Lục trà lài là loại trà hoa được chế biến từ lục trà (trà xanh) làm nền và hoa lài tươi. Thông qua kỹ thuật ướp hương, hương thơm của trà và hoa lài hòa quyện vào nhau, giúp tạo nên một loại trà thơm độc đáo của cả trà lẫn hoa.
Tác dụng của lục trà lài không chỉ đến trà nền. Mà còn đến từ hàng trăm hợp chất bay hơi xuất hiện sau quá trình ướp trà với hoa. Bài viết này sẽ hệ thống hóa công dụng của lục trà lài từ hai góc độ: y học cổ truyền và nghiên cứu hiện đại.
1. Công dụng của hoa lài theo y học cổ truyền
Theo Đông y, hoa lài có vị: cay, ngọt và tính ấm. Quy vào các kinh Can, Tỳ, Vị. Các sách y học cổ truyền ghi chép về công dụng của hoa lài như sau:
-
Hỗ trợ tiêu hóa (Tỳ vị): Giúp ấm bụng, giảm đầy hơi, chướng bụng, đau bụng và tiêu chảy.
-
Giải tỏa tinh thần (Can khí): Giúp thông suốt khí huyết, giảm tức ngực, giải tỏa tâm trạng căng thẳng, uất ức và giảm đau đầu.
-
Kháng viêm & giải độc: Hỗ trợ chữa viêm kết mạc (mắt đỏ sưng đau) và mụn nhọt, lở loét (sang độc).
Cách dùng hoa lài đơn giản và phổ biến nhất là hãm nước uống thay trà:
-
Liều lượng: Dùng 5g hoa lài khô (hoặc 15g hoa tươi), có thể thêm chút đường phèn hoặc mật ong để tăng hương vị và dưỡng vị.
-
Ứng dụng: Trà hoa lài đặc biệt hiệu quả với những người bị đau bụng, tiêu chảy hoặc rối loạn tiêu hóa do áp lực tâm lý, căng thẳng, lo âu (chứng can vị bất hòa).
2. Công dụng của trà hoa lài theo nghiên cứu hiện đại
2.1 Tác dụng chống oxy hoá
Chống oxy hóa là một trong những tác dụng nổi bật nhất của lục trà lài. Sự kết hợp giữa nhóm catechin dồi dào trong trà xanh và các hoạt chất hữu cơ (như benzyl alcohol) từ hoa lài tạo nên hiệu ứng cộng hưởng. Qua đó giúp loại bỏ các gốc tự do mạnh mẽ hơn so với việc sử dụng trà xanh hoặc hoa nhài riêng lẻ.
Lục trà hay trà xanh là nhóm trà có lượng rất lớn các chất chống oxy hoá. Hàm lượng catechin và poplyphenol có thể chiếm lên đến 42% khối lượng khô.
2.2 Chống trầm cảm
Trong Đông y có nhắc ở trên thì hoa lài nổi tiếng với công dụng “lý khí khai uất” và “bình can giải uất”.
Điều này có nghĩa là hoa lài có khả năng làm thông suốt các dòng ‘khí’ bị tắc nghẽn trong cơ thể do áp lực. Qua đó làm giảm nhanh các triệu chứng như tức ngực, khó chịu, bực bội và uất ức do stress gây ra. Đồng thời hương thơm của hoa tác động trực tiếp qua khứu giác để xoa dịu tinh thần.
Đây là những tác dụng đã được ghi trong những sách Đông Y cổ. Như Bản thảo cương mục hay Ẩm phiến tân tham.
Góc nhìn của nghiên cứu cũng đồng tình với luận điểm này. Một nghiên cứu trên động vật vào năm 2025 cho thấy lục trà lài có khả năng chống trầm cảm. Dựa trên cơ chế là tác động tích cực lên ruột và não.