Tác dụng của Lục Trà Lài

Lục trà lài là loại trà hoa được chế biến từ lục trà (trà xanh) làm nền và hoa lài tươi. Thông qua kỹ thuật ướp hương, hương thơm của trà và hoa lài hòa quyện vào nhau, giúp tạo nên một loại trà thơm độc đáo của cả trà lẫn hoa.

Tác dụng của lục trà lài không chỉ đến trà nền. Mà còn đến từ hàng trăm hợp chất bay hơi xuất hiện sau quá trình ướp trà với hoa. Bài viết này sẽ hệ thống hóa công dụng của lục trà lài từ hai góc độ: y học cổ truyền và nghiên cứu hiện đại.

1. Công dụng của hoa lài theo y học cổ truyền

Theo Đông y, hoa lài có vị: cay, ngọt và tính ấm. Quy vào các kinh Can, Tỳ, Vị. Các sách y học cổ truyền ghi chép về công dụng của hoa lài như sau:

• Hỗ trợ tiêu hóa (Tỳ vị): Giúp ấm bụng, giảm đầy hơi, chướng bụng, đau bụng và tiêu chảy.

• Giải tỏa tinh thần (Can khí): Giúp thông suốt khí huyết, giảm tức ngực, giải tỏa tâm trạng căng thẳng, uất ức và giảm đau đầu.

• Kháng viêm & giải độc: Hỗ trợ chữa viêm kết mạc (mắt đỏ sưng đau) và mụn nhọt, lở loét (sang độc).

Cách dùng hoa lài đơn giản và phổ biến nhất là hãm nước uống thay trà:

• Liều lượng: Dùng 5g hoa lài khô (hoặc 15g hoa tươi), có thể thêm chút đường phèn hoặc mật ong để tăng hương vị và dưỡng vị.

• Ứng dụng: Trà hoa lài đặc biệt hiệu quả với những người bị đau bụng, tiêu chảy hoặc rối loạn tiêu hóa do áp lực tâm lý, căng thẳng, lo âu (chứng can vị bất hòa).

2. Công dụng của trà hoa lài theo nghiên cứu hiện đại

2.1 Tác dụng chống oxy hoá

Chống oxy hóa là một trong những tác dụng nổi bật nhất của lục trà lài. Sự kết hợp giữa nhóm catechin dồi dào trong trà xanh và các hoạt chất hữu cơ (như benzyl alcohol) từ hoa lài tạo nên hiệu ứng cộng hưởng. Qua đó giúp loại bỏ các gốc tự do mạnh mẽ hơn so với việc sử dụng trà xanh hoặc hoa nhài riêng lẻ.

Lục trà hay trà xanh là nhóm trà có lượng rất lớn các chất chống oxy hoá. Hàm lượng catechin và poplyphenol có thể chiếm lên đến 42% khối lượng khô.

Phần lớn các lợi ích cho sức khoẻ của trà xanh chính là đến từ các thành phần chống oxy hoá này. Nghiên cứu lâm sàng uy tín thì bao gồm các tác dụng như: 1. Giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ, 2. Cải thiện đường huyết và tăng độ nhạy insulin, 3. Tăng cường đốt cháy chất béo, 4. Cải thiện chứng năng não bộ

Lục trà lài sử dụng trà nền là trà xanh. Thì về cơ bản thì cũng sẽ thừa hưởng những lợi ích kể trên.

Nghiên cứu về lợi ích của trà xanh thì nhiều lắm. Đến từ đủ các nước. Nhưng nghiên cứu riêng về lục trà lài (loại ướp hoa thật) thực ra không có nhiều. Vì đây không phải là dòng trà phổ biến, nếu không tính loại uớp hương hoá học.

Và dưới đây là một số ít nghiên cứu về lục trà lài mà mình tìm được.

2.2 Cải thiện trầm cảm

Theo Đông y thì hoa lài nổi tiếng với công dụng “lý khí khai uất” và “bình can giải uất”.

Điều này có nghĩa là hoa lài có khả năng làm thông suốt các dòng ‘khí’ bị tắc nghẽn trong cơ thể do áp lực. Qua đó làm giảm nhanh các triệu chứng như tức ngực, khó chịu, bực bội và uất ức do stress gây ra. Đồng thời hương thơm của hoa tác động trực tiếp qua khứu giác để xoa dịu tinh thần.

Đây là những tác dụng đã được ghi trong những sách Đông Y cổ. Như Bản thảo cương mục hay Ẩm phiến tân tham.

Góc nhìn của nghiên cứu cũng đồng tình với luận điểm này. Một nghiên cứu trên động vật vào năm 2024 cho thấy lục trà lài có khả năng chống trầm cảm. Dựa trên cơ chế là cải thiện ruột và não.

Theo nghiên cứu này thì trà lài có thể giúp 1. chữa lành hệ tiêu hóa, 2. đổi mới hệ vi sinh đương ruột, 3. phục hồi chất dẫn truyền thần kinh, 4.cải thiện tâm trạng 5. phục hồi tổn thương tế bào não.

Có điều cần lưu ý là trong nghiên cứu thì các nhà khoa học sử dụng một dạng cao làm từ trà ướp hoa thật. Tức là họ mua lục trà và hoa về tự ướp theo kiểu truyền thống. Rồi nấu thành cao để cho chuột thí nghiệm dễ ăn hơn.

Vậy nên nếu muốn có được tác dụng tương tự thì cần phải uống trà ướp hoa lài thật. Chứ không phải dạng hương liệu hay thấy.

2.3 Hỗ trợ bệnh tiểu đường

Một thử nghiệm trên mô hình động vật (2025) cho thấy lục trà lài có khả năng hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường type 2.

Qua các cơ chế như 1. ổn định đường huyết, 2. giảm mỡ máu, 3. phục hồi chức năng tuyến tuỵ, 4. tăng tích trữ đường (glycogen) tại gan.

Nghiên cứu còn phát hiện ra rằng, khi pha trà thì các hoạt chất trong lục trà lài tự động liên kết để tạo thành các hạt nano sinh học tự nhiên.

Các hạt siêu nhỏ này đóng vai trò như một “màng bọc bảo vệ”, giúp các chất chống oxy hóa không bị phá hủy bởi dịch vị dạ dày, từ đó tăng tối đa khả năng hấp thụ (độ khả dụng sinh học) của trà vào cơ thể.

Lưu ý là nghiên cứu này cũng sử dụng chiết xuất từ trà lài ướp hoa thật.

2.4 Kháng khuẩn và bảo vệ răng miệng

Dòng lục trà có một lợi ích ít ai biết đó chính là khả năng kháng khuẩn và bảo vệ răng miệng. Kết hợp thêm với hoa lài nữa thì khả năng hiệu quả hơn rất nhiều.

Một nghiên cứu không dựa trên trà lài, mà sử dụng tinh dầu lài, cho thấy loại tinh dầu này có hiệu quả đối với vi khuẩn gây hôi miệng.

Trong quá trình ướp hoa lài thì lục trà hấp thụ một lượng rất lớn Benzyl alcohol. Thành phần này chính là có khả năng kháng khuẩn này.