matcha, bọt trà, foam

Vai Trò Của Lớp Bọt Trà Khi Đánh Matcha

Khi mới học cách pha matcha thì bạn hay được dạy là đánh chổi chasen theo chiều dọc như chữ W. Rồi đánh đến khi nào trà được tạo lớp bọt mịn và dày (foam) trên bề mặt nước trà. Lúc ấy là trà đã pha xong và có thể dùng được rồi.

Nhưng mà có khi nào bạn tự hỏi là tại sao phải đánh cho lên bọt như vậy? Rồi lớp bọt này đến từ đâu? câu trả lời sẽ có ở dưới đây.

ĐIỂM TRÀ

Thực sự thì cách đánh trà để lên bọt có nguồn gốc từ thời nhà Đường ở Trung Quốc. Quy trình này gồm bước: say trà ra thành bột, trộn với nước nóng rồi đánh lên tạo bọt, rồi tạo nên một thức trà với lớp bột bên trên. Cách uống này được gọi là Điểm Trà. Và gần giống như trà đạo Nhật Bản hiện nay.

Ở thời nhà Đường thì thưởng trà dạng này được xem là 1 trong 4 thú vui nên có. Bốn thú vui này bao gồm: thưởng trà, treo tranh, đốt hương và cắm hoa.

Vai Trò Của Lớp Bọt Trà Khi Đánh Matcha 4

Pha trà không đơn giản là để uống cho vui. Mà còn phải đẹp. Vậy nên mới có những cuộc Đấu Trà. Khi mà mọi người thi thố trà ai ngon ngon hơn, rồi người nào có thể tạo được lớp bọt trà đẹp hơn, thậm chí là vẽ tranh lên cả lớp bọt.

Một phân đoạn trong phim Mộng Hoa Lục miêu tả cảnh đấu trà:

Vào năm 1191 thì nhà sư Nhật Bản tên là Myouan Eisai đã đem những hạt giống trà từ Trung Quốc về Nhật Bản. Ông trồng những hạt giống này ở núi Sefuri (Fukuoka). Đồng thời đưa hạt cho một nhà sư khác ở Kyoto để trồng gần ngôi đền mà ông tu hành. Và đây chính là khởi nguồn của vùng trà Uji trứ danh.

Vai Trò Của Lớp Bọt Trà Khi Đánh Matcha 5

Không chỉ là người trồng những cây trà đầu tiên ở Nhật Bản. Chính Eisai cũng đã phổ biến cách uống trà kiểu Điểm Trà ở Nhật Bản. Vì cách uống này có nguồn gốc từ Phật Giáo Thiền Tông. Vì hành động đánh trà để tạo ra lớp bọt tượng trưng cho sự kiên nhẫn, tĩnh lặng, chánh niệm và trân trọng sự giản đơn. Những đức tính cần có ở những người theo Thiền Tông.

Vào thế kỷ 14 thì vua Chu Nguyên Chương của Trung Quốc lên ngôi. Do xuất thân từ nông dân nên ông xem những thú vui như Điểm Trà là thứ xa xỉ. Nên ông cấm cách pha trà kiểu này. Và cách uống trà kiểu Điểm Trà này bị biến mất. Và bị thay thế bởi cách uống trà đơn giản hơn. Đó là cho lá trà vào ấm, hãm với nước sôi, rồi rót ra thưởng thức. Và đấy chính là cách pha tồn tại đến ngày nay.

Vai Trò Của Lớp Bọt Trà Khi Đánh Matcha 6

Có một điều may mắn đó là ở Nhật Bản thì kiểu trà dạng bột hay mạt trà không bị biến mất. Cách uống khuấy bột trà với chổi tre không những không mất đi mà còn phát triển thành “Trà Đạo Nhật Bản”. Một nét văn hoá đặc trưng của xứ sở mặt trời mọc.

THÀNH PHẦN TẠO BỌT

Khi bạn khuấy matcha với nước thì hành động này sẽ giúp thêm không khí vào trong nước. Việc này tạo nên những bong bóng nhỏ li ty trên bề mặt hỗn hợp trà nước này. Thế nhưng bọt trà của matcha không chỉ đơn thuần là kết quả của việc khuấy chổi khéo tay. Mà thành phần chính tạo nên lớp bọt này có tên là saponin.

Saponin là một chất làm sạch (tẩy rửa) tự nhiên có ở nhiều loại thực vật, trong đó có trà. Thành phần này khi tan vào nước thì sẽ có tác dụng làm giảm sức căng bề mặt của nước. Qua đó làm giảm tính “kết dính” của phân tử nước, nhờ đó mà tạo bọt.

Vậy nên khi bạn khuấy bột trà với nước thì thành phần saponin sẽ hoà vào nước. Động tác khuấy tạo ra các bong bóng khí. Lúc này saponin sẽ giúp ổn định các bong bong khí này. Càng khuấy thì lại càng tạo nên nhiều bong bóng khí nhỏ. Dần dần lớp bọt dày sẽ được hình thành. Và mất nhiều phút để yên như vậy thì lớp bọt mới biến mất.

VAI TRÒ CỦA LỚP BỌT TRÀ

Xem lớp bọt trà được xem là một trong số những tiêu chí để đánh giá chất lượng của matcha. Những dòng matcha có chất lượng cao thường sẽ có nhiều saponin. Mà càng nhiều saponin thì lại càng dễ tạo lớp bọt dày và mịn. Lớp bọt sẽ lại càng lâu tan.

Bên cạnh giá trị hình thức thì lớp bọt còn là dấu hiệu của việc matcha đã tan đều vào nước. Về cảm nhận hương vị thì nước trà có lớp bọt dày cũng thường sẽ có nhiều umami (vị ngon), vị ngậy béo và ngọt. Khi so với trà khi đánh không kỹ.

TÁC DỤNG CHO SỨC KHOẺ CỦA SAPONIN

Rất nhiều người uống matcha không chỉ vì thơm ngon mà còn vì lý do sức khoẻ. Ngôi sao lớn nhất trong lá trà và giúp mang lại hàng tá lợi ích cho sức khoẻ chính là EGCG. Không phải tự nhiên mà các công ty nước đóng chai hay nhắc về thành phần này trong các quảng cáo của họ.

Saponin thì ít nổi tiếng hơn. Và cũng ít được nghiên cứu hơn. Thế nhưng thành phần này cũng có một số ‘tiềm năng’ nhất định. Chẳng hạn như:

CÁCH TẠO LỚP BỌT TRÀ ĐẸP

  • Dùng matcha “xịn”: những dòng matcha càng cao cấp thì lại càng tạo lớp bọt đẹp. Ở Việt Nam hay gọi là dòng “ceremonial” ấy. Nhưng không nhất thiết là bạn phải mua dòng này. Dòng Ceremonial thiên về thưởng thức nhiều hơn. Còn về giá trị cho sức khoẻ thì những dòng matcha tầm trung lại có thể là tốt hơn. Vì giàu nhóm chất chống oxy hoá catechin hơn.
  • Lọc bột matcha qua lưới: khi pha matcha thì mình rất ít khi lọc bột qua lưới (do lười). Thế nhưng đúng là khi lọc bột qua lưới thì lớp bọt trà luôn lên nhanh và đều hơn. Vì lúc này bột ít dính với nhau và hoà với nước nhanh hơn. Nên nếu bạn thích đẹp hoặc kinh doanh ở quán thì nên lọc bột qua lưới.
  • Dùng nước đủ nóng: khi pha matcha thì nhiều bạn được chỉ là dùng nước ấm cỡ 80 độ để trà đỡ đắng chát. Nhưng có một số người sợ chát và sợ “mất chất” nên pha với nước nguội hơn là tầm 60-70 độ. Dùng nước nguội như vậy cũng không sao cả. Nhưng nguội quá thì sẽ hơi khó lên bọt hơn mà thôi. Dùng nước tầm 80 độ là vừa. Còn nếu trà vẫn quá chát thì bạn nên nâng cấp phẩm trà mình dùng lên.
  • Đánh matcha đúng cách: không nên đánh matcha theo vòng tròn. Mà nên đánh theo chiều dọc như chữ W hay chữ M. Lý do là nếu đánh theo hình tròn thì sẽ tạo nên lốc xoáy khiến bột tập trung nhiều ở chính giữa và trà sẽ tan không đều. Đánh dọc sẽ giúp đẩy không khí vào nước nhiều hơn. Nếu đánh dọc đều tay và khéo thì lớp bọt trà sẽ nhiều bong bóng nhỏ và rất ít hoặc gần như không có bong bóng to. Bạn có thể xem hướng dẫn ở đây (tiếng Nhật).

Bài Tương Tự

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *