng cách này để pha lá trà xanh tươi.

Đun trên bếp là cách pha hợp nhất để pha lá trà tươi. Như lá trà xanh tươi vốn dĩ chưa qua chế biến nên lớp biểu bì rất dày. Chính vì vậy nên chúng ta cần phải vò nhẹ lá trà khi cho vào ấm đun. Và cần đun trong một thời gian 10-20 phút mới ra được hết chất trà.

4. Trà đạo Nhật Bản

Trong trà đạo Nhật Bản thì loại trà được dùng đó là matcha hay bột trà xanh. Sử dụng trà bột hay mạt trà để pha thực chất là có từ rất lâu đời.

trà đạoi nhật bản, matcha, bột trà xanh

Trước khi kiểu pha lá trà bằng ấm được phổ biến thì người xưa pha trà bằng trà bột. Lá trà sau khi chế biến sẽ được đóng thành bánh như viên gạch. Mỗi khi pha thì người pha sẽ bẻ lấy một viên nhỏ. Nghiền thành bột rồi pha với nước để uống.

Cách pha này tồn tại ở Trung Quốc cho đến khi Chu Nguyên Chương lên làm vua vào thế kỷ 14. Do xuất thân là nông dân nên ông cấm mọi thứ xa xỉ. Trong đó có bánh trà được ưa chuộng bởi giới quý tộc.

Trong khi đó thì dân thường hay pha trà bằng cách hãm lá trà trong ấm. Nên Chu Nguyên Chương bắt mọi tầng lớp phải pha trà giống như dân thường.

Cây trà được đưa về Nhật Bản bởi nhà sư Eisai vào thế kỷ 12. Trước thời của Chu Nguyên Chương rất lâu. Thế nên nhà sư này không chỉ mang hạt giống trà mà còn cả cách pha trà bột về nước.

Và cách pha này vẫn còn giữ đến tận ngày nay.  Đồng thời là một nét văn hoá đẹp của văn hoá tà Nhật Bản.

Do vốn được sử dụng bởi các nhà sư Thiền Tông. Nên bên trà đạo Nhật Bản là một kiểu nghi thức uống trà bao hàm những yếu tố thiền định.

Có nghĩa là bạn nên tập trung vào thực tại, vào chén trà đang uống. Thay vì suy nghĩ lo lắng về chuyện trong quá khứ, hay những thứ vô định trong tương lai.

Để áp dụng cách pha trà này thì bạn cần có 2 trà cụ, đó là: chén uống trà bột (chawan) và chổi khuấy (chasen). Còn matcha thì nên dùng loại tốt từ Nhật Bản. Hay sử dụng bột trà xanh Thái Nguyên của Việt Nam.

Sau đó cho khoảng 1 muỗng cà phê matcha vào chén, thêm 150ml nước 80 độ C, rồi dùng chổi khuấy để khuấy trà đều tay theo phương thẳng đứng. Lưu ý là không để chạm vào đáy chén. Khuấy trong vòng 30s cho đến khi trà tạo thành lớp bọt dày thì có thể dùng được.

5. Pha trà trong tách

Pha trà thẳng trong tách trà là cách pha trà đơn giản và đỡ mất thời gian nhất. Thường thì trà túi lọc hay lá trà được cho thẳng bào một chiếc ly lớn. Sau đó cho nước sôi vào hãm một chút rồi thưởng thức.

long tỉnh, pha trà trong tách

Khác với những cách pha trà trên với đủ thứ trà cụ cùng với nhiều bước. Rồi áp dụng đủ triết lý từ võ học hay thiền. Thì cách pha trà kiểu này đúng là thật sự dân giã.

Lần đầu tiên mình được chứng kiến cách pha này là khi được dắt ra chợ trà lúc còn bé. Thường thì chợ trà ở Thái Nguyên chỉ họp mỗi tuần một ngày mà thôi. Nên việc mua bán thường diễn ra nhanh chóng và sôi nổi.

Những người quản lý chợ sẽ chuẩn bị sẵn những phích nước sôi và tách sứ. Thế là người mua trà buôn, chủ yếu là các cô các bác, sẽ lấy một ít từ người bán và pha ngay trong tách.

5 Cách Pha Trà Phổ Biến & Lâu Đời 1

Nếu trà có chất lượng tốt thì cả người mua và người bán sẽ bắt đầu ngã giá. Một buổi sáng thì người mua có thể thử trà từ hàng chục người bán. Thế nên cách pha này là nhanh nhất. Thử xong rồi vứt bã để tiếp tục thử ngay trà khác.

Có một loại trà rất nổi tiếng tên là Long Tỉnh (Hàng Châu, TQ) cũng thường được pha theo cách truyền thống là pha trong ly thuỷ tinh.

Theo người làm trà Long Tỉnh giải thích thì ngày xưa ly thuỷ tinh rất đắt. Đắt hơn nhiều so với sứ. Nên ly thuỷ tinh thường được ưu tiên dùng để pha trà. Và nét văn hoá này vẫn còn giữ mãi đến tận bây giờ.

CÁCH PHA TRÀ NGON HƠN

Để pha trà ngon hơn thì việc bạn cần làm đầu tiên bạn cần làm đó chính là hỏi thông tin từ người bán. Nếu người bán là người trực tiếp làm ra loại trà đó thì càng tốt. Vì họ chính làn người nắm được chính xác được những yếu tố ảnh hưởng lên lá trà thành phẩm.

Nếu bạn chưa rành pha trà thì có thể hỏi trực tiếp người làm cách pha sao cho chuẩn nhất. Vì không ai hiểu trà băng chính người làm ra nó cả.

Người làm trà thật sự sẽ nắm rõ vụ mùa, điều kiện thời tiết và quy trình chế biến lá trà. Ví dụ như đối với trà xanh Thái Nguyên thì vụ mùa thu luôn đậm đà hơn hẳn so với các vụ còn lại trong năm.

Vì cây trà bắt dầu tích trữ dưỡng chất để nghỉ đông. Đòng thời tích tụ nhiều caffeine dể hạn chế côn trùng cắn phá. mà caffeine lại đắng nên trà sẽ đậm. Đồng thời uống sẽ tỉnh hơn.

Và mùa chỉ là một trong nhiều yếu tố ảnh hưởng lên lá trà. Thế nên chỉ người làm trà mới nắm rõ được. Nếu bạn cần đặt câu hỏi thì có thể nhắn cho mình hoặc bình luận thẳng bên dưới.

Điều thứ hai bạn cần làm đó chính là mua trà có chất lượng thật sự. Vì bạn cần biết là trà ngon sẽ rất dễ pha. Không có cách pha trà nào có thể cứu được trà dở cả.

Và thứ ba mới chính là chọn cách pha. Bạn chọn một cách pha nào hợp với mình nhất. Đơn giản thì cứ pha theo kiểu Việt Nam. Cầu kỳ hơn thì có thể pha kiểu Công Phu.

Nếu chưa quen thì bạn có thể đầu tư một số công cụ hỗ trợ. Như ấm đun nước có hiện nhiệt độ. Hay cân điện tử có bấm thời gian. Chúng ta có thể vừa cân trà, vừa bấm thời gian hãm trà bao lâu.

Về phần nước thì bạn không cần quá lo lắng. Vì minh đã thử nước ở nhiều thành phố lớn ở Việt Nam rồi. Nước máy của chúng ta có chất lượng khá ổn để pha trà. Nếu kỹ hơn thì bạn nên dùng máy lọc (không dùng máy RO). Hay dùng nước suối đóng chai.

Để pha trà ngon thì luyện tập quan trọng hơn lý thuyết. Thế nên bạn cứ tập pha nhiều là dần sẽ thuần thục. Còn về phần kiến thức thì bạn có thể tham khảo những bài viết về trà khác của mình ở blog Danh Trà.

Cách pha hồng trà ngon dành cho người mới tập uống trà

hồng trà, trà đen, vũ di,

Cách pha hồng trà ngon không đòi hỏi quá nhiều kỹ thuật phức tạp. Ở bài viết này Danh Trà sẽ hướng dẫn bạn một số nguyên tắc cơ bản để bạn có thể pha được tách hồng trà tốt nhất có thể.

Hồng trà là loại trà có độ lên men cao hơn nhiều so với trà xanh, trà ô long hay bạch trà. Thường thì bạn sẽ hay nghe cụm từ là hồng trà là loại trà lên men hoàn toàn hay 100%. Thế nhưng trên thực tế thì trừ những loại hồng trà rẻ tiền sản xuất quy mô công nghiệp, thì ít có loại hồng trà nào lên men thật sự đạt 100% cả. Phần lớn các loại hồng trà hiện nay được lên men trong khoảng 80 đến 90% mà thôi. Các nhà sản xuất trà thường sẽ dừng công đoạn lên men hồng trà ở một mức nhất định (ít nhất là 80%) để trà có những hương vị mà họ mong muốn.

Cách pha hồng trà sẽ khác tuỳ theo từng vùng . Và thậm chí mỗi người sẽ có những cách pha của riêng họ. Tuy nhiên, nếu bạn là người mới làm quen với việc thưởng trà. Thì hướng dẫn sau sẽ giúp bạn có góc nhìn cơ bản về cách pha hồng trà. Và sau này khi đã thuần thục rồi thì bạn có thể rút ra những quy tắc riêng mà bản cảm thấy hợp lý nhất với bản thân mình.

Cách pha hồng trà cơ bản

Để pha được một tách hồng trà ưng ý thì bạn cần chuẩn bị những thứ sau:

Nước

Nước pha trà có thể nói là yếu tố hàng đầu để có được một ấm trà ngon. Trong số các loại nước thì nước suối có thể được xem là loại nước pha trà tốt nhất. Lưu ý là nước suối ở đây là nước lấy từ dòng suối sạch. Chứ không phải loại ‘nước suối’ đóng chai. (Tìm hiểu kỹ hơn về nước pha trà tại bài viết ‘Nhất Nước‘)

Tuy nhiên, khi rất nhiều người trong chúng ta sống ở khu vực thành thị thì nước suối thật sự là khan hiếm. Thì chúng ta có thể ứng biến từ nước vòi. Đầu tiên là bạn không nên sử dụng nước ngay sau khi từ vòi chảy ra. Mà hãy để nước qua đêm hay một khoảng thời gian nhất định rồi mới sủ dụng. Có rất một vài lý do đằng sau việc để nước qua đêm này.

Thứ nhất, trong nước vòi có chứa thành phần Clo để làm sạch nước, nhất là ngừa các loại vi sinh vật phát triển. Tuy nhiên, thành phần clo lại phản ứng với các phân tử hữu cơ trong nước và tạo thành các sản phẩm phụ khử trùng (tạm dịch từ cụm từ disinfection byproduct)Các loại trà ngon thường sẽ chứa rất nhiều các hợp chất tạo mùi hương. Khi pha trà từ nước vòi trực tiếp thì các hợp chất tạo mùi hương sẽ bị tác động và tạo các sản phẩm phụ (byproduct). Hay nói một cách đơn giản hơn thì hương trà sẽ bị ảnh hưởng khi pha với nước vòi không qua xử lý (như để qua đêm).

Thứ hai, các thành hoá học bên trong lá trà cần các phân tử oxy trong nước để có thể tan vào nước một cách hiệu quả nhất. Việc để nước qua đêm giúp nước hấp thụ thêm oxy. Vì phân tử oxy thường nặng nên sẽ tan dần vào trong nước. Nước có nhiều oxy thường sẽ pha trà ngon hơn vì các phân tử oxy sẽ giúp ‘lôi kéo’ các phân tử hương vị từ trong lá trà tan vào nước trà. Thế nên không phải tự nhiên mà nước suối đầu nguồn pha trà rất ngon. Vì nước suối chuyển động liên tục nên có hàm lượng oxy rất cao.

Tóm tắt rút gọn: nếu sử dụng nước vòi để pha hồng trà thì nên để nước qua đêm.

hồng trà, trà đen. tách trà

Nhiệt độ nước

Nhiệt độ nước để pha hồng trà tuỳ thuộc vào chất lượng trà mà bạn dùng. Đối với các loại hồng trà có chất lượng trung bình thì nên pha ở nhiệt độ 100 độ C. Hồng trà có chất lượng trung bình thường được làm từ nguồn nguyên liệu là lá trà già. Lá trà già thường có lớp biểu bì dày hơn lá trà non nên chúng ta cần phải sử dụng nước nhiệt độ cao thì mới có thể chiết được các thành phần bên trong lá trà. Ngoài ra khi lên men thì hồng trà hình thành một số thành phần hoá học có độ ái lực thấp. Thế nên pha trà ở nhiệt độ cao là điều cần thiết.

Nếu bạn dùng hồng trà có chất lượng cao thì chỉ cần dùng nước có nhiệt độ khoảng 90 độ C là đủ. Vì nếu trà làm từ nguồn nguyên liệu tốt thì người làm trà cũng không cần lên men quá độ để đạt được hương vị mong muốn. Ngoài ra thì lá trà không quá già nên lớp biểu bì cũng không dày. Chúng ta không cần phải dùng nước thật sôi để pha.

Một số trường hợp đặc biệt khi hồng trà được làm từ nguồn nguyên liệu thượng hạng như chỉ toàn búp trà chẳng hạn. Thì nhiệt độ nước chỉ cần 80 độ C là đủ.

Tóm tắt: tuỳ theo chất lượng trà mà sử dụng nhiệt độ nước thích hợp.

Lượng trà nên dùng

Về lượng trà nên dùng thì thật sự không hẳn có một quy cách chung nào cả. Vì mỗi loại trà sẽ có một lượng trà thích hợp khi pha. Nói chung thì bạn cần phải tự ước lượng bằng mắt. Còn nếu cần chính xác thì bạn cần sắm cho mình một chiếc cần tiểu ly cũng rất rẻ. Chỉ khoảng 100 nghìn đồng mà thôi.

Theo kinh nghiệm và gu riêng của mình thì nếu trà nhiều lá cỡ trung bình và lớn thì nên dùng nhiều trà một chút. Khi pha kiểu Công Phu thì mình dùng khoảng 7-8g cho mỗi 100ml nước. Còn trà có lá nhỏ nhiều búp thì mình chỉ dùng khoảng 4-5g trà cho 100ml nước mà thôi.

Để hiểu rõ hơn về cách pha hồng trà kiểu Công Phu và cách pha hồng trà kiểu phương Tây thì bạn cần tham khảo cách pha ở dưới đây.

Cách pha hồng trà ở các nước

Về cơ bản thì cách pha kiểu Công Phu hay kiểu phương Tây khác nhau nhiều nhất ở 2 yếu tố đó là: tỷ lệ lượng trà / nước, và thời gian. Công Phu trà là cách pha truyền thống xuất phát từ Quảng Đông và Phúc Kiến. Cách pha này thì tỷ lệ trà và nước lớn. Ví dụ như 5g trà cho 100ml nước chẳng hạn. Do dùng quá nhiều trà cho một ít nước nên thời gian pha giữa mỗi lược nước cũng sẽ ngắn lại. Như 20s, 30s, 80s… cho đến khi trà hết ra chất nữa thì thôi.

Còn phong cách pha hồng trà kiểu phương Tây thì đơn giản hơn rất nhiều. Ví dụ như 5g cho 500ml nước. Ngâm từ 2-3 phút là có thể dùng được. Cách pha này có thể uống được 2 đến 3 lượt nước trà

Cách pha hồng trà kiểu Công Phu

  1. Đun nước bằng cách đun trên bếp hay dùng bình thuỷ điện đến một nhiệt độ thích hợp.
  2. Dùng nước vừa đun để tráng ấm và chén.
  3. Cho 5g trà vào ấm có dung tích 100ml.
  4. Đổ nước ngập mặt trà để tráng trà rồi đổ nước tráng đi. (Xem thệm: Tráng trà: tại sao chúng ta nên tráng trà trước khi pha)
  5. Đợi 20s rồi rót nước trà ra ly (hoặc tống)
  6. Nước tiếp theo cũng đợi 20s.
  7. Các lượt nước về sau công thêm từ 10 đến 20s cho đến trà ra hết chất thì thôi.

Video tham khảo:

Cách pha hồng trà kiểu phương Tây

  1. Đun nước bằng cách đun trên bếp hay dùng bình thuỷ điện đến một nhiệt độ thích hợp.
  2. Dùng nước vừa đun để tráng ấm và chén.
  3. Cho 5g trà vào ấm có dung tích 500ml.
  4. Đổ nước ngập mặt trà để tráng trà rồi đổ nước tráng đi.
  5. Đợi từ 2 đến 3 phút rồi rót nước trà ra ly.