Nhưng chất chống oxy hoá này giúp mang lại một số lợi ích nhất định cho sức khoẻ.

1. Chống oxy hóa mạnh, làm chậm quá trình lão hóa

Thói quen uống bạch trà giúp chống oxy hoá và hạn chế quá trình lão hóa. Đó là do loại trà này có chứa hàm lượng EGCG và catechin rất cao. Những hoạt chất này có khả năng trung hòa các gốc tự do (thủ phạm chính gây hư tổn tế bào).

Nghiên cứu cho thấy các thành phần chống oxy hoá trong bạch trà có tiềm năng giúp làm chậm lão hóa da, giảm nếp nhăn, và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương sớm.

Trong cuộc sống thường nhật, nếu bạn thường xuyên tiếp xúc với máy tính và điện thoại, rồi gặp căng thẳng trong công việc, thì cơ thể sẽ sản sinh nhiều gốc tự do hơn. Một ấm bạch trà Shan Tuyết mỗi ngày có thể giúp bạn tỉnh táo và tập trung, đồng thởi giúp cơ thể bạn “dọn dẹp” gốc tự do một cách tự nhiên.

2. Tăng cường miễn dịch, thanh nhiệt, giải độc

Polyphenol và flavonoid trong bạch trà có đặc tính kháng viêm và điều hòa miễn dịch. Trà giúp làm mát cơ thể, giải độc gan và hỗ trợ hệ thống miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn.

Với khí hậu nóng ẩm như ở nước ta, thì nước giải khát đóng chai rất được ưa chuộng. Nhưng thay vì uống các loại trà đóng chai hay nước ngọt, thì bạn có thể chọn giải pháp tự nhiên và thanh nhiệt hơn đó là uống trà như bạch trà.

Nếu ngại uống trà nóng thì bạn có thể dùng với đá, hoặc pha lạnh (cold-brew) bạch trà. Bỏ tầm 3g trà vào 500ml nước lọc, để trong tủ lạnh tầm 12 tiếng là có thể dùng được rồi.

3. Hạ cholesterol, hỗ trợ sức khỏe tim mạch

Một số nghiên cứu cho thấy bạch trà có thể giảm lượng cholesterol xấu (LDL) và tăng hoạt động của các thụ thể LDL. Giải thích dễ hiểu nhất thì tạm xem cholesterol xấu là “rác”, thì các thụ thể LDL là các “xe rác”, giúp dọn “rác” để “đường xá” (là mạch máu) sạch sẽ và ít gây “tai nạn” hơn.

Nhờ vậy mà giúp loại bỏ mỡ máu dư thừa và giảm nguy cơ xơ vữa động mạch.

Với những người có tiền sử mỡ máu cao hoặc lo lắng về sức khỏe tim mạch, thói quen uống bạch trà đều đặn có thể là một trong các biện pháp tự nhiên hỗ trợ hiệu quả.

4. Hỗ trợ giảm cân và tăng sức bền

Không chỉ là một loại trà thơm ngọt, mà bạch trà Shan Tuyết còn có khả năng giúp giảm cân và tăng sức bền. Vậy nên loại trà này rất hợp cho người đang ăn kiêng để giảm cân, hoặc có thói quen chơi thể thao thường xuyên.

Thay vì uống nước tăng lực hay prewỏkout trước khi tập, chủ yếu là caffeine và các chất kích thích thần kinh, thì bạn có thể thử uống bạch trà. Bạch trà cũng có chứa một lượng lớn caffeine, và l-theanine cũng là một dạng chất kích thích thần kinh. Nên khi tập thì bạn sẽ tập trung và dai sức hơn.

5. Giảm mỡ máu và cải thiện chuyển hóa mỡ

Ở nghiên cứu trên động vật, chiết xuất từ bạch trà giúp giảm mỡ máu (triglycerid) và giảm stress oxy hóa tại gan và mô mỡ. Đây là hai yếu tố gắn liền với bệnh tim mạch và tiểu đường.

Nếu bạn đi khám và có xác định mỡ máu cao, thì nên có chế độ sinh hoạt hoặc uống thuốc theo lời khuyên của bác sĩ. Việc uống bạch trà cũng có thể góp phần giúp giảm mỡ trong máu.

6. Làm đẹp da

Không chỉ có tác dụng làm chậm lão hóa, bạch trà còn có đặc tính kháng khuẩn và chống viêm nhẹ, giúp hỗ trợ điều trị mụn, làm dịu da kích ứng, và củng cố hàng rào bảo vệ da.

Vậy nên mặc dù không tiện dụng như các loại sản phẩm chăm sóc da sẵn có, nhưng bạn có thể dùng nước trà để thoa lên mặt. Chẳng hạn mua mặt nạ giấy rồi thấm nước trà để làm một dạng mặt nạ tự nhiên.

Nguồn bài viết: Lợi ích cho sức khoẻ của Bạch trà Shan Tuyết

Giữa sương mù và gió lạnh, từng búp trà trắng trổ lên nhiều lên như ‘nấm’ trên ngọn cây. Đó là thời khắc mà người làm trà mong chờ suốt cả năm, vì đấy là thời điểm lý tưởng để bắt đầu thu hái bạch trà Shan Tuyết.

Bước 1: Thu hái

Không phải bất kỳ búp trà nào cũng được chọn làm bạch trà. Người đồng bào hiểu rằng chỉ những búp trà non, căng mọng, phủ đầy lông mao trắng mịn mới có thể cho ra mẻ bạch trà chất lượng. Búp trà phải được hái sát phần lá, để cho phần cọng ngắn nhất có thể, để đạt được đúng thẩm mỹ.

Hái trà phải thủ công hoàn toàn, thường vào sáng sớm khi búp còn đẫm sương. Mục đích để lá trà đạt đủ độ ẩm cần thiết. Sau đó những người hái trà, thường là các cô các chị, leo lên từng cành lớn, rồi nhẹ nhàng ngắt nhẹ phần lá cần để chế biến.

Thường vào đầu mùa thì chỉ hái búp mà thôi. Đến những lượt hái sau thì mới hái “một tôm, một lá”, hay “một tôm, hai lá”. Tức là búp (tôm), với một hoặc hai lá non liền kề (một lá, hay hai lá). Tuỳ theo yêu cầu của khách hàng hay của xưởng.

Bước 2: Phơi mát

Sau khi thu hái thì trà sẽ không được chế biến quá cầu kỳ. Công đoạn duy nhất để làm nên bạch trà chỉ là phơi mà thôi.

Những lá trà tươi sẽ được trải mỏng ra rổ tre hay những tấm phiên bằng lưới, rồi đặt trong không gian râm mát như trong nhà hay hiên nhà, ở nơi phải thoáng mát và hạn chế ánh nắng trực tiếp. Người làm trà gọi đây là “phơi mát” hay “héo mát”, để trà được héo khô tự nhiên, giúp giữ nguyên sắc trắng và hương thơm tinh khiết.

Độ ẩm không khí và nhiệt độ môi trường lúc này đóng vai trò quan trọng. Trong lúc héo thì trà sẽ lên men nhẹ một phần. Quá trình này kéo dài từ một cho đến vài ngày, tùy theo điều kiện thời tiết và nguyên liệu đầu vào.

Nếu nguyên liệu là phần búp trà thì sẽ mất nhiều thời gian. Vì phần búp nhiều xơ cứng và độ ẩm cao. Còn nguyên liệu phơi có nhiều lá thì sẽ mất ít thời gian hơn.

Bước 3: Phơi nắng

Khi trời trong và có nắng nhẹ, trà sẽ được mang ra phơi nắng dịu, một kiểu “hong nắng” hơn là phơi thật sự. Hong nắng để giảm độ ẩm của lá trà xuống mức tối thiểu.

Phương pháp phơi trà mát lẫn nắng này thật ra đã có từ lâu đời ở Phúc Kiến. Cách phơi bạch trà Shan Tuyết sẽ có hơi hướng giống với vùng trà Chính Hoà ở Phúc Kiến. Vì điều kiện tự nhiên ở Chính Hoà cũng là miền núi gần giống với điều kiện sinh trưởng miền núi của cây trà Shan Tuyết của nước ta.

Thường thì bạch trà Shan Tuyết sẽ được phơi mát nhiều hơn là phơi nắng. Nên búp trà sau khi phơi sẽ xám bạc chứ không xanh, phần lá cũng sẽ nâu vàng nhiều hơn là xanh. Và như vậy thì hương vị trà sẽ có hơi hướng mật ngọt nhiều hơn.

Khi phơi thêm nắng thì trà không chỉ khô hơn, mà sẽ có thêm mùi hương hoa rừng nhẹ nhẹ. Nếu để lâu qua nhiều năm thì trà có phơi nắng sẽ dậy thêm mùi “thuốc bắc” như táo đỏ và cam thảo.

Bước 4: Bảo quản

Trà sau khi phơi được đóng vào túi nylon hoặc hũ kín khí, bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh sáng trực tiếp.

Cho dù người làm trà có cẩn thận ra sao thì nếu điều kiện không hoàn hảo thì trà sau khi phơi sẽ vẫn còn hơi “xanh”. Nếu được thì để lão tầm 6 tháng cho đến 1 năm thì hương vị trà sẽ tròn trịa hơn. Như các sản phẩm bạch trà của Danh Trà cũng thường sẽ để lão ít nhất là 6 tháng rồi mới đem đi đóng gói thành từng gói nhỏ.

Bạch trà nếu được chế biến một cách bài bản thì sẽ khá đa vị. Mùi hoa rừng, dưa mật, rơm phơi, và thoáng trái cây khô.

Nguồn bài viết: Quy trình chế biến bạch trà Shan Tuyết

Cây nào cây nấy đều cao lớn, rêu phong bám đầy thân, gốc to vài người ôm, rễ thì cắm sâu vào đất đá. Người dân đồng bào gọi những cây này là cây trà Shan Tuyết. Đây là một giống trà lá to chỉ mọc ở những vùng núi cao, nơi khí hậu mát và lạnh quanh năm và sương mù dày đặc vào mỗi buổi sớm mai.

Từ chính những cây trà già cỗi ấy, người đồng bào như người Dao (Hà Giang, Lai Châu), người H’Mông (Sơn La, Điện Biên, Lào Cai), … đã chắt chiu từng búp trà non phủ lớp lông trắng mịn như tuyết, để làm nên một loại trà đặc biệt với tên gọi là: Bạch trà Shan Tuyết.

Hành trình từ núi rừng đến chén trà

Chuyện kể rằng thì từ thời xa xưa, đồng bào miền núi đã biết đến cây trà Shan như một ‘báu vật’ của rừng xanh. Theo truyền thống của họ thì cứ độ đầu xuân, khi những búp trà đầu mùa xuân bắt đầu trổ nhiều trên những cây trà sau một mùa đông dài ngủ yên, thì đó là báo hiệu cho mùa trà đã tới.

Nguồn gốc của bạch trà Shan Tuyết gắn liền với những vùng núi thuộc Tà Xùa (Sơn La), Suối Giàng (Yên Bái), Hà Giang, Điện Biên, và Lào Cai.

Đây là những nơi có độ cao từ 1.000 cho đến 2.000 mét so với mực nước biển. Những vùng đất này có những điều kiện lý tưởng để cây trà phát triển chậm nhưng tích tụ được tinh hoa từ đất trời.

Chính bởi sự khắc nghiệt của môi trường bao gồm sương giá và sỏi đá của vùng cao, mà búp trà mọc lên bé nhỏ nhưng lại đầy tinh tuý, phủ một lớp lông tơ dày mịn như tuyết đầu mùa, gọi là “tuyết sơn”.

Vào thời gian trước thì dòng trà xanh Shan Tuyết, hay ngắn gọn là Trà Shan Tuyết, gần như là dòng trà duy nhất được chế biến từ cây trà Shan Tuyết.

Đến thời gian gần đây khi các xưởng trà đa dạng hoá sản phẩm từ cây trà Shan Tuyết, để xuất khẩu (sang Trung Quốc) và bán trong nước. Thì các khái niệm về bạch trà, hồng trà hay trà Phổ Nhĩ mới được biết đến nhiều, và những dòng trà này mới được làm ra nhiều hơn.

Để mang đậm tính địa phương, thì từ “Shan Tuyết” hay được gắn vào sau các nhóm trà kể trên. Chẳng hạn như bạch trà Shan Tuyết, hồng trà Shan Tuyết, còn trà Phổ Nhĩ còn hay được gọi là trà vàng Shan Tuyết.

Dòng bạch trà Shan Tuyết, được xem là loại trà “thuần khiết” nhất trong các dòng trà Shan Tuyết. Vì bạch trà thường được ưu tiên hái đầu vụ, khi mà búp trà to và múp nhất. Thường đầu vụ thì sẽ ưu tiên hái phần búp, những đợt hái sau khi búp nhỏ hơn thì sẽ hái bao gồm thêm một hay hai lá kế tiếp.

Đặc điểm của bạch trà Shan Tuyết

Đặc điểm của bạch trà Shan Tuyết không lẫn vào đâu được. Khi còn tươi, búp trà non xanh mướt có lớp mao trắng tinh, cho vào lòng bàn tay cảm giác mềm như nhung.

Búp trà sau đó được phơi mát (héo mát) là chủ yếu, nghĩa là rải đều phơi khô tự nhiên trong nhà, và có thêm phơi nắng nhẹ nếu trời có nắng. Đây là công đoạn chế biến duy nhất của dòng bạch trà Shan Tuyết.

Sau khi phơi thì cánh trà khô lại và cong nhẹ, có màu bạc xám. Nhìn như cây kim bằng bạc. Cánh trà nhìn thì mỏng manh, còn hương vị trà thì cũng rất dịu dàng.

Thưởng thức bạch trà Shan Tuyết là trải nghiệm khó quên. Nước trà trong màu vàng nhạt như ánh ban mai. Nhấp một ngụm thôi là thấy thanh mát. Vị ngọt dịu, thoảng hương ngọt mát của dưa mật, rồi lại phảng phất hương hoa rừng hay gỗ mộc. Hương vị trà không nồng đậm, mà cứ nhè nhẹ thấp thoáng vậy thôi, như núi rừng ẩn hiện xa xa vào buổi sớm mai.

Nguồn thu từ giống trà quý

Điều làm nên sự khác biệt của bạch trà Shan Tuyết còn đến từ chính giống trà. Giống trà cổ thụ Shan Tuyết có tuổi đời hàng chục cho đến hàng trăm năm, nhiều cây lên tới 300-400 năm tuổi. Cây trên trăm tuổi là có thể được xem là cổ thụ rồi.

Khác với mô hình trồng trà ở các vùng trà dưới xuôi, thì cây trà Shan mọc trong điều kiện hoàn toàn tự nhiên hoặc bán tự nhiên. Cây trà không được trồng ngay hàng thẳng lối, kích cỡ to nhỏ khác nhau trong cùng vườn, không dùng phân bón hóa học hay thuốc trừ sâu. Điều này có nghĩa là cây trà hấp thu hoàn toàn dưỡng chất từ đất, lớn lên giữa mưa lạnh và ánh mặt trời.

Đa số cây trà ở vùng cao là thuộc sở hữu của người đồng bào. Có một số gia đình sở hữu vườn có cây trà rất lâu năm được trồng từ thời cha ông từ xa xưa. Đến nỗi các cụ lớn tuổi trong gia đình cũng không nhớ cây trà có tự bao giờ. Chỉ biết là từ bé là đã thấy cây trà to lớn như vậy.

Cứ mỗi độ xuân về, khi búp trà trổ nhiều, thì người đồng bào sẽ cẩn thận trèo lên từng cành cao, hái cẩn thận theo chuẩn riêng, có cây phải bắc giàn để hái. Lá trà tươi sau khi hái được có thể chế biến trực tiếp bởi chủ vườn. Nhưng đa số thì sẽ bán lại cho xưởng, trà tính theo cân nặng tươi. Rồi ở xưởng sẽ lại chế biến thành các dòng trà khác nhau, trong đó có bạch trà.

Nguồn bài viết: Nguồn gốc của Bạch Trà Shan Tuyết

Mà còn đến từ việc bạch trà có quy trình chế biến tối giản nhất. Nên hương vị của bạch trà hoàn toàn là hương vị tự nhiên của lá trà tươi. Từ hương hoa tươi mát cho đến vị trầm ấm của mật.

Tất cả những thứ cơ bản nhất về bạch trà sẽ được mình tổng hợp trong bài viết này.

1. BẠCH TRÀ LÀ GÌ?

Bạch Trà là một dòng trà có nguồn gốc ở Phúc Kiến (Trung Quốc). Dòng trà này được làm từ một nhóm trà địa phương có tên Thái Trà (菜茶). Đặc điểm của nhóm trà là phần búp trà có phần “lông trắng” (bạch hào) bao phủ xung quanh búp trà.

Khi được hái vào đầu vụ xuân. Thì những búp trà này sẽ chưa hé và cũng chưa chứa nhiều chất diệp lục. Vậy nên sau khi chế biến thì cánh trà khô có màu trắng tự nhiên. Nên trà thành phẩm được gọi là trà trắng hay “bạch trà”.

Ban đầu thì chỉ có phần búp non được thu hái và chế biến thành trà. Nhưng sau này thì các phần lá già hơn cũng được tận dụng để làm thành trà. Tạo thành các phân hạng bạch trà khác nhau dựa trên độ non của lá.

Một trong những đặc trưng riêng của bạch trà đó là quá trình chế biến tối giản. Trà sau khi thu hái chỉ phải trải qua một công đoạn chính là làm héo. Hay nói đơn giản là chỉ ‘phơi khô’. Chứ không cần phải chế biến cầu kỳ với nhiều công đoạn như các loại trà khác như trà xanh, trà ô long hay hồng trà.

Vậy nên bạch trà không những giữ được nguyên hình thái của lá trà tươi. Mà còn giữ được phần lớn các thành phần hoá học của lá trà tươi. Nên đối với nhiều người thì uống bạch trà là uống vị nguyên bản của cây trà.

2. CÁC VÙNG TRỒNG BẠCH TRÀ

Trung Quốc

Về mặt lịch sử thì chỉ có 4 nơi ở Phúc Kiến là sản xuất bạch trà. Đó là: Phúc Đỉnh, Chính Hoà, Tùng Khê và Kiến Dương.

Các giống trà chính hay được làm thành bạch trà ở Phúc Kiến bao gồm: Phúc Đỉnh Đại Bạch Trà, Chính Hà Đại Bạch Trà, Phúc Đỉnh Đại Hảo Trà, Phúc Vân Lục Hảo và Phúc An Đại Bạch Trà.

Từ khi bạch trà trở nên phổ biến thì có thêm nhiều vùng trà khác của Trung Quốc cũng sản xuất bạch trà. Nổi bật nhất là Vân Nam.

Cách làm bạch trà của Vân Nam cũng giống như là ở Phúc Kiến. Nhưng họ tinh chỉnh lại cách làm một chút để phù hợp với giống trà (Đại Diệp Chủng) cũng như khí hậu cận nhiệt đới ở địa phương.

Việt Nam

Ở Việt Nam thì một số vùng trà ở dãy Tây Côn Lĩnh (Hà Giang) và Tà Xùa (tỉnh Sơn La) cũng sản xuất bạch trà. Nguyên liệu được thu hái từ giống Trà Shan Tuyết ở địa phương.

Và cách làm cũng giống với ở Vân Nam hơn là Phúc Kiến. Vì nguyên liệu trà với khí hậu của ta giống với ở Vân Nam hơn.

Đài Loan

Bên cạnh Ô Long thì các giống trà địa phương của Đài Loan. Như giống Thanh Tâm Cam Tử, Kỳ Vận hay Hồng Ngọc.

Bạch Trà của Đài Loan thì vẫn có những mùi hương đặc trưng dùng Ô Long nổi tiếng. Đó là hương hoa và ngậy béo. Nhưng thêm hương mật và trái cây.

Không chỉ các quốc gia kể trên. Thì những quốc gia như Ấn Độ, Nepal, Sri Lanka, Thái Lan hay Malawi cũng có làm bạch trà.

3. CÁC LOẠI BẠCH TRÀ

Bạch Hào Ngân Châm

Ngâm Châm được xem là phẩm bạch trà cao cấp nhất trong số các dòng bạch trà. Bạch Hào có nghĩa là “lông trắng”. Còn Ngân Châm có nghĩa là “kim bạc”.

Ở Phúc Kiến có 2 dòng Bạch Hào Ngân Châm chính. Đến từ 2 vùng Phúc Đỉnh và Chính Hoà. Trà đến từ Phúc Đỉnh thường có cánh trà màu xanh phủ lông bạc. Còn cánh trà đến từ Chính Hoà thường sẽ có màu xám phủ lông trắng.

Hương vị của 2 loại cũng sẽ khác nhau một chút. Ngân Châm của Phúc Đỉnh sẽ có nhiều hương hoa và xanh tươi của cỏ cây hơn. Còn trà từ Chính Hoà lại nhiều hương trái cây và vị ngọt hơn.

Bạch Mẫu Đơn

Bạch Mẫu Đơn là một loại trà được hái từ cùng một cây trà với Ngân Châm. Sự khác biệt đến từ thời gian hái và cách hái.

Chẳng hạn như chúng ta có một cây trà, đến khi xuân về và búp trà bắt đầu trổ nhiều trên cây. Thì người làm trà sẽ lựa những búp trà đẹp nhất để hái và làm thành Bạch Hào Ngân Châm.

Dăm bảy ngày sau khi lá trà lớn hơn một tí. Thì người hái sẽ tiếp túc hái phần búp và một năm (hoặc hai) lá non kế tiếp dể làm trà. Thì chúng ta lại có Bạch Mẫu Đơn.

Cống Mi

Cống Mi là dòng trà được thu hái sau khi làm Bạch Mẫu Đơn. Phần búp còn sót lại trên cây trà cùng với một vài lá trà sẽ được hái.

Phần búp của dòng Cống Mi thường dài và mỏng hơn nhiều khi so với Bạch Mẫu Đơn hay Ngân Châm. Tỷ lệ lá sẽ nhiều hơn búp khi so với Bạch Mẫu Đơn. Và phần phiến lá của Cống Mi cũng sẽ to và dày.

Thọ Mi

Thọ Mi được xem là dòng bạch trà có phân hạng thấp nhất ở Phúc Kiến. Nếu Ngân Châm là số 1, thì Thọ Mi được xếp thứ 4.

Dòng trà Thọ Mi được hái trễ nhất so với các loại trà kia. Chẳng hạn như Ngân Châm được hái vào khoảng giữa Tháng Ba. Cứ cách tuần là hái Bạch Mẫu Đơn và Cống Mi. Thì đến khoảng giữa Tháng Tư là hái Thọ Mi.

Cấu thành nên trà Thọ Mi là một ít búp trà nở muộn. Và khoảng 3 đến 4 lá kế tiếp. Búp trà của dòng Cống Mi vừa ngắn lại vừa mỏng. Chủ yếu là những lá trà lớn.

4. QUY TRÌNH LÀM BẠCH TRÀ

1. Thu hái: các loại bạch trà sẽ được thu hái theo thứ tự. Đầu tiên là Ngâm Châm sẽ được hái trước tiết Thanh Minh (ngày 5/4). Rồi đến Bạch Mẫu Đơn sẽ được hái trước tiết Cốc Vũ (ngày 20/4). Các loại trà còn lại sẽ được thu hái vào những đợt trà sau.
2. Làm héo: làm héo là công đoạn chế biến chính của chế biến bạch trà. Về cơ bản thì lá trà sẽ được rải đều lên tấm nia hoặc phên bằng tre. Rồi lá trà sẽ tự héo hay khô đi. Ở Phúc Đỉnh thì tuỳ theo vùng trà sẽ có những 3 cách làm héo chính. Thứ nhất là “làm héo mát”, tức là những tấm nia được để trong nhà và lá trà khô đi tự nhiên. Cách thứ hai là “làm héo nhiệt”, trà vẫn được làm héo trong nhà nhưng có dùng thêm lò thổi khí nóng đi khắp phòng. Cách này hay được áp dụng cho những ngày mưa. Và cách làm héo thứ ba đây cũng là cách truyền thống nhất, đó là “làm héo nắng lẫn mát”. Trà được trải lên những tấm phên tre và phơi ở ngoài trời. Khi có nắng sớm thì trà sẽ bắt đầu được phơi. Sau 25 đến 35 phút khi lá trà hơi ấm thì lại được đưa vào nhà làm héo. Khi lá trà nguội bớt thì lại được đem ra ngoài trời. Lặp lại vài lần quy trình này cho đến khi lá trà khô tầm 80-90% là được.
3. Sấy: sau giai đoạn “làm héo” và lá trà gần khô. Thì trà sẽ được cho vào lồng sấy và sấy bằng than trong khoảng 15 đến 20 phút. Cho đến khi độ ẩm lá trà dưới 8% là đạt.

5. CÁC KIỂU CHẾ BIẾN BẠCH TRÀ

Như đã nói ở trên thì có 3 phong cách làm héo chính. Đó là:

• Làm héo mát
• Làm héo nhiệt
• Làm héo nắng lẫn mát

Riêng “làm héo nhiệt” bằng máy móc là cách làm trà hiện đại. Còn “làm héo mát” và “làm héo nắng lẫn mát” là cách làm truyền thống hơn.

Ở Phúc Kiến thì có 2 vùng sản xuất bạch trà lớn và nổi tiếng nhất. Đó là Phúc Đỉnh và Chính Hoà. Ở Phúc Đỉnh thì họ áp dụng cách “làm héo nắng lẫn mát”. Tức là vừa phơi trà ngoài nắng lẫn trong nhà. Còn ở Chính Hoà thì họ lại áp dụng cách “làm héo mát” hay làm héo trong nhà.

Lý do là Chính Hoà là vùng núi cao hơn. Nên khí hậu sẽ ít nắng hơn khi so với Phúc Đỉnh. Nên ở Chính Hoà họ thường sẽ chọn cách làm héo trà ở trong nhà. Như vậy sẽ đỡ phụ thuộc vào thời tiết hơn.

Chính sự khác biệt trong cách làm héo này cũng tạo nên hương vị trà cũng khác nhau. Như trà Ngân Châm được “làm héo nắng” kiểu Phúc Đỉnh thường sẽ có màu xanh bạc đẹp mắt hơn. Hương trà cũng nhiều mùi hoa trắng và tươi xanh nhiều. Nên dòng này được gọi là Bắc Lộ Ngân Châm

Còn trà Ngâm Châm đến từ Chính Hoà thì có màu bạc xám. Hương trà thì thiên ngọt với mùi mật và trái cây khô. Nước trà cũng sẫm màu và ngọt hơn. Và đây được gọi là Nam Lộ Ngân Châm.

Cách làm bạch trà ở Việt Nam cũng gần với cách làm ở Chính Hoà hơn. Vì thời tiết ở các vùng núi Tây Bắc của nước ta vào xuân cũng hiếm nắng. Nên phần lớn bạch trà là sẽ được “làm héo mát”.

Do khí hậu cận nhiệt đới nên nhiệt độ cũng như độ ẩm ở nước ta sẽ cao hơn. Nên bạch trà ở Việt Nam thường sẽ được làm héo trong thời gian ngắn hơn. Khoảng 24 cho đến 36 tiếng. Còn ở Phúc Kiến là tối thiểu 36 tiếng, cho đến tối đa là 72 tiếng.

6. PHÂN BIỆT CÁC LOẠI BẠCH TRÀ

Trong phần này thì mình sẽ chỉ cho bạn cách phân biệt giữa các dòng bạch trà đến Việt Nam và Trung Quốc. Phân biệt giữa bạch trà Shan Tuyết và bạch trà Phúc Kiến:

• Giống trà: bạch trà của Việt Nam thì được làm từ cây trà Shan Tuyết mọc ở dãy Tây Côn Lĩnh (Hà Giang) và Tà Xùa (Sơn La). Còn bạch trà đến từ Trung Quốc thì nổi tiếng nhất vẫn là Phúc Kiến. Với 2 dòng Phúc Đỉnh và Chính Hoà. Mặc dù là cùng làm từ một cây trà là Đại Bạch, và cùng một tỉnh là Phúc Kiến, thế nhưng bạch trà Phúc Đỉnh và Chính Hoà lại khác nhau khá nhiều. Vì cùng một giống trà nhưng phát triển ở nơi có khí hậu thổ nhưỡng khác nhưng sẽ phát triển theo hướng khác.
• Ngoại hình: cánh bạch trà đến từ Phúc Đỉnh sẽ ngắn và múp. Cánh trà có màu xanh lá cây và phủ lớp lông bạc dài. Còn trà đến từ Chính Hoà sẽ dài và mỏng hơn. Cánh trà có màu xám và cũng phủ lớp lông bạc dài. Mặc dù cùng một giống Đại Bạch nhưng lá trà ở 2 nơi lại khác nhau nhiều. Còn bạch trà Shan Tuyết của Việt Nam cũng có ngoại hình dài và mỏng cánh. Lông ngắn hơn hai loại đến từ Phúc Kiến. Về màu sắc thì bạch trà Shan Tuyết sẽ giống với bạch trà Chính Hoà hơn. Vì cả hai nơi đều chọn “làm héo mát” là cách chế biến trà chính
• Hương vị: hương vị của bạch trà trà đến từ Phúc Đỉnh sẽ thiên nhiều về hoa như hoa mẫu đơn hay hoa hồng. Cộng với một chút ngọt của mật ong và vị tươi mát như quả dưa. Còn trà đến từ Chính Hoà sẽ có vị ngọt hơn. Mùi trái cây kiểu quả vải và hương hoa lan. Còn hương vị chủ đạo của bạch trà Shan Tuyết là ngọt như mật hay mạch nha. Tươi mát tựa như dưa gang. Thoang thoảng thêm hương trái cây như quả mơ khô và nhè nhẹ mùi hoa lài.

7. CÁCH PHA BẠCH TRÀ

Dụng cụ

• Nước tinh khiết
• Ấm trà 400ml (pha kiểu Việt Nam), ấm trà / chén khải 150ml (pha kiểu Công Phu)
• Ấm đun nước điện (có hiện nhiệt độ càng tốt
• Cân tiểu ly (đo lượng trà)

Nhiệt độ nước

• 75 đến 80 độ C: Ngân Châm, Tôm Bạc
• 85 đến 90 độ C: Bạch Mẫu Đơn, Bạch Shan, Cống Mi, Thọ Mi
• 90 đến 95 độ: bạch trà lâu năm (>10 năm)

Tỷ lệ trà và nước

• Pha kiểu Việt Nam: 1g trà cho 100ml nước. Ví dụ: ấm 400ml thì dùng 4g trà.
• Pha kiểu Công Phu: dùng khoảng 3g trà cho mỗi 100ml. Ví dụ: ấm 150ml thì dùng khoảng 5g trà.

Bạn nên thay đổi tỷ lệ này cho phù hợp gu trà riêng.

Cách pha

• Pha trà kiểu Việt Nam: cho trà vào ấm → tráng trà → đổ đầy nước → hãm 2 phút → cộng thêm 1 phút vào các lần hãm sau.
• Pha trà kiểu Công Phu: cho trà vào ấm → tráng trà → đổ đầy nước → hãm 20s → nước hai cũng 20s → cộng 10s vào các lần hãm trà sau.

Gợi ý thêm

• Dùng nước tinh khiết giúp trà sẫm sẫm màu và hương vị đậm hơn.
• Nước bạch trà hay có lợn cợn phần lông trà. Nếu muốn nước trong hơn thì bạn có thể dùng lọc trà.
• Nếu bạn uống bạch trà một phần vì sức khoẻ nữa thì lần hãm trà cuối cùng thì nên hãm lâu nhất có thể. Phần nước này rất chát nhưng cũng nhiều chất chống oxy hoá nhất.

Nguồn bài viết: Bạch Trà: 10 Điều Nên Biết Trước Khi Mua

Sau đây là một số loại bạch trà shan tuyết của Việt Nam. Và những loại này đều được sản xuất và phân phối bởi Danh Trà.

CÁC LOẠI BẠCH TRÀ SHAN TUYẾT

Bạch Trà Shan Tuyết

Đây là loại trà cao cấp nhất của nhóm bạch trà được làm từ cây trà shan tuyết. Chỉ có phần búp non chưa hé của lá trà được thu hái. Giống trà được thu hái cũng chính là những cây trà shan tuyết cổ thụ (assamica) hay Đại Diệp Chủng (giống trà lá to) được trồng ở các vùng núi ở Tây Bắc ở nước ta từ hàng trăm năm nay.

Loại trà này được làm với phương thức gần giống như Bạch Hào Ngân Châm ở Phúc Đỉnh (Phúc Kiến). Khác một chút là bạch trà shan tuyết thường có thiên hướng được làm héo dài hơn một chút. Nên phần nước trà cũng đậm hơn và thoang thoảng vị ngọt của trái cây nhiều hơn.

Nếu bạch trà được làm từ cây trà shan tuyết nhiều tuổi hay cổ thụ thật sự. Nhất là những cây trà khoảng trên 80 năm tuổi. Thì hương vị sẽ còn phức tạp hơn nữa. Với hương gỗ, mạch nha, trái cây khô và một chút cay của khoáng.

Vậy nên khi pha bạch trà shan tuyết của Việt Nam. Thì chúng ta cần sử dụng nước pha trà với nhiệt độ nhẹ một chút. Khoảng 90 độ C. Để sao cho hạn chế vị đắng hay có ở cây trà shan tuyết của Việt Nam.

Ngân Châm (tạm dịch là Kim Bạc) là phần búp non nhất của cây trà. Mỗi cây trà chỉ có một số lượng rất ít phần búp này. Nên để làm được một ký bạch trà thì cần phải thu hái cả nghìn búp trà non như vậy.

Chính vì đây là phần quý giá nhất. Nên cây trà cũng phải dồn thật nhiều chất dinh dưỡng nhất cho những búp trà này. Để làm sao mà búp trà có thể tồn tại và phát triển trong thời tiết băng giá cũng như sâu bệnh. Vậy nên búp trà cũng có hàm lượng lớn các thành phần amino acid, theanine và caffeine.

Chính vì vậy mà bạch trà shan tuyết không chỉ thơm ngon nhờ vào các nhóm amino acids. Mà còn giúp đầu óc chúng ta tỉnh táo (caffeine) và hưng phấn (l-theanine).

Bạch Mẫu Đơn – Nguyệt Quang

Bên cạnh Bạch Hào Ngân Châm, thì ở Phúc Đỉnh có một loại bạch trà nổi tiếng không kém đó chính là Bạch Mẫu Đơn. Bạch Mẫu Đơn được làm bằng cách hái búp trà non nhất cộng với hai lá non kế tiếp.

Nhờ vào việc được làm từ lá non lẫn lá trà trưởng thành hơn. Nên hương vị của Bạch Mẫu Đơn thường sẽ dày và phức tạp hơn một chút. Thay vì hương vị tươi mới thì Bạch Mẫu Đơn sẽ nhiều hương hoa hơn.

Ở Việt Nam thì loại trà Bạch Mẫu Đơn cũng được hái tương tự. Nhưng khác một chút là thời gian làm héo dưới mặt trời cũng dài hơn. Tạo nên một độ trầm hơn về hương vị. Vậy nên loại trà Bạch Mẫu Đơn từ cây trà shan tuyết thường có nhiều hương trái cây, mạch nha và thảo mộc hơn.

Cách làm trà này gần giống với một loại bạch trà có tên là Nguyệt Quang ở Vân Nam. Cái tên Nguyệt Quang (ánh trăng) dùng để ám chỉ việc lá trà được hái vào ban đêm và phơi héo dưới ánh trăng. Tuy nhiên, sự thật là loại trà này được hái và làm héo chủ yếu vào ban ngày.

Người làm trà ở Tây Bắc thì họ thích dùng cái tên Bạch Mẫu Đơn cho loại bạch trà này. Tuy nhiên, theo mình thì cái tên Nguyệt Quang mới là chính xác hơn. Vì người làm trà họ thường cho trà lên men dài để lấy hương và vị ngọt nhiều hơn. Giống như loại trà Nguyệt Quang ở bên Vân Nam.

Bạch Trà Rừng – Bạch Trà Hoang Dã

Lần đầu tiên mình uống Bạch Trà Rừng thì bản thân mình cũng không rõ đây có phải trà được làm từ cây trà shan tuyết hay không. Vì hương vị cũng như trà khí nó rất khác biệt. Nó hơi thiếu cái độ “gắt” và “phê” đến từ trà shan tuyết.

Sau khi nghiên cứu thì mình mới biết đây là một giống trà mọc hoang. Và nếu mình không lầm thì tên khoa học của nó là Camellia Assamica Dehongensis. Đây là một giống trà có họ hàng với cây trà Camellia Sinensis. Giống trà này hay mọc ở nơi hoang dã và ở độ cao khoảng 1.500m trở lên. Vậy nên người đi hái trà hay gọi là “trà rừng”. và loại trà này thường được hái vào mùa đông.

Về cơ bản thì búp trà được chế biến như bạch trà thông thường. Điểm đặc biệt của loại trà này đến từ hương vị. Trà có hương hoa, trái cây, gỗ lẫn một chút đinh hương.

Bạch Trà Rừng Tím

Trong số những cây “trà rừng” mọc hoang dã ở dãy Tây Côn Lĩnh. Thì có một số ít cây trà có búp trà màu tím. Và điểm đặc biệt của những búp trà này chính là vị ngọt đặc trưng. Vị trà ngọt và thơm kiểu như hoa hồng kết hợp với dưa hấu vậy.

Đây là một nhóm trà hiếm của những cây “trà rừng”. Màu tím của lá trà đến từ một thành phần có tên là anthocyanin. Thành phần này cũng tạo nên màu tím đặc trưng của quả việt quất.

Anthocyanin được xem là một thành phần chống oxy hoá cực mạnh. Thành phần này được nghiên cứu và cho thấy khả năng ngừa ung thư, ngừa tiểu đường, kháng viêm và bảo vệ tim mạch.

Để pha bạch trà rừng tím thì bạn cần phải lưu ý là pha nhanh và dùng nước sôi vừa mà thôi. Chẳng hạn như mình dùng khoảng 5g trà cho ấm khoảng 150ml. Hãm trà tầm 10-20s cho mỗi lần hãm mà thôi. Nếu không pha nhanh thì trà có một vị rất đắng.

MUA BẠCH TRÀ SHAN TUYẾT

Để mua các loại bạch trà shan tuyết ngon của thì bạn có thể đặt mua qua các cửa hàng của Danh Trà ở những nơi sau. Chúng tôi là gia đình sản xuất trà nên thông thường thì chúng tôi sẽ cung cấp sỉ với số lượng lớn cho đối tác. Một phần nhỏ được bán lẻ ra bên ngoài để những người yêu trà Việt có thể thưởng thức trà ngon với giá phải chăng nhất có thể.

Nguồn bài viết: Các Loại Bạch Trà Shan Tuyết Của Việt Nam