Để pha trà ngon thì chúng ta phải dựa vào các biến số như: lượng trà, nhiệt độ nước, thời gian hãm, chất lượng nước, và dụng cụ pha. Hay có một câu đúc kết rất phổ biến là “nhất nước, nhì trà, tam pha, tứ ấm”.

Trong số các biến số này, thì nhiệt độ nước có vai trò đặc biệt quan trọng. Vì nhiệt độ nước sẽ ảnh hưởng đến tốc độ và nồng độ của các chất hoà tan trong nước trà. Qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến màu sắc, hương thơm và vị của trà.

Về câu hỏi nên pha trà xanh Thái Nguyên ở mức nhiệt độ bao nhiêu? Thì câu trả lời bạn hay đọc đó là 80 độ C. Câu trả lời này nó rất chung chung, và kể cả chính người đưa ra câu trả lời này cũng “học vẹt” ở đâu đó rồi viết lại. Chứ chính bản thân họ cũng không thể giải thích rõ ràng.

1. CÁCH CANH NƯỚC THỜI XƯA

Giới trà nhân đời Minh đã đưa ra một kỹ thuật kiểm soát nhiệt độ pha trà được gọi là “Canh nước” (Hầu thang).

Tất nhiên là thời bấy giờ chưa có nhiệt kế, trà sư như Trương Nguyên trong Trương Bác Uyên Trà Lục (Mục 10) đã đúc kết phương pháp định lượng nhiệt độ nước dựa trên sự kết hợp của 3 trạng thái khi đun nước.

• Nhìn hình dạng bọt nước: Quan sát kích thước bọt nước từ đáy ấm nổi lên để chia thành các giai đoạn như mắt cua (bong bóng nhỏ như mắt cua, tương đương cỡ 70 đến 75°C), đến ngư nhãn (mắt cá, khoảng 80°C), và liên châu (chuỗi ngọc). Tất cả đều là nước chớm sôi (mạnh thang), cho đến khi nước cuộn trào như “thành ba cổ lãng” (sóng vỗ gầm vang) thì nước mới chín hẳn.

• Lắng nghe tiếng nước sôi: Lắng nghe tiếng nước reo từ sơ thanh, chuyển thanh, chấn thanh đến sậu thanh (réo dồn dập). Cho đến khi ấm nước đạt đến trạng thái “vô thanh” (hoàn toàn im lặng) mới là đạt độ chín hoàn chỉnh.

• Quan sát hơi nước: Nhìn làn hơi nước bốc ra từ một vài sợi đứt đoạn ban đầu, cho đến khi hơi khói “nhân uân loạn nhiễu” (mù mịt hỗn loạn) rồi cuối cùng kết lại thành một luồng khí “trực xung quán” (phun thẳng, mạnh mẽ) mới là nước chín.

Nếu đọc hết đoạn văn trên, thì bạn có thể thấy là người xưa họ dùng nước rất nóng để pha trà. Nước pha trà cần dùng là “nước chín”. Tức là khoảng trên 90 đến 100 độ.

Rồi ông bà ta khi xưa cũng vậy, làm gì có nhiệt kế đâu. Pha trà thì cũng toàn dùng nước vừa sôi. Rót thẳng vào trà rồi uống.

Mà ở thời hiện đại thì chúng ta lại được khuyên là nên pha ở mức thấp hơn? Đó là ở mức khoảng 80 độ mà thôi.

Lý do chính nằm ở canh tác trà thời hiện đại khác với ngày xưa. Ở thời hiện đại thì chúng ta sử dụng thêm phân đạm vô cơ. Dạng phân bón này giúp tăng năng suất, rồi kích tăng amino acid giúp trà ngon ngọt hơn. Nhưng đồng thời cũng luôn đẩy hàm lượng polyphenol (đắng chát) tăng cao theo.

Điều này khiến khi chúng ta cần thay đổi thói quen pha trà một chút. Đó chính là sử dụng dụng một mức nhiệt độ thấp hơn. Để ưu tiên lấy vị ngọt (amino acid), và hạn chế polyphenol.

2. GIẢI THÍCH KHOA HỌC

Hương vị của một ấm trà xanh được tạo nên từ sự hòa quyện của nhiều hợp chất khác nhau. Trong đó thì có catechin tạo vị chát, caffeine thì gây đắng. Còn các amino acid như theanine mang lại vị ngọt umami, đường tạo vị ngọt nhẹ và các chất bay hơi tạo nên hương thơm.

Mỗi hợp chất lại phản ứng khác nhau với nhiệt độ và thời gian pha. Có chất được chiết xuất khá hiệu quả ngay ở nhiệt độ thấp, trong khi một số hợp chất khác lại được giải phóng nhiều hơn khi nhiệt độ nước tăng cao.

Chẳng hạn như các amino acid tạo vị ngọt và umami khuếch tán rất nhanh ngay cả ở dải nhiệt thấp (70 đến 80 độ). Ngược lại thì các chất tạo vị đắng chát như catechin và caffeine lại phụ thuộc nặng vào nhiệt năng nước càng nóng thì mới giải phóng càng mạnh.

Hãy lấy trà nõn tôm Tân Cương làm ví dụ. Nếu pha ở nhiệt độ thấp khoảng 70 đến 80°C, thì nước trà sẽ thiên ngọt umami. Đắng chát vẫn có nhưng thoáng qua.

Nhưng nếu gu của bạn thích sự đậm đà, dày dặn và cân bằng hơn. Thì việc nâng nhiệt độ lên 80 đến 90°C sẽ giúp chiết xuất thêm các hợp chất khác. Trà lúc này sẽ đậm hơn với sự xuất hiện của nhiều catechin và caffeine. Lúc này là ngọt bùi có, đậm đà có. Đặc biệt là hậu ngọt sẽ rõ ràng hơn. Vì lưỡi và vòm miệng sẽ hơi se khô lại, nước miếng túa ra, và chúng ta cảm nhận vị ngọt rõ ràng hơn.

Chính vì vậy thì không có một mức nhiệt độ nào là “đúng” tuyệt đối. Nhiệt độ nước đơn giản là công cụ giúp bạn kiểm soát những gì được lấy ra từ lá trà.

Nước càng nóng, chiết xuất càng nhanh và mạnh. Nước nhiệt thấp hơn sẽ lọc bớt vị đắng chát để tôn vinh nét dịu ngọt. Thay vì đóng khung vào một con số cố định, câu hỏi phù hợp hơn là bạn muốn lấy hương vị gì từ lá trà.

3. BẢNG NHIỆT ĐỘ GỢI Ý

Mình có làm một cái bảng tóm tắt các mức nhiệt độ cho các loại trà xanh Thái Nguyên ở đây. Bạn có thể xem tham khảo và thực hành theo.

Tuy nhiên, đối với mình thì có khoa học cỡ nào thì thứ quan trọng nhất vẫn là cái miệng của mỗi người. Cách pha hợp miệng với mình nhất chính là cách pha tốt nhất. Không nên quá sách vở.

Mẹo nhỏ nữa là khi thưởng thức và thấy trà bắt đầu nhạt. Thì bạn nên dùng nước sôi 100 độ, rồi hãm thật lâu nước cuối (5-10 phút). Để chúng ta vắt kiệt hết chất có trong trà. Nước này sẽ rất lỏng và đắng. Nhưng nếu được thì bạn nên cố uống vì sẽ có chứa nhiều catechin, đặc biệt là EGCG. Đây là thành phần rất có ích cho sức khoẻ.

Nguồn bài viết: Nhiệt độ pha trà xanh Thái Nguyên

Vậy thì “tiền đắng, hậu ngọt” có gì đặc biệt mà ai ai cũng phải nhắc lại? Và đây có phải là đặc trưng của trà xanh ngon. Câu trả lời có trong bài viết sau.

1. Ghi chép cổ về vị đắng của trà

Trong lịch sử thì vị đắng của trà đã được ghi nhận từ rất sớm. Bộ từ điển cổ Nhĩ Nhã đã định nghĩa: “Giả, khổ đồ dã”, nghĩa là “cây trà, có vị đắng”. Có nghĩa là đã xác lập vị đắng là bản chất cố hữu của trà.

Về sau thì Y thánh Lý Thời Trân (thời nhà Minh) ghi chép trong Bản Thảo Cương Mục cũng chỉ rõ: “Trà vị đắng, tính hàn… có công giáng hỏa mạnh nhất”. Tức là trà có vị đắng và có tính lạnh, có công dụng giải nhiệt rất tốt.

Các ghi chép cổ đại này đặt nền tảng cho sự hiểu biết về vị đắng như một đặc tính cơ bản của trà. Đồng thời phản ánh quan niệm có từ xa xưa là “dược thực đồng nguyên”. Cụm từ này có ý nghĩa là trà ban đầu được xem là một loại thuốc (dược phẩm), sau này mới trở thành một loại thức uống để thưởng thức hàng ngày (thực phẩm). Đây cũng là minh chứng cho tư tưởng: thuốc không đâu xa chính là đến từ những thứ chúng ta sử dụng hàng ngày (như trà).

2. Cơ chế hình thành “tiền đắng”

Vị “tiền đắng” hay “đắng trước” trong trà xanh như trà xanh Thái Nguyên chủ yếu đến từ hai nhóm hợp chất:

a) Catechin và polyphenol: Đây là nhóm chất chiếm tỷ lệ cao nhất trong lá trà (trong khoảng 18 đến 36% khối lượng khô). Trong đó thì catechin loại ester như EGCG (epigallocatechin gallate) và ECG (epicatechin gallate) đóng vai trò chính trong việc tạo vị đắng và chát. Nghiên cứu cho thấy khoảng 70 đến 75% vị đắng và chát của nước trà được tạo ra bởi các catechin này.

b) Caffeine: Thành phần này có ngưỡng cảm nhận vị đắng rất thấp. Ngưỡng cảm nhận vị đắng thấp có nghĩa là chỉ cần trong trà có một lượng rất nhỏ thôi, thì lưỡi của chúng ta vẫn cảm nhận được vị đắng này. Do đó dù hàm lượng chỉ chiếm khoảng 2 đến 5% khối lượng khô nhưng vẫn góp phần đáng kể vào vị đắng của trà.

Hai thành phần này có vai trò gì? Đối với cây trà thì catechin và caffeine là những chất phòng thủ sinh học. Giúp cây trà chống tia UV, kháng khuẩn, xua đuổi động vật và côn trùng. Đối với con người chúng ta thì caffeine giúp tỉnh táo, còn catechin có khả năng chống oxy hoá mạnh, giúp mang tới một số lợi ích nhất định cho sức khoẻ.

2. Cơ chế hình thành “hậu ngọt”

Cơ chế hình thành nên cảm giác hậu ngọt sẽ hơi phức tạp một chút. Và có thể được giải thích qua 3 cơ chế sau:

2.1 Hiệu ứng tương phản

Khi chúng ta uống trà, vị đắng của caffeine và catechin chiếm trọn lưỡi khiến các gai vị giác bị “quá tải”.

Ngay khi bạn nuốt ngụm trà xuống, hoặc uống ngay một ngụm nước lọc, thì vị đắng đột ngột biến mất. Sự thay đổi quá nhanh này khiến não bộ bị “đánh lừa”, tự động bật tín hiệu bù trừ và tạo ra một ảo giác vị ngọt cực kỳ rõ rệt.

Nên không phải tự nhiên mà vừa ăn bánh kẹo mà lại vừa uống trà lại ngon và rất hợp. Uống ngụm trà xong là miệng tự ngọt rồi. Ăn thêm chiếc kẹo dổi chẳng hạn, là tự nhiên thấy kẹo ngon ngọt lạ kỳ.

2.2 Giải toả vị chát

Chất chát trong trà hút sạch protein bôi trơn trong miệng. Nên khi uống trà sẽ hay thấy bên trong má và lưỡi bị khô rít và co lại.

Nên để tự vệ thì khoang miệng sẽ lập tức tiết ra một lượng nước bọt lớn để rửa trôi và làm ẩm trở lại. Sự chuyển biến từ “khô” sang “ướt”, cộng với các ‘chất ngọt tự nhiên’ sẵn có trong trà, giúp tạo ra cảm giác ngọt lịm và dễ chịu tràn ngập khoang miệng.

Thật ra trong trà vẫn có những ‘chất ngọt tự nhiên’. Điển hình nhất là các amino acid như theanine và glutamate. Hai thành phần này tạo nên cảm giác “ngọt thịt” hay umami hay thấy ở trà xanh loại ngon.

Nên khi chúng ta uống trà xanh loại ngon của Thái Nguyên. Như các dòng Móc Câu hay Nõn Tôm. Thì đúng là có thấy đắng, nhưng là kiểu “đắng ngọt” hay “đắng dễ chịu”. Uống quen rồi sẽ hay thấy ngon và thấy thèm.

2.3 Đường Polysaccharide

Trong trà có chất Polysaccharide, đây là một dạng đường đa. Loại đường này không làm chúng ta cảm giác ngọt ngay lập tức khi húp một ngụm trà, nhưng nó tạo ra độ “sánh mướt” và độ bám dính nhẹ. Trà xanh ngon thường hay có độ sánh mướt, hay hiện đại có từ hay dùng là body dày.

Khi uống trà thì loại đường này còn bám lên lưỡi và tạo thành một lớp màng mỏng. Lớp màng này giữ các chất ngọt thơm của trà ở lại trên lưỡi lâu hơn. Nên hương lẫn vị không bị trôi tuột đi ngay, giúp khoang miệng cứ thơm thơm, và cảm giác ngọt cứ đọng lại bền bỉ trên lưỡi.

3. Trà Thái Nguyên không chỉ “tiền đắng hậu ngọt”

Gần đây lướt tiktok giải trí thì mình vô tình lướt được khá nhiều video của các kênh bán trà Thái Nguyên. Có một thứ mà mình thấy họ nhắc đi nhắc lại, mà mình thấy không ổn lắm, đó là họ luôn khoe là đặc trưng trà Thái Nguyên là “tiền đắng, hậu ngọt”. Kênh nào cũng thấy có mỗi câu này lặp đi lặp lại.

Sao lại cứ phải vin vào mấy chữ “tiền đắng hậu ngọt” này. Vì đây cũng chả phải vị của riêng gì của Thái Nguyên. Hàng chục tỉnh khác thì trà xanh có cũng “tiền đắng hậu ngọt” cả mà thôi. Trà mà chăm tốt, sao tốt, cũng đều có “tiền đắng, hậu ngọt” hết. Thậm chí các loại trà thảo mộc như trà dây cũng đắng, cũng uống xong thì ngọt dai dẳng ở miệng. Hết sức bình thường.

Mình thì kiểu trà đặc sản Thái Nguyên quê mình có đầy cái ngon để tả. Nào là mùi bùi ngậy của cốm nếp, mùi tươi như mạ non, hậu ngọt sâu như đường phèn… Đây là mình văn thơ còn kém cỏi. Mà còn tả được vậy.

Còn vị đắng ở trà đặc sản Thái Nguyên rất khác. Trà đắng mềm, ngọt mướt và biến mất chỉ trong tích tắc. Vị đắng vội vàng nhường chỗ cho vị ngọt đậm đặc và sâu tận cổ họng. “Tiền đắng, hậu ngọt” của chất trà cô đặc, chứ không cố phải “đánh lừa” não bằng các phản ứng của cơ thể.

Nguồn bài viết: “Tiền đắng hậu ngọt” ở trà xanh Thái Nguyên

Còn công đoạn đánh hương ở đây thực chất là dùng nhiệt để thay đổi kết cấu hương vị trà mà thôi. Không hề có thêm bất kỳ một tí hoá chất nào. Về mặt cơ chế thì cũng đơn giản thôi, không có gì phức tạp cả.

Câu trả lời sẽ có trong bài viết sau.

ĐÁNH HƯƠNG LÀ GÌ?

Dòng trà xanh truyền thống của Thái Nguyên không chỉ đậm đà, mà còn có một mùi hương thơm bùi ngậy đặc trưng. Mùi này giống như cốm nếp hay hạt dẻ rang. Nếu trà mà không có mùi này thì sẽ bị chê là bị “ngái” và không ngon.

Mua trà Trà xanh Thái Nguyên truyền thống →

Quy trình góp phần lớn công tạo nên mùi hương này, được gọi là “đánh hương”, hay còn gọi là “lên hương” hay “đánh mốc”. Nghe thì có vẻ là thêm một chất gì đó vào trà để tạo hương cho trà. Thế nhưng thì quá trình chỉ sử dụng nhiệt để làm xuất hiện hương thơm từ chính bản thân lá trà.

Quy trình đánh hương thường sẽ công đoạn cuối của quá trình chế biến trà. Lá trà sau khi trải qua các bước như: thu hái, làm héo, diệt men, vò, rũ tơi và sao khô. Thì trà thành phẩm lúc này mới chỉ là “trà mộc”. 

Trà lúc này về cơ bản đã thơm ngon rồi, nhưng để dậy hương hơn thì trà mộc sẽ được “đánh hương”. Đánh hương thực chất cũng đơn giản, những cánh trà mộc sẽ được sàng nhặt để bỏ phần cọng, lá già và tấm cám (cánh trà nát vụn). Những cánh trà tuyển chọn sau đó được sao ở lửa nhỏ (80 đến 100 độ) trong một khoảng 15 phút cho đến một tiếng tuỳ theo nguyên liệu.

Sau khi đánh hương thì cánh trà xanh đen sẽ phủ thêm lớp màu xám trắng. Nên đôi khi công đoạn đánh hương còn gọi là “đánh mốc” vì cánh trà thành phẩm sẽ có màu bạc trắng hơn cánh trà mộc. Nhưng hương trà cũng nồng đậm hơn, vị trà cũng sẽ ngọt ngậy hơn.

Kỹ thuật này cũng không hẳn là của riêng của nước ta. Mà các quốc gia sản xuất mạnh về trà xanh khác như Trung Quốc hay Nhật Bản cũng áp dụng kỹ thuật này. Ở Trung Quốc thì họ gọi là “hồng bồi”, còn ở Nhật gọi là “hi-ire”. Tuỳ theo nơi thì họ có thể sấy bằng điện, gas, than hay hiện đại như là tia hồng ngoại.

Tất cả các kỹ thuật “sấy” này đều để đạt 2 mục đích. Thứ nhất đó là giảm độ ẩm của trà xuống mức thấp nhất có thể, khoảng dưới 3%. Qua đó giúp bảo quản trà được lâu hơn. Và thứ hai đó là những gì mình vừa nói ở trên. Chính là giúp trà phát triển một nhóm hương vị đặc trưng riêng, đối với trà Thái Nguyên đó là mùi bùi ngậy như cốm nếp.

CƠ CHẾ VỀ MẶT HOÁ HỌC

Chỉ đơn giản là dùng nhiệt thôi, mà trà lại có thể “lên hương” được. Nghe thì có vẻ đơn giản, nhưng công đoạn này giúp kích hoạt một số quá trình phản ứng hoá học đã xảy ra. Trong đó bao gồm: phản ứng Maillard và phân huỷ nhiệt.

Phản ứng Maillard hiện diện khắp nơi trong cuộc sống của chúng ta. Đơn giản nhất là rang đậu phộng. Bạn mua đậu phộng sống về rồi về rồi thử bóc vỏ lụa rồi cắn thử hạt đậu phộng sống xem. Không có mùi vị gì đúng không?

Nhưng chỉ cần bỏ lên chảo rang tầm 10-15 phút xem sao. Hạt đậu không chỉ giòn, mà còn có hương vị béo thơm. Tác nhân chính đến từ nhiệt độ.

Khi bạn rang đậu phộng, thì hạt đậu bị khô đi để tạo độ giòn. Còn các phân tử đường với đạm kết hợp với nhau để tạo ra các hợp chất tạo màu và tạo mùi mới. Nhờ vậy mà đậu phộng có màu nâu, mùi hương thơm bùi của hạt rang và caramel.

Và cái hiện tượng tương tự cũng xảy ra y như chúng ta “rang” hay “đánh hương” trà. Các nhóm carbonyl của đường phản ứng với nhóm amin của axit amin. Điều này dẫn đến sự hình thành một loạt các hợp chất thơm dễ bay hơi và không bay hơi từ quá trình này. Như pyrazine (hạt rang, bùi ngậy), pyrrole (mùi vỏ bánh mì, ngũ cốc), furan (mùi caramel ngọt) và pyran. Đây chính là quá trình giúp tạo nên mùi hương “cốm” trứ danh của các vùng trà ở Thái Nguyên.

Tuỳ theo nguyên liệu thì gia đình mình có thể chọn đánh hương ít hay nhiều. Chẳng hạn như nguồn nguyên liệu đã cao cấp sẵn, như Trà nõn tôm Tân Cương hay Trà móc câu Thái Nguyên, hái nhiều lá non đặc biệt là vào vụ xuân. Thì quá trình đánh hương thường kết hợp ở khâu sao khô luôn. Hoặc có đánh hương sau đó nhưng nhẹ (80-90 độ) và thời gian ngắn. Mục đích chính ở đây là mở hương chứ không cố ‘tô vẽ’ thêm một tầng hương khác bằng nhiệt.

Còn đối với nguyên liệu cấp thấp hơn. Tức là những dòng mang tính thương phẩm để bán đại chúng. Thì đánh hương có vai trò quan trọng hơn rất nhiều. Trà thường sẽ được đánh hương vừa cho đến sâu (90-100 độ) trong vài chục phút. Vì ở những dòng này hương có nhưng chưa đủ nồng. Thì quá trình đánh hương sẽ giúp tạo ra thêm một tầng hương thơm nồng khác cho trà.

Ngoài ra thì đánh hương còn giúp trà loại bỏ hoàn toàn mùi cỏ hay mùi ngái. Mùi này giống như khi bạn nhổ cỏ xong rồi vứt sang một bên cho nó khô vậy. Nếu không đánh hương thì gần như chắc chắn trà sẽ có mùi ngai ngái như cỏ khô.

Đánh hương còn giúp trà ngọt hơn. Nhờ vào việc phân huỷ một phần các hợp chất catechin có vị đắng chát. Đồng thời tạo ra các thành phần tạo ngọt nhờ vào quá trình caramel hoá.

Nguồn bài viết: Nghệ thuật và khoa học của quá trình “đánh hương” trà

Thức uống bình dị, rất đỗi quen thuộc này lại ẩn chứa nguồn dưỡng chất khổng lồ, khiến lá trà xanh được nhiều chuyên gia xếp vào hàng ‘siêu thực phẩm’ cho sức khỏe. Để giữ được trọn vẹn những hoạt chất tốt nhất này, khâu chọn lá và kỹ thuật nấu đóng vai trò quyết định.

1. Cách chọn lá trà xanh tươi và trà xanh khô chuẩn ngon

Thông thường, khi nói đến trà xanh, chúng ta sẽ nghĩ ngay đến những bó lá trà tươi tươi mua ở chợ. Lá trà tươi rất tốt nhưng có nhược điểm lớn là khó bảo quản, dễ bị héo và mất dần các chất chống oxy hóa quý giá theo thời gian. Do đó, khi mua lá trà tươi, bạn chỉ nên mua lượng vừa đủ dùng, nấu và uống hết ngay trong ngày, tuyệt đối không để nước trà tươi qua đêm vì nước trà sẽ bị nhiễm khuẩn và biến chất.

Nếu không có thời gian đi chợ hằng ngày, bạn hoàn toàn có thể lựa chọn lá trà xanh khô (trà mộc). trà xanh khô trải qua quá trình chế biến, sao vò nghiêm ngặt giúp cố định các thành phần hoạt chất và hương vị thơm ngon của lá trà tươi, đồng thời có thể bảo quản được rất lâu.

Để thưởng thức gu trà Bắc chuẩn vị nhất, bạn nên chọn mua trà xanh đặc sản Thái Nguyên. Vùng trà Tân Cương Thái Nguyên từ lâu đã nổi tiếng là nơi cho ra đời dòng trà xanh trung du có chất lượng đỉnh cao nhất Việt Nam, sở hữu hương cốm nồng nàn và vị tiền chát hậu ngọt sâu lắng đã đi vào ca dao: “trà Thái, Gái Tuyên”.

2. Hướng dẫn cách nấu lá trà xanh chuẩn vị – không bị đỏ nước

Nấu lá trà xanh tươi: Lá trà tươi mua về cần rửa thật sạch qua nhiều lần nước. Trước khi cho vào nồi, bạn hãy dùng tay vò nhẹ cho lá trà hơi nát. Việc vò này giúp làm vỡ lớp biểu bì của lá, khiến các dưỡng chất hòa tan vào nước nhanh hơn khi nấu. Bạn chỉ nên dùng một nắm tay lá trà cho khoảng 2 lít nước để tránh nước trà quá đặc dễ gây say trà. Cho lá trà vào nồi, đổ nước và đun đến khi sôi bùng lên thì tắt bếp ngay. Mở hé nắp vung để nước trà giữ được màu xanh mướt đẹp mắt, đợi nguội là có thể dùng.

Nấu lá trà xanh khô: Đối với trà khô, cách pha vô cùng tiện lợi. Bạn cho khoảng 5g trà vào ấm dung tích 500ml, rót nước sôi ở nhiệt độ khoảng 85-90 độ C vào và hãm trong vòng 3-4 phút là có thể rót ra thưởng thức.

Nếu bạn không thích vị chát đậm của trà nóng, hãy thử phương pháp pha lạnh (Cold Brew trà xanh): Cho 5g trà khô vào chai nước lọc 500ml, đóng chặt nắp và để vào ngăn mát tủ lạnh từ 2-3 tiếng. Nước trà pha lạnh sẽ có vị ngọt thanh rất mát, bớt hẳn vị chát gắt, cực kỳ hợp để giải nhiệt hỏa tốc.

3. Các tác dụng của lá trà xanh đối với sức khỏe (theo góc nhìn khoa học)

Nhờ phương pháp diệt men ngay sau khi hái để ngăn chặn quá trình oxy hóa, lá trà xanh giữ được hàm lượng cực cao các polyphenol và polyphenol chống oxy hóa mạnh mẽ, đặc biệt là epigallocatechin gallate (EGCG) và axit amin L-theanine. Dưới đây là những lợi ích sức khỏe nổi bật đã được các tổ chức y tế quốc tế nghiên cứu và công nhận:

3.1. Góp phần ngăn ngừa một số bệnh ung thư

Theo các báo cáo y tế, Việt Nam là một trong những quốc gia có tỷ lệ tử vong ở người mắc bệnh ung thư cao hàng đầu Châu Á. Các bác sĩ tại Bệnh viện K luôn đưa ra lời khuyên rằng yếu tố chính tác động đến tỷ lệ chữa khỏi ung thư là việc phát hiện sớm hay muộn thông qua tầm soát định kỳ. Bên cạnh việc vận động và ăn uống khoa học, duy trì thói quen uống nước lá trà xanh hằng ngày là một cách hỗ trợ cơ thể chủ động phòng bệnh.

Các hoạt chất chống oxy hóa trong trà giúp trung hòa các gốc tự do gây tổn thương tế bào. Nhiều nghiên cứu dịch tễ học dài hạn, điển hình là nghiên cứu năm 2006 tại Nhật Bản, cho thấy phụ nữ có thói quen uống trà xanh thường xuyên giúp giảm đến 22% nguy cơ mắc bệnh ung thư vú và giảm đáng kể tỷ lệ mắc ung thư đại trực tràng.

3.2. Giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ

Một nghiên cứu lớn kéo dài 11 năm trên 40.000 người Nhật Bản công bố trên Tạp chí của Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ (JAMA) chứng minh rằng những người uống trên 5 tách trà xanh mỗi ngày có tỷ lệ tử vong do đột quỵ hoặc tim mạch thấp hơn hẳn nhóm còn lại. Hoạt chất EGCG dồi dào trong lá trà xanh giúp bảo vệ thành mạch máu, tăng cường lưu thông tuần hoàn và hạn chế quá trình oxy hóa cholesterol xấu (LDL), từ đó giảm thiểu nguy cơ xơ vữa động mạch.

3.3. Hỗ trợ cải thiện và phòng ngừa bệnh tiểu đường

Bệnh tiểu đường xảy ra khi cơ thể bị kháng insulin hoặc không sản sinh đủ insulin, dẫn đến lượng đường huyết tăng cao. Hoạt chất trong trà xanh có khả năng hỗ trợ ức chế enzym alpha-glucosidase, giúp làm chậm quá trình hấp thụ đường vào máu sau khi ăn.

Một nghiên cứu tổng hợp vào năm 2013 ghi nhận trà xanh giúp làm giảm lượng đường huyết lúc đói hiệu quả. Đồng thời, các số liệu tại Nhật Bản cũng cho thấy thói quen này giúp giảm nguy cơ tiến triển thành bệnh tiểu đường tuýp 2 lên đến 42%.

3.4. Tăng cường chức năng não bộ và bảo vệ hệ thần kinh

Lá trà xanh chứa một lượng caffeine vừa đủ để liên kết với các thụ thể adenosine trong não, giúp bạn tỉnh táo và tập trung mà không gây tim đập nhanh. Đặc biệt, sự xuất hiện của axit amin L-theanine giúp kích thích các sóng não alpha, làm giảm căng thẳng và tăng cường trí nhớ ngắn hạn, giúp việc học tập và làm việc hiệu quả hơn. Khi tuổi sút tăng lên, hợp chất catechin trong trà xanh còn bảo vệ tế bào thần kinh, hỗ trợ ngăn ngừa các hội chứng sa sút trí tuệ nguy hiểm như Alzheimer và Parkinson.

3.5. Hỗ trợ chuyển hóa mỡ thừa và giảm cân

Caffeine và EGCG trong trà xanh kết hợp với nhau giúp thúc đẩy quá trình sinh nhiệt và tăng cường tốc độ chuyển hóa năng lượng cơ bản (BMR), đẩy hiệu suất oxy hóa chất béo lên đến 17%. Một nghiên cứu lâm sàng thực hiện trên 240 người trong vòng 12 tuần đã chỉ ra nhóm sử dụng trà xanh có sự sụt giảm rõ rệt về tỷ lệ mỡ cơ thể, cân nặng và số đo vòng eo. Tất nhiên, để giảm cân bền vững, bạn vẫn cần kết hợp với chế độ ăn kiêng lành mạnh và tập luyện đều đặn.

4. Ứng dụng ngoài da: Tắm lá trà xanh trị mụn và rôm sảy

Nhờ đặc tính kháng khuẩn và tiêu viêm tự nhiên, nước lá trà xanh tươi được ứng dụng rộng rãi trong các mẹo chăm sóc da dân gian. Bạn có thể dùng nước trà xanh để rửa mặt hằng ngày nhằm hỗ trợ điều trị mụn trứng cá, giúp các vết mụn mau lành.

Theo kinh nghiệm của các bà các mẹ, tắm lá trà xanh cho trẻ sơ sinh cũng rất tốt để làm mát da, ngừa rôm sảy, hăm tã. Người bị thủy đậu cũng có thể tắm lá trà xanh để làm dịu cơn ngứa ngáy, hạn chế nhiễm trùng các nốt phỏng. Tuy nhiên, trà xanh chỉ giúp giảm triệu chứng ngoài da, nếu tình trạng viêm nhiễm nặng, bạn vẫn cần đưa trẻ đi khám bác sĩ chuyên khoa.

5. Những lưu ý quan trọng khi sử dụng trà xanh hằng ngày

• Tránh uống vào buổi tối: Caffeine có thể gây hưng phấn thần kinh dẫn đến mất ngủ, tốt nhất bạn nên uống vào buổi sáng hoặc chiều.

• Không uống ngay sau khi ăn: Các chất tannin trong trà sẽ phản ứng và làm giảm khả năng hấp thụ khoáng chất (như sắt, kẽm) từ thức ăn. Hãy uống nước trà sau bữa ăn ít nhất 30 phút.

• Tác dụng với phụ nữ trong chu kỳ: trà xanh giúp làm dịu cơn đau bụng kinh nhưng do cản trở hấp thụ sắt, bạn cần tránh uống quá đậm và nên bổ sung thêm thực phẩm giàu sắt như thịt đỏ, các loại hạt.

• Lưu ý đặc biệt cho phụ nữ mang thai: Mẹ bầu hoàn toàn uống được trà xanh nhưng chỉ nên giới hạn từ 1-2 tách nhỏ mỗi ngày. Uống quá nhiều trà xanh sẽ cản trở cơ thể hấp thụ Axit Folic (Vitamin B9) – một chất cực kỳ quan trọng đối với sự phát triển ống thần kinh của thai nhi trong những tháng đầu.

Lưu ý từ Danh Trà: Thông tin về tác dụng sức khỏe của lá trà xanh trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, được tổng hợp từ các nghiên cứu khoa học uy tín. Lá trà xanh là thực phẩm hỗ trợ lối sống lành mạnh, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh hoặc phác đồ điều trị từ bác sĩ chuyên khoa.

Tài liệu tham khảo:

1. Kurahashi, N., et al. (2006). “Green tea consumption and skin cancer risk: The Japan Public Health Center-based Prospective Study.” American Journal of Epidemiology. (Nghiên cứu về tỷ lệ giảm nguy cơ ung thư vú và các bệnh ung thư ở phụ nữ).

2. Kuriyama, S., et al. (2006). “Green tea consumption and mortality due to cardiovascular disease, cancer, and all causes in Japan: the Ohsaki study.” JAMA (Journal of the American Medical Association). (Nghiên cứu trên 40.000 người Nhật về tỷ lệ giảm tử vong do tim mạch và đột quỵ).

3. Liu, K., et al. (2013). “Effect of green tea consumption on blood glucose and insulin sensitivity: a meta-analysis of randomized controlled trials.” American Journal of Clinical Nutrition. (Nghiên cứu tổng hợp về khả năng kiểm soát đường huyết của trà xanh).

4. Sano, J., et al. (2024). “Effects of brewing vessel materials on catechin content, umami compound extraction, and sensory profiles of green tea.” Food Research International. (Nghiên cứu năm 2024 về ảnh hưởng của chất liệu ấm đến hàm lượng catechin và cảm quan vị umami của trà xanh).

Nguồn bài viết: Lá Trà Xanh Tươi: 6 Công Dụng & Cách Nấu

XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN TRÀ HỮU CƠ THÁI NGUYÊN

Theo Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), thực phẩm được gọi là hữu cơ khi được sản xuất theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt, không sử dụng thuốc trừ sâu tổng hợp, phân bón hóa học, sinh vật biến đổi gen (GMO), hormone tăng trưởng hoặc kháng sinh (đối với động vật). Sản phẩm hữu cơ phải tuân thủ quy trình canh tác bền vững, bảo vệ môi trường và đảm bảo phúc lợi động vật.

Điều này có nghĩa là trà hữu cơ là loại trà không sử dụng thuốc trừ sâu tổng hợp, phân bón hoá học và có thể là giống trà biến đổi gen.

Theo số liệu từ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Nguyên, tính đến tháng 11 năm 2024, toàn tỉnh Thái Nguyên có khoảng 5.148 ha chè được chứng nhận đạt tiêu chuẩn VietGAP và hữu cơ, chiếm gần 23% tổng diện tích chè của tỉnh.

Trong đó, diện tích chè hữu cơ đạt khoảng 80 ha. Các hợp tác xã (HTX) và nông hộ đã tích cực chuyển đổi từ phương pháp canh tác truyền thống sang hướng hữu cơ, nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng nhu cầu thị trường ngày càng khắt khe.

LỢI ÍCH KINH TẾ VÀ MÔI TRƯỜNG TỪ SẢN XUẤT TRÀ HỮU CƠ

Việc chuyển đổi sang sản xuất trà hữu cơ mang lại nhiều lợi ích đáng kể. Theo một số HTX ở Thái Nguyên thì sau một vài năm triển khai trồng chè theo hướng hữu cơ, chi phí chăm sóc đã giảm đáng kể so với việc sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu hóa học trước đây. Chất lượng sản phẩm được nâng cao, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng về sản phẩm sạch và an toàn.

Ngoài ra, sản xuất hữu cơ còn giúp cải thiện môi trường sống. Việc không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học giúp bảo vệ hệ sinh thái, giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước và đất đai. Người lao động trong ngành chè cũng được bảo vệ sức khỏe, giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến hóa chất nông nghiệp.

THÁCH THỨC VÀ GIẢI PHÁP TRONG QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI

Mặc dù lợi ích của sản xuất trà hữu cơ là rõ ràng, nhưng quá trình chuyển đổi không hề dễ dàng. Trong giai đoạn đầu, nhiều nông hộ phải đối mặt với việc giảm năng suất do cây chè chưa thích nghi với phương pháp canh tác mới. Sâu bệnh cũng xuất hiện nhiều hơn do không sử dụng thuốc trừ sâu hóa học. Tuy nhiên, với sự kiên trì và hỗ trợ kỹ thuật từ các cơ quan chuyên môn, nhiều HTX đã vượt qua khó khăn và đạt được thành công.

Để hỗ trợ người trồng chè trong quá trình chuyển đổi, tỉnh Thái Nguyên đã triển khai nhiều chương trình khuyến nông, tập huấn kỹ thuật và hỗ trợ chứng nhận sản xuất hữu cơ. Việc xây dựng và thiết lập mã số vùng trồng theo tiêu chuẩn cũng được chú trọng, nhằm đảm bảo truy xuất nguồn gốc và nâng cao uy tín của sản phẩm trên thị trường.

ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN TRONG TƯƠNG LAI

Nhằm tiếp tục nâng cao giá trị và mở rộng thị trường cho trà Thái Nguyên, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ có khoảng 70% diện tích chè được chứng nhận tiêu chuẩn GAP, hữu cơ và được cấp mã số vùng trồng. Đồng thời, tỉnh cũng tập trung phát triển thương hiệu trà Thái Nguyên, phấn đấu được công nhận là thương hiệu sản phẩm quốc gia, mở rộng bảo hộ tại các quốc gia lớn để tăng cơ hội xuất khẩu.

Bên cạnh đó, việc phát triển các mô hình du lịch sinh thái, trải nghiệm gắn với vùng chè trọng điểm cũng được chú trọng. Điều này không chỉ giúp quảng bá sản phẩm mà còn tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân địa phương, góp phần phát triển kinh tế bền vững.

Sản xuất trà hữu cơ tại Thái Nguyên đang mở ra hướng đi mới, bền vững và hiệu quả cho ngành chè địa phương. Mặc dù còn nhiều thách thức, nhưng với sự nỗ lực của người trồng chè, sự hỗ trợ của các cơ quan chức năng và nhu cầu ngày càng tăng của thị trường, trà hữu cơ Thái Nguyên hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển, góp phần khẳng định vị thế của “Đệ nhất danh trà” trên bản đồ trà Việt Nam và thế giới.

Nguồn tham khảo:

• https://www.usda.gov/about-usda/news/blog/organic-101-what-usda-organic-label-means
• https://baothainguyen.vn/thoi-su-trong-tinh/theo-dong-thoi-su/202502/thai-nguyen-them-suc-manh-cho-thuong-hieu-de-nhat-danh-tra-b0d28bb/
• https://nongnghiep.vn/thu-phu-che-thai-nguyen-co-5148ha-che-vietgap-huu-co-d408101.html
• https://nongsanviet.nongnghiep.vn/lam-che-huu-co-loi-ich-nhan-3-loi-nhuan-nhan-doi-d348831.html

Nguồn bài viết: Trà hữu cơ Thái Nguyên: Hướng đi bền vững cho vùng trà đặc sản

Thế nhưng để làm ra matcha cũng cần đòi hỏi kỹ thuật trồng cũng như chế biến đặc biệt và tỉ mỉ. Những kỹ thuật này đã được người Nhật cải tiến qua nhiều thế kỷ.

Bắt đầu từ những lá trà được trồng dưới bóng râm, đến quy trình chế biến đầy phức tạp.

MATCHA LÀ GÌ?

Matcha là một kiểu trà xanh dạng bột. Khác với các dòng trà xanh nguyên lá thì chúng ta sẽ pha trà bằng cách dùng ấm. Khi uống thì chúng ta chỉ uống nước và bỏ bã trà đi.

Thì đối với matcha thì bột được cho vào chén. Sau đó khuấy với nước nóng rồi uống thưởng thức. Lúc này thì khi uống thì chúng ta sẽ uống cả nước lẫn phần bột trà luôn.

Cách uống trà bằng cách khuấy bột trà với nước ra đời vào khoảng triều đại nhà Đường (618–907). Vào thời gian này lá trà sau sau khi thu hái sẽ được hấp, rồi ép thành bánh, sau đó đem đi phơi khô.

Người nào muốn uống trà sẽ phải dùng dao cạy một khối trà nhỏ từ bánh. Rồi đem khối trà này đi nghiền thành bột. Rồi khuấy với nước để thưởng thức.

Vào đầu thế kỷ thứ 9 thì sư Saicho đã đem những hạt giống trà đầu tiên về trồng ở Nhật. Sách sử chép thì cũng chính ông là người dâng trà cho vua Saga uống.

Uống trà ban đầu chỉ là hoạt động giới hạn ở chốn thiền viện và cung cấm. Và cách uống bột trà khuấy với nước vẫn là phổ biến nhất.

Đến mãi cuối thế kỷ 12 thì thiền sư Eisai là người đã có công phổ biến việc thưởng trà. Đặc biệt là giới võ sĩ vì họ tin uống trà sẽ tốt cho sức khoẻ và cũng là một hoạt động thiền định.

Nhà sư này cũng là người đặt nền tảng cho Trà đạo Nhật Bản. Đây là cách thưởng trà trà kết hợp giữa việc thưởng trà và các yếu tố trong Thiền tông.

Loại trà dùng trong các nghi lễ trà đạo chính là matcha. Matcha là một dạng bột trà được làm ra từ những lá non của cây trà.

Khác với nhiều thế kỷ trước thì matcha hiện nay được làm kỳ công và tỉ mỉ hơn nhiều. Cây trà được trồng dưới bóng râm để sao cho lá trà giàu amino acid và chất diệp lục nhất.

Lá trà sau khi hái thì cũng phải trải qua nhiều công đoạn chế biến hơn xưa. Đặc biệt là có sự tham gia của nhiều loại máy móc trong khâu chế biến.

Khi nhắc về trà thì chúng ta hay thích yếu tố thủ công đúng không? Thế nhưng trong sản xuất matcha hiện đại thì người Nhật dùng rất nhiều loại máy móc. Mục đích vẫn là đạt được chất lượng tối ưu và ổn định nhất. Không chỉ cho cùng một vụ thu hoạch mà còn cho vụ mùa của từng năm.

HÀNH TRÌNH TỪ LÁ CHO ĐẾN BỘT

Matcha về cơ bản được say ra từ một dạng lá trà khô gọi tencha. Tencha ở đây có nghĩa là “trà để nghiền”. Tức là lá trà tươi sau khi hái sẽ được chế biến thành tencha.

Xưởng trà sẽ trữ trà tencha quanh năm. Mỗi khi có khách mua matcha thì họ mới xay tencha thành matcha. Vì nếu xay matcha để sẵn sẽ không nên, vì matcha chỉ giữ được hương vị vài tuần sau khi xay.

Vậy nên những bước canh tác về chế biến dưới đây là sẽ nói về quá trình làm nên tencha.

Trồng trọt

Nói về matcha thì không thể không nhắc đến vùng trà Uji. Uji là một thành phố thuộc cố đô Kyoto của Nhật Bản.

Mặc dù không phải là nơi trồng trà đầu tiên của Nhật, nhưng Uji lại là nơi trồng trà quy mô lớn và mang tính thương mại đầu tiên ở Nhật.

Giống trà

Giống trà gắn liền với lịch sử vùng trà Uji đó chính là Samidori. Nếu bạn mua những dòng trà kiểu ceremonial matcha thì sẽ hay bắt gặp giống trà này.

Vì Samidori sẽ hay được dùng trong các dòng matcha cao cấp. Matcha cao cấp thường sẽ dùng trà từ giống Samidori. Hoặc Samidori phối với các giống trà ra đời mới sau này (trong thế kỷ 20). Như Okumidori, Yabukita, Ujihikari hay Asahi.

Không ai rõ giống trà Samidori xuất hiện chính xác là khi nào. Chỉ biết là giống trà này xuất hiện đâu đó cùng thời với kỹ thuật trồng trà dưới bóng râm.

Trồng trà dưới bóng râm

Cái tên nói lên tất cả, trồng trà dưới bóng râm là phương pháp trồng cây trà dưới bóng râm được tạo ra bởi những tấm lợt.

Cứ mỗi độ xuân về là bắt đầu vào vụ trà xuân, thế là người trồng trà sẽ phủ vườn trà của họ bằng những tấm lợp trong 20 đến 30 ngày. Những tấm lợp này có thể bằng tre, rơm, vải dù hay thậm chí là inox.

Mục đích của việc này là để hạn chế quá trình quang hợp của lá trà. Nhờ vậy mà thành phần amino acid (tạo hương vị) không bị chuyển hoá thành năng lượng hay chất chống oxy hoá. Nên trà thành phẩm sau này sẽ thơm và ngon hơn.

Quá trình này còn khiến lá trà sản sinh nhiều chất diệp lục hơn. Nên lá trà sẽ xanh hơn. Lá trà cũng sẽ phát triển chậm chạp và phiến lá cũng sẽ lớn mỏng hơn. Nên sau này sẽ dễ chế biến hơn.

Về mặt lịch sử thì Uji vốn dĩ không được xem là vùng trà ngon ở Kyoto. Mà vùng trà ngon đầu tiên ở nơi đây phải kể đến núi Togano’o.

Cây trà được trồng ở núi Togano’o từ trước Uji rất lâu, vào thế kỷ thứ 9. Và nơi đây được xem là vùng trà tốt nhất của Kyoto.

Đến khi cây trà được đem từ Togano’o về trồng ở Uji thì trà làm ra lại không ngon bằng. Thế người làm trà ở Uji mới nhận thấy rằng những vườn trà ở Togano’o sinh trưởng xen kẽ dưới bóng râm của những tán cây to.

Thế là họ mô phỏng môi trường này bằng cách phủ bóng râm vườn trà của họ mỗi khi thu hoạch. Thế là kỹ thuật trồng trà dưới bóng râm ra đời. Và Uji hiện nay được xem là vùng trà tốt nhất của Nhật Bản.

Thu hái trà

Sau khoảng 20-30 ngày cây trà phát triển dưới bóng râm, thì lá trà bắt đầu được thu hái. Để làm nên phân hạng cao cấp hay ceremonial matcha thì chỉ những lá trà ngon nhất được thu hái.

Chỉ có một búp trà non nhất, và hai lá non kế tiếp được hái. Cách hái này chuyên được áp dụng để hái lá trà nguyên liệu cho mọi loại trà cao cấp ở mọi nơi trên thế giới. Không chỉ ở Nhật mà tất cả các nước trồng trà khác để áp dụng chuẩn này. Ở Việt Nam thì chúng ta hay gọi là “một tôm, hai lá”.

Đối với matcha thì lá trà non thường sẽ giàu amino acid, diệp lục tinh dầu và các hợp chất mùi hương khác. Đến khi thành phẩm thì matcha sẽ nhiều hương, umami, màu xanh tươi, và ít đắng chát.

Tuy nhiên, hiện nay thì hái tay dần thay thế bởi hái bằng máy. Vì Nhật Bản không đủ nhân công trong độ tuổi lao động do tình trạng già hoá dân số.

Chế biến

• Diệt men: lá trà tươi sau khi thu hoạch sẽ được vận chuyển ngay đến xưởng trà. Lá trà được hấp nhanh trong khoảng 20s. Khi hấp thì phần enzyme hay “men” trên lá trà sẽ tiêu huỷ (nên mới gọi là “diệt men”). Nhờ vậy mà lá trà không bị oxy hoá và trà thành phẩm sau này sẽ giữ được hương vị của lá trà tươi. Công đoạn này còn giúp lá trà bớt mùi cỏ tươi và làm mềm lá trà cho các công đoạn chế biến sau này.

• Thổi khô: sau khi hấp thì lá trà được mang đến các buồng thổi khô. Buồng thôi khô gồm 4-5 cột lưới cao từ 5 đến 7m. Ở dưới mỗi cột là cánh quạt gió mạnh. Khi lá trà bỏ vào các buồng này thì quạt gió sẽ bay lên không trung. Quá trình này giúp làm nguội lá trà, làm khô một phần, và tách rời các lá trà.

• Sấy khô: Sau khi thổi khô bằng gió thì đến công đoạn sấy khô bằng nhiệt. Bạn cứ tưởng tượng một chiếc lò nướng khổng lồ bằng gạch có thể dài cả 10m. Trong chiếc lò nướng trà (tencha-ro) này thì có 3 băng chuyền từ cao đến thấp. Lá trà khi đưa vào lò sẽ chạy qua bằng chuyền thấp nhất và sát với nguồn nhiệt nhất (150°C) để làm khô lá trà trong 2-3 phút. Sau đó lá trà được thổi lên băng chuyền trên cùng để làm khô trong 6-8 phút (ở 100°C). Từ băng chuyền trên cùng thì lá trà lại rơi xuống băng giữa và được sấy tiếp trong khoảng 9-10 phút.

• Phân loại: trà sau khi sấy sẽ được loại bỏ cọng trà và vân lá. Và chỉ giữ phần thịt lá mà thôi. và phần trà còn sót loại sau khi bỏ cọng và gân được gọi là tencha. Thông thường thì xưởng sẽ trữ trà dưới dạng lá như vậy. Chỉ khi có đơn đặt hàng từ đại lý thì họ mới xay lá tencha này thành matcha.

• Xay trà: các dòng matcha cao cấp sẽ được xay hoàn toàn bằng cối đá. Cối đá được hình thành bằng 2 phiến đá tròn bằng đá ốp chồng lên nhau. Tencha sẽ được cho vào lỗ trên phiến đá nằm ở trên. Khi phiến đá trên cùng xoay đều thì lá trà tự được đẩy vào điểm tiếp xúc giữa hai phiến đá. Và được nghiền mịn. Hành trình từ lõi cối cho đến khi bột trà rớt ra khỏi mép tiếp xúc của hai phiến đá thì lá trà được nghiền đi nghiền lại rất nhiều lần. Nên bột trà sẽ rất mịn. Thay vì dùng tay như xưa thì cối đá hiện nay hoạt động bằng sức máy. Nhưng máy đã được tinh chỉnh để cối trà xay tốc độ vừa phải nhất có thể để không làm cháy lá trà. Nên mỗi tiếng thì mỗi cối chỉ có thể xay 40g trà.

PHÂN HẠNG MATCHA

Ceremonial matcha

Ceremonial matcha là phân hạng cao cấp của matcha. Từ ceremonial có nghĩa là nghi lễ, có nghĩa đây là dòng matcha được dùng riêng cho các nghi lễ trà đạo ở Nhật Bản.

Vào vụ xuân, cây trà làm nên ceremonial matcha sẽ được phủ râm trước khi thu hoạch. Đến kỳ thu hoạch thì chỉ những lá trà non nhất của cây trà mới được thu hái.

Nên dòng ceremonial matcha thường có màu xanh ngọc, hương mạ non, hương hoa và umami hoà quyện. Nước trà sánh và rất ít đắng.

Trong các nghi lễ trà thì ceremonial matcha hay được khuấy dưới dạng koicha (trà đặc) và usucha (trà loãng). Koicha là dạng trà khuấy matcha với rất ít nước. Tạo thành một hỗn hợp trà cô đặc. Còn usucha thì dùng nhiều nước hơn nên nước trà loãng hơn.

Koicha và usucha cũng là hai phân hạng trà trong nhóm ceremonial matcha. Matcha dùng cho koicha thường sẽ cao cấp hơn là dùng cho usucha.

Ở Nhật thì ít ai dùng từ ceremonial matcha. Đến tiệm trà mua matcha thì nếu bạn hỏi koicha hay usucha thì người bán sẽ tự hiểu bạn cần trà gì.

Bạn có thể ghé Danh Trà để thưởng thức các phân hạng matcha của quán.

Culinary matcha

Culinary matcha là dòng matcha dùng trong pha chế và nấu nướng. Dòng trà này có màu xanh sẫm và hương vị đậm đà để khi phối với các nguyên liệu khác trong chế biến sẽ không bị mất đi màu cũng như vị trà.

Khi phối với sữa làm latte. Hay bột và các nguyên liệu khác để làm bánh. Thì thành phẩm vẫn có màu xanh đẹp mắt và thơm nồng mùi matcha.

Về giá trị thì culinary matcha thường sẽ rẻ hơn nhiều so với ceremonial matcha. Do dòng trà này được làm từ nguyên liệu lá được thu hái sau vụ xuân. Trà sau khi thu hái thường sẽ được xay bằng cối răng thép chứ không phải cối đá. Nên bột cũng không mịn bằng.

Premium matcha

Premium matcha là một phân hạng matcha nằm giữa ceremonial và culinary. Trà vẫn được hái vào vụ xuân nhưng sẽ lẫn lộn giữa lá non và lá già. Người hái sẽ hái rối chứ không tuyển lựa như dòng ceremonial.

Lá trà sau khi thu hái vẫn sẽ được chế biến bình thường. Và vẫn xay bằng cối đá nên matcha thành phẩm vẫn mịn gần như là trà ceremonial.

MATCHA VÀ TRÀ XANH

Thành phần của matcha

Một trong những lý do khiến matcha trở nên “hot” là vì loại trà được quảng cáo rầm rộ là một loại “siêu thực phẩm”.

Để được gọi với mỹ từ là “siêu thực phẩm” thì loại thực phẩm đó phải giàu chất chống oxy hoá cũng như các chất khoáng, chất béo tốt, chất xơ và vitamin hơn nhiều các loại thực phẩm khác.

Chẳng hạn như việt quất, cải xoăn, cá hồi… Hay các loại hạt như: hạnh nhân, hạt chia, hay hạt lanh.

Trong matcha có chứa rất nhiều các hợp chất polyphenol, đặc biệt là nhóm chất catechin. Trong gia đình các catechin thì thành viên nổi bật nhất có tên là EGCG.

Bạn chỉ cần kiếm một đoạn quảng cáo trà xanh đóng chai trên mạng thì bạn sẽ nghe nhà sản xuất nhắc đi nhắc lại về EGCG.

Trong matcha có chứa khoảng 100 đến 150mg thành phần catechin cho mỗi gram bột. Trong đó thì EGCG sẽ chiếm khoảng 50-60%.

Rất nhiều nghiên cứu liên kết EGCG với nhiều lợi ích cho sức khoẻ. Từ tốt cho bệnh nặng như tim mạch, ung thư, hay tiểu đường. Cho đến nhẹ nhàng hơn như giảm cân hay giảm viêm.

Thế nhưng nhìn chung thì việc hấp thụ EGCG sẽ gó một phần nhỏ nào đó lên sức khoẻ thôi. Chứ chẳng loại trà nào là “thần dược” cả. Không có chuyện uống nhiều khoẻ nhiều.

Trong matcha còn chứa nhiều l-theanine. Nhất là các dòng cao cấp như ceremonial matcha. Nên sau khi uống matcha “xịn” thì bạn sẽ hay thấy kiểu đầu óc thư giãn và hơi hưng phấn nữa.

Chất diệp lục cũng có nhiều trong matcha. Diệp lục cũng có kha khá tác dụng. Bao gồm detox, chống oxy hoá và chống viêm, tốt cho tiêu hoá, và có cả giảm cân nữa.

Có một hiểu lầm mà nhiều người hay gặp phải đó là matcha càng đắt sẽ càng tốt cho sức khoẻ. Thế nhưng sự thật là các dòng ceremonial matcha chỉ vượt trội về hương vị và thành phần l-theanine mà thôi.

Còn catechin hay các chất chống oxy hoá sẽ có nhiều hơn ở các dòng culinary matcha. Lý do là lá trà già thường có nhiều cơ hội quang hợp hơn. Nhờ vậy mà các thành phần amino acid được chuyển hoá sang catechin nhiều hơn.

Matcha vs trà xanh

Trong cơn sốt matcha thì loại trà này hay được so sánh với trà xanh thông thường. Và phần hay bị so nhất chính là các thành phần chống oxy hoá.

So sánh thì đủ kiểu. Nhẹ nhàng thì matcha có gấp mấy lần chất chống oxy hoá so với trà xanh. Có nơi thì còn quả quyết là matcha có lượng matcha nhiều hơn hàng trăm lần khi so với lá trà xanh thông thường.

Thế nhưng sự thật thì uống matcha hay trà xanh thông thường đều tốt như nhau cả.

Về mặt canh tác thì trà xanh sẽ có lợi thế về mặt sản sinh ra nhiều catechin hơn. Do trà xanh không phải trải qua quá trình trồng bóng râm. Nên lá trà được thoải mái quang hợp để chuyển hoá amino acid sang catechin.

Nhưng về mặt thưởng thức thì matcha lại tốt hơn. Vì khi khuấy matcha với nước thì chúng ta sẽ uống cả nước lẫn cái (bột trà) luôn. Nên bạn sẽ uống hoàn toàn lượng chất chống oxy hoá có sẵn trong matcha.

Còn đối với lá trà xanh khô thông thường. Thì cách pha hay dùng đó là pha ấm. Tức là bỏ lá trà vào ấm, đổ nước sôi vào, ủ vài phút, rồi rót ra chén thưởng thức.

Với cách uống này thì chúng ta chỉ có thể chiết khoảng 30-60% lượng chất chống oxy hoá trong trà mà thôi. Nếu mà bạn dùng nước càng sôi, hãm trà càng lâu, càng nhiều lần; như cách mà các cụ các bác hay uống rất đậm; thì lại chiết càng nhiều thành phần catechin.

Theo một số nghiên cứu thì lá trà xanh có thể chứa khoảng 100-300mg chất chống oxy hoá. Ở đây là trà xanh nguyên lá chứ không phải trà xanh túi lọc (làm chủ yếu từ cọng và lá vụn).

Vậy nên nếu thích uống trà thì bạn uống matcha hay trà xanh cũng đều tốt cả. Ở Nhật thì không chỉ có matcha. Mà các dòng trà xanh như sencha hay genmaicha còn phổ biến hơn nhiều.

MATCHA VÀ VĂN HOÁ TRÀ

Trà đạo Nhật Bản

Để pha matcha uống thì cũng đơn giản mà thôi. Cho bột trà vào chén, thêm một ít nước, rồi khuấy tan bột và nước, sao cho nước trà có lớp bọt mịn và dày. Là có thể uống trực tiếp hay cho lên sữa làm latte được rồi.

Nhưng trong trà đạo của Nhật thì việc uống matcha lại có nhiều hàm ý. Trà đạo được các thiền sư thực hành và phổ biến. Thế nên họ cũng đã lồng nhiều yếu tố của Thiền tông vào thưởng trà.

Trà đạo có “Tứ pháp ấn” riêng (khác với “Tứ pháp ấn” của Phật Giáo nguyên thuỷ), đó là: Hoà (Wa) – Kính (Kei) – Thanh (Sei) – Tịch (Jaku).

Trong nghi lễ trà thì trà chủ, khách uống trà và môi trường xung quanh là một thể hoà hợp (Hoà). Trà chủ kính trọng khách bằng cách pha trà bằng tâm huyết và kinh nghiệm. Và ngược lại thì khách cũng kính trọng trà chủ bằng cách nhận chén trà bằng hai tay và nhẹ nhàng uống trà (Kính).

Và Thanh chính là sự thanh khiết, khi mà trà chủ luôn phải lau dọn sạch sẽ trong quá trình pha và thưởng trà. Biểu thị cho sự thanh lọc không gian thưởng trà cũng như tâm trí. Và Tịch chính là tĩnh lặng. Mọi hành động pha trà, thưởng trà hay nói chuyện đều nhẹ và chậm. Mục đích là đạt trạng thái an nhiên không bị xáo trộn bởi sự vồn vã ngoài kia.

Vậy nên khi pha trà cho bạn trà, hay độc ẩm, thì bạn đều có thể áp dụng những yếu tố “đạo” này vào việc uống trà. Biết đâu thưởng thức matcha không chỉ là ngon hay vì sức khoẻ. Mà còn là một cách thiền định hiệu quả.

Trào lưu matcha

Trào lưu uống matcha trên thế giới không hề đến từ Nhật Bản. Vì ở chính nước Nhật thì matcha cũng không phải là loại trà phổ biến nhất. Ở Nhật thì họ uống nhiều sencha hay genmaicha hơn. Vì những dòng này giá dễ chịu, dễ pha và dễ uống hơn.

Nơi tạo ra cơn sốt matcha chính là nước Mỹ, nơi mà họ đã từng làm với sushi và ramen vậy.

Từ những năm 1970s trở đi thì văn hoá đại chúng của Nhật Bản được du nhập ồ ạt vào nước Mỹ. Các sản phẩm như truyện tranh (manga), phim hoạt hình (anime), và các bộ phim võ thuật (về ninja hay samurai) rất được ưa chuộng tại mỹ.

Đến những năm 1980s thì người Mỹ lại “phát cuồng” với ẩm thực Nhật Bản. Từ sushi, ramen cho đến matcha rất được ưa chuộng.

Vì người Mỹ tin rằng thực phẩm từ Nhật hay chế biến kiểu Nhật là tốt cho sức khoẻ. Chứ không phải kiểu thực phẩm kiểu “công nghiệp” mà họ đang có.

Matcha cũng rất được ưa chuộng trong quãng thời gian này. Một phần vì loại trà này gắn liền với thiền. Cũng là một trào lưu được nhiều người Mỹ chọn tu tập. Một phần nữa là vì loại trà này được quảng bá là rất giàu chất chống oxy hoá. Nên sẽ rất tốt cho sức khoẻ cũng như chống lão hoá.

Từ ceremonial matcha hay culinary matcha thực chất là cũng ra đời ở Mỹ. Đây là cách đơn giản hoá tên gọi để người Mỹ dễ hiểu hơn về phân hạng matcha.

Matcha cũng không hẳn là một loại trà dễ uống. Nên để cho dễ bán hơn thì các cửa hàng ở khu người Nhật cũng chế biến loại trà này thành bánh ngọt, kẹo hay kem.

Vào năm 1996 thì Häagen-Dazs tung ra dòng kem vị matcha. Đây vẫn là một trong những vị kem bán chạy nhất của công ty đến tận ngày nay. Vào năm 2006 thì Starbucks đưa Matcha Latte vào menu của họ.

Nhưng thương hiệu lớn này không phải là người sáng tạo ra những món trên. Mà nhờ những thương hiệu lớn này mà matcha được phổ biến nhiều hơn.

Chẳng hạn như Starbucks hiện nay bị một số người người chê các món cà phê hay matcha của họ. Thế nhưng chính Starbucks có công rất lớn trong việc phổ biến cà phê đặc sản cũng như matcha.

Với sự phổ biến của các nền tảng mạng xã hội, thì matcha lại càng trở nên “trendy”. Matcha không chỉ có màu đẹp, mà lại còn dễ kết hợp với hàng trăm nguyên liệu khác nhau. Nên quay video về matcha vừa dễ thu hút người xem lại vừa không lo thiếu ý tưởng.

THẾ GIỚI MATCHA

Nói không ngoa thì matcha chính là loại trà được biết đến nhiều nhất hiện nay. Và loại trà cũng đã trải qua một hành trình dài để trở nên phổ biến như vậy.

Bắt đầu từ những hạt trà năm trong túi xách của các nhà thiền sư. Rồi đến những bụi trà nhỏ được trồng quanh những ngôi đền. Cho đến những vườn trà lớn mọc lên ở nhiều tỉnh thành của Nhật Bản. Và rồi trở thành loại trà được “săn đón” hàng đầu.

Hành trình từ lá cho đến bột cũng mất rất nhiều thời gian và công sức. Cộng với nhu cầu cao của thị trường, nên matcha cũng là một trong những loại trà đắt đỏ nhất.

Nếu bạn thích uống matcha thì bạn có thể ghé quán Danh Trà để thưởng thức. Nếu bạn thích gu đậm vị và ít tanh thì có thể thử matcha bên mình.

Bên cạnh matcha thì có rất nhiều dòng trà xanh tuyệt vời khác. Có điều những dòng trà này không được PR nhiều và lọt “xu hướng” như matcha mà thôi.

Như Việt Nam mình thì có trà xanh của Thái Nguyên. Trà sẽ thiên về hương cốm, mạ non, và rất đậm đà. Và tất nhiên là rất giàu các nhóm chất chống oxy hoá.

Hay các dòng trà xanh từ cây trà Shan Tuyết cũng rất ngon. Lá trà được hái từ những cây trà cổ thụ cao đến 5-6 mét. Người đồng bào phải leo lên từng cây để thu hái lá.

Bạn có thể tìm mua các dòng danh trà của Việt Nam ở website của mình. Hoặc đến quán để thưởng thức trà ấm được pha từ những dòng trà ngon. Do gia đình mình tự sản suất hoặc tuyển lựa từ những người làm trà lâu năm khác.

Nguồn bài viết: Matcha làm từ gì? Hành trình từ lá cho đến bột

Đây là một trong những loại trà có hương vị đặc trưng, đậm đà và khó quên, gắn bó mật thiết với văn hóa và cuộc sống của người Việt trong những năm đầu thế kỷ 20 cho đến ngày nay.

Với sự phát triển không ngừng trong nhiều thập kỷ, trà Bắc Thái không chỉ là thức uống mà còn là một phần của văn hóa, là biểu tượng của sự tinh tế và lòng hiếu khách.

Mặc dù cái tên Trà Bắc Thái hiện giờ ít dùng như xưa. Nhưng đối với những người lớn tuổi thì Trà Bắc Thái là một thức trà khó quên, gắn liền với giai đoạn khó khăn của đất nước.

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về trà Bắc Thái từ nguồn gốc, điều kiện tự nhiên, quy trình sản xuất, đến cách thưởng thức và giá trị của trà đối với sức khỏe.

Lịch Sử và Nguồn Gốc của Trà Bắc Thái

Trà Bắc Thái xuất phát từ vùng đất Thái Nguyên, một tỉnh miền núi phía Bắc của Việt Nam, nơi có điều kiện tự nhiên lý tưởng cho việc trồng trà.

Nghề trồng trà ở Thái Nguyên bắt đầu phát triển mạnh vào đầu thế kỷ 20 khi những người dân địa phương nhận thấy rằng điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng của vùng đất này phù hợp để trồng cây trà.

Vùng đất này có truyền thống trồng trà lâu đời với nhiều kinh nghiệm quý báu trong việc chăm sóc và chế biến trà, giúp cây trà ở đây phát triển mạnh mẽ và cho ra những lá trà tươi ngon, thơm mát.

Vào năm 1965, hai tỉnh Bắc Kạn và Thái Nguyên được gộp lại thành tỉnh Bắc Thái, với Thái Nguyên làm trung tâm hành chính.

Bắc Kạn có địa hình đồi núi, khí hậu ôn hòa, đất đai màu mỡ, thuận lợi cho nông lâm nghiệp. Các ngành nổi bật gồm trồng cây ăn quả (quýt, hồng không hạt), cây công nghiệp (trà, thuốc lá), kinh tế rừng (keo, bạch đàn), chăn nuôi (trâu, bò, gà đồi), và nuôi cá ở hồ Ba Bể. Tỉnh đang phát triển nông nghiệp công nghệ cao và du lịch sinh thái bền vững.

Còn Thái Nguyên có địa hình trung du, khí hậu ôn hòa, đất đai màu mỡ. Và cũng phù hợp cho các ngành nông và lâm nghiệp. Ngành nổi bật gồm trồng chè (đặc sản trà Thái Nguyên), cây ăn quả (na, bưởi), lúa và cây công nghiệp. Kinh tế rừng phát triển với trồng rừng và khai thác gỗ. Thái Nguyên cũng đẩy mạnh chăn nuôi trâu, bò và phát triển nông nghiệp công nghệ cao.

Cả 2 tỉnh Bắc Kạn và Thái Nguyên đều có trồng trà. Nhưng ở Thái Nguyên thì có quy mô lớn hơn và truyền thống lâu dài hơn. Nên phần lớn những dòng Trà Bắc Thái, được bán ở các tỉnh thành chính là trà đến từ Thái Nguyên.

Tỉnh Bắc Thái tồn tại đến năm 1997, khi Chính phủ Việt Nam quyết định chia tách lại thành hai tỉnh riêng là Bắc Kạn và Thái Nguyên như trước.

Nhưng không ít người vẫn còn nhớ và hoài niệm cái tên cũ. Khi đi mua trà thì họ vẫn tìm “trà bắc” cho bằng được.

Điều Kiện Tự Nhiên Đặc Biệt của Vùng Trà Bắc Thái

Thái Nguyên có điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển cây trà, nhờ vào độ cao trung bình từ 300 đến 400 mét so với mực nước biển, khí hậu ôn hòa, và lượng mưa đều đặn quanh năm.

Điều đặc biệt, vùng đất ở đây rất màu mỡ, tơi xốp và có độ pH lý tưởng từ 5.5 đến 6.5, giúp cây trà phát triển khỏe mạnh và chất lượng lá trà luôn đảm bảo.

Vào mùa vụ, thì Thái Nguyên có sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm thấp. Khoảng tầm 18 đến 22 độ C mà thôi. Điều này giúp cây trà được “thoải mái” trổ những lá trà thơm ngon nhất.

Ngoài ra, sự xuất hiện của sương mù vào mỗi buổi sáng tạo điều kiện ẩm mát quanh năm, giúp cây trà giữ được độ tươi và chất lượng.

Sương mù nhẹ nhàng bao phủ các đồi trà làm cho những búp trà luôn mềm mại và xanh mướt. Lá trà còn giàu các thành phần amino acid. Khiến cho trà luôn thơm ngon và đượm vị.

Chính nhờ những điều kiện tự nhiên đặc biệt này mà trà Bắc Thái nổi bật với hương thơm của cốm non, vị chát dịu và ngọt hậu. Dòng trà này được yêu thích không chỉ ở Việt Nam mà còn trên thế giới.

Quy Trình Sản Xuất Trà Bắc Thái

Để có được những gói trà thơm ngon, quy trình trồng và chế biến trà Bắc Thái đòi hỏi sự công phu và kỹ lưỡng. Các bước chính trong quy trình này bao gồm:

• Thu hoạch: Lá trà thường được thu hoạch vào sáng sớm trước khi mặt trời đứng bóng để lá trà tươi và mọng nhất. Đối với dòng trà cao cấp thì sẽ thu hoạch “một tôm hai lá” trên ngọn. Còn những dòng chất lượng phổ thông hơn thì sẽ hái những lá già hơn ở thấp hơn.
• Làm héo lá trà: Lá trà sau khi hái được rải mỏng lên những tấm nia bằng tre. Rồi để ở nơi thoáng khí nhất ở trong xưởng. Lúc này lá trà sẽ mất nước tự nhiên và sẽ dai hơn khi chế biến ở các công đoạn sau.
• Diệt men: Công đoạn diệt men là bước sao lá trà ở nhiệt độ cao nhằm ngăn chặn quá trình oxy hóa. Lá trà được đảo đều trong chảo ở nhiệt độ cao để loại bỏ men hay enzyme có trong lá trà. Men là một dạng chất xúc tác giúp cho oxy trong không khí làm oxy hoá chất trà. Khi bỏ men đi thì lá trà sẽ giữ được màu xanh cũng như chất của lá trà tươi.
• Vò lá trà: Sau khi diệt men, lá trà được vò để phá vỡ thành biểu bì cũng như thịt lá. Nhờ vậy lá trà khi pha sẽ ra đều chất trà hơn. Lúc này lá trà cũng xoăn tít lại tạo thành hình “móc câu”.
• Sao khô: Lá trà tiếp tục được sao khô để làm giảm độ ẩm ở dưới 5%, giúp trà dễ bảo quản và không bị mốc. Công đoạn này đòi hỏi người thợ phải có tay nghề cao, điều chỉnh nhiệt độ sao cho phù hợp để lá trà không bị cháy.
• Sàng lọc: Sau khi làm nguội, lá trà được sàng bỏ cám và nhặt bỏ cọc. Trà thành phẩm lúc này chỉ mới là trà mộc hay trà thô.
• Đánh mốc: đánh mốc hay đánh hương là công đoạn sao trà mộc. Trước khi đóng gói và giao cho khách hàng thì tà sẽ được đánh mốc hay đánh hương. Trà được sao ở nhiệt độ vừa phải để tạo nên hương cốm hay hương hạt rang cho lá trà. Cánh trà sau khi đánh mốc sẽ hơi bạc như mốc nên công đoạn này mới có tên là đánh mốc.

Hương Vị Độc Đáo của Trà Bắc Thái

Trà Bắc Thái có màu nước xanh lá chuối, hương thơm nhẹ nhàng của cốm, tươi của mạ non, bùi ngậy của hạt rang, và hậu ngọt kéo dài.

Điều làm nên sự độc đáo của trà Bắc Thái chính là vị ngọt hậu lưu lại lâu sau khi uống, mang đến cảm giác thanh mát và thư giãn cho người thưởng thức.

Khi uống trà Bắc Thái, người dùng có thể cảm nhận được hương vị tinh tế từ thiên nhiên và tâm huyết của người làm trà.

Chính hương vị này đã giúp trà Bắc Thái trở thành một trong những loại trà được yêu thích nhất tại Việt Nam.

Lợi Ích của Trà Bắc Thái Đối Với Sức Khỏe

Không chỉ là thức uống thơm ngon, trà Bắc Thái còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe:

• Chống oxy hóa: Trà Bắc Thái chứa nhiều chất chống oxy hóa giúp bảo vệ cơ thể khỏi các gốc tự do, ngăn ngừa quá trình lão hóa và giảm nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch.
• Hỗ trợ giảm cân: Các thành phần trong trà xanh có tác dụng hỗ trợ quá trình đốt cháy chất béo, tăng cường chuyển hóa và hỗ trợ giảm cân hiệu quả.
• Giảm căng thẳng: Trà Bắc Thái chứa một lượng nhỏ caffeine tự nhiên giúp tăng cường sự tỉnh táo mà không gây tác dụng phụ như caffeine từ cà phê. Thưởng thức một chén trà giúp thư giãn tinh thần, giảm căng thẳng sau những giờ làm việc căng thẳng.
• Tăng cường hệ miễn dịch: Với hàm lượng cao các vitamin và khoáng chất, trà Bắc Thái góp phần tăng cường hệ miễn dịch, giúp cơ thể khỏe mạnh và phòng ngừa bệnh tật.

Văn Hóa Thưởng Thức Trà Bắc Thái

Thưởng trà đã trở thành một phần của văn hóa Việt Nam, và trà Bắc Thái là một biểu tượng của sự tinh tế và lòng hiếu khách. Người Việt thường pha trà để mời khách, và thưởng thức từng chén trà như là một cách để thư giãn, chia sẻ và gắn kết tình thân.

Nghệ thuật thưởng trà không chỉ là uống trà mà còn bao gồm cách pha, cách rót và cách mời trà, tất cả đều thể hiện sự tôn trọng, sự trang trọng và lòng chân thành.

Thưởng trà Bắc Thái không đòi hỏi quá cầu kỳ nhưng cũng yêu cầu người pha phải có kỹ thuật nhất định. Để pha trà ngon thì phải quan chú trọng “nhất nước – nhì trà – tam pha – tứ ấm”.

Nước pha trà ngon nên là nước suối. Còn ở thành phố có thể dùng nước tinh khiết. Nhiệt độ pha thường ở nhiệt độ từ 80-90°C, để vị trà cân bằng giữa đậm đà và bùi ngọt.

Mỗi chén trà Bắc Thái mang lại một trải nghiệm riêng, giúp người thưởng thức cảm nhận sự thanh tao và yên bình.

Giá Trị Kinh Tế và Sự Phát Triển của Trà Bắc Thái

Trà Bắc Thái không chỉ là thức uống mà còn là nguồn thu nhập chính của người dân Thái Nguyên. Nghề trồng và chế biến trà đã tạo ra công ăn việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương và góp phần phát triển kinh tế của tỉnh.

Với nhu cầu ngày càng cao, trà Bắc Thái đã được xuất khẩu sang nhiều quốc gia, mang lại nguồn ngoại tệ cho Việt Nam và quảng bá hình ảnh trà Việt trên thị trường quốc tế.

Các doanh nghiệp và hợp tác xã ở Thái Nguyên đã đầu tư vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu trà Bắc Thái và mở rộng thị trường.

Những sản phẩm như trà móc câu, trà nõn tôm, trà đinh Bắc Thái với giá trị cao đã khẳng định được vị thế của trà Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Kết Luận

Trà Bắc Thái không chỉ là một loại trà đặc biệt với hương vị đậm đà và ngọt hậu mà còn là biểu tượng của văn hóa và truyền thống Việt Nam.

Mỗi gói trà Bắc Thái là mỗi món quà của tự nhiên. Đây là kết quả của sự kết hợp giữa điều kiện tự nhiên thuận lợi và công sức, tâm huyết của những người nông dân.

Với những giá trị văn hóa và lợi ích sức khỏe, trà Bắc Thái không chỉ là thức uống, mà còn là niềm tự hào của người Việt Nam, là cầu nối đưa văn hóa Việt Nam đến gần hơn với bạn bè quốc tế.

Nguồn bài viết: Trà Bắc Thái: Hương vị truyền thống vùng trà Thái Nguyên

Với hương vị đậm đà và thơm bùi đặc trưng, trà Tân Cương đã trở thành niềm tự hào của người dân nơi đây và là lựa chọn hàng đầu của những người yêu trà trong và ngoài nước.

Để hiểu rõ hơn về loại đặc này, bạn hãy cùng mình khám phá từ nguồn gốc, quá trình trồng trọt và chế biến, cho đến văn hóa thưởng thức trà truyền thống ở nơi đây

Lịch sử và nguồn gốc của trà Tân Cương

Trà Bắc Tân Cương có nguồn gốc từ xã Tân Cương, một vùng đất thuộc tỉnh Thái Nguyên, nơi có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc trồng trà.

Theo Họ Vũ Võ Việt Nam, nghề trồng trà ở Tân Cương có từ những năm 1920s khi ông Vũ Văn Hiệt mang cây giống trà từ Phú Thọ về đây trồng thử nghiệm ở các vùng đồi thấp ở trong xã.

Nhờ vào thổ nhưỡng và khí hậu đặc biệt, cây trà tại đây phát triển mạnh mẽ và cho ra những sản phẩm trà có chất lượng vượt trội. Từ đó hình thành nên thương hiệu trà Tân Cương nổi tiếng.

Trải qua nhiều năm phát triển, trà Tân Cương Thái Nguyên đã được cải tiến không ngừng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Tuy nhiên, những giá trị truyền thống và quy trình sản xuất thủ công vẫn được giữ nguyên. Giúp đảm bảo mỗi lá trà đều đạt chuẩn và mang đậm hương vị đặc trưng của vùng đất này.

Điều kiện tự nhiên lý tưởng

Thái Nguyên là vùng đất có thổ nhưỡng và khí hậu vô cùng thuận lợi cho việc trồng trà.

Với độ cao trung bình từ 300 đến 400 mét so với mực nước biển. Nhiệt độ ôn hòa cùng lượng mưa đều đặn quanh năm. Cây trà tại đây phát triển mạnh mẽ và ít gặp sâu bệnh.

Đất đai ở Tân Cương giàu dưỡng chất, tơi xốp và có độ pH phù hợp, tạo điều kiện cho cây trà hấp thu dinh dưỡng tốt nhất.

Ngoài ra, vi khí hậu tại Thái Nguyên còn giúp lá trà độ xanh tươi và giàu amino acid. Nên trà thành phẩm không chỉ xanh mát mà còn đậm đà khó quên.

Đây cũng là lý do mà những lá trà Tân Cương luôn có hương vị đặc biệt. Mà trà đến từ những vùng khác dù trồng và chế biến với phương thức y hệt. Cũng không thể nào giống được.

Quy trình trồng và chế biến trà Tân Cương

Để tạo nên những cánh trà thơm ngon, quy trình trồng và chế biến trà Tân Cương đòi hỏi sự công phu và tỉ mỉ.

Cây trà được trồng hoàn toàn tự nhiên, không sử dụng hóa chất độc hại. Những người nông dân phải thường xuyên chăm sóc, tưới tiêu và bón phân hữu cơ để đảm bảo cây phát triển khỏe mạnh.

Quá trình thu hoạch trà cũng đòi hỏi kỹ thuật cao. Lá trà phải được hái vào sáng sớm khi mặt trời chưa đứng bóng. Điều này giúp giữ lại độ tươi ngon và hương vị nguyên bản của lá trà.

Sau khi thu hoạch, lá trà sẽ được đưa vào chế biến theo quy trình truyền thống. Công đoạn này bao gồm:

1. Làm héo
2. Diệt men
3. Vò
4. Rũ tơi
5. Sao khô
6. Sàng lọc
7. Đánh mốc

Đặc biệt, công đoạn sao trà yêu cầu tay nghề của người thợ rất cao, để đảm bảo nhiệt độ và thời gian sao phù hợp, giúp giữ nguyên hương vị và chất lượng của trà.

Mỗi gia đình lại có một bí quyết chế biến nên. Nên cho dù cùng là dòng trà xanh nên mỗi nhà lại có hương vị khác một chút. Nếu thích gu đậm vị thì bạn có thể mua các dòng trà Bắc của thương hiệu Danh Trà.

Hương vị độc đáo của Trà Bắc Tân Cương

Trà Bắc Tân Cương Thái Nguyên nổi bật với hương vị đậm đà, màu sắc nước trà xanh nõn chuối và tươi trong, mùi thơm nhẹ nhàng của cốm non và vị chát dịu, ngọt hậu đặc trưng.

Khi uống trà, người thưởng thức sẽ cảm nhận được sự lan tỏa của hương thơm dịu nhẹ cùng vị ngọt đậm ở cổ họng, tạo nên một cảm giác thanh mát và thư giãn. Đây chính là yếu tố làm nên sức hút mạnh mẽ của trà Tân Cương đối với những người yêu trà.

Hương vị độc đáo của trà Bắc Tân Cương không chỉ đến từ quy trình chế biến công phu mà còn là kết quả của sự giao thoa giữa thiên nhiên và tâm huyết của người làm trà.

Đối với những ai yêu thích trà, chỉ cần thưởng thức một chén trà Tân Cương cũng đủ để thấy được nét đẹp tinh hoa của văn hóa trà Việt.

Cách pha trà Bắc Tân Cương

• Chuẩn bị: 8-10g trà của thương hiệu Danh Trà, nước tinh khiết đun sôi 90°C, ấm trà có dung tích tầm 300ml, chén trà. Uống nhạt hay đậm thì tinh chỉnh bằng cách: giảm trà – giảm nhiệt độ, hoặc tăng trà – tăng nhiệt độ.
• Tráng ấm chén: cho nước sôi vào vào nửa ấm, lắc nhẹ ấm để tráng đều mặt trong ấm, rót nước ra chén, lắc nhẹ rồi đổ bỏ nước tráng đi. Mục đích để làm sạch và làm nóng ấm chén.
• Tráng trà: cho trà vào ấm, đổ nước ngập mặt trà, tráng 5 giây rồi đổ bỏ nước tráng. Mục đích là để “đánh thức” lá trà và làm cho nước trà trong hơn.
• Pha trà: Đổ nước sôi vào ấm, đợi 1 phút rồi rót ra chén để thưởng thức. Uống đậm có thể hãm lên 2 phút.
• Rót trà: rót nước trà ra chén rồi thưởng thức. Nếu nhiều người cùng uống trà với nhiều chén. Thì bạn nên rót lần lượt vào mỗi chén, mỗi chén chỉ rót một ít (khoảng 1/3 chén). Tiếp tục rót xoay vòng từ chén đầu tiên đến chén cuối cùng đến khi các chén được đầy đều. Vì trà ở đầu ấm lúc nào cũng nhạt hơn trà ở đáy ấm.
• Pha tiếp: Pha thêm 2-3 lần, mỗi lần hãm trà lâu hơn một chút.

Tác dụng của Trà Tân Cương đối với sức khỏe

Không chỉ là thức uống thơm ngon, trà Tân Cương Thái Nguyên còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.

Trà xanh chứa nhiều chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ cơ thể khỏi các gốc tự do và ngăn ngừa quá trình lão hóa. Ngoài ra, trà còn giúp giảm căng thẳng, cải thiện tinh thần và tăng cường sự tỉnh táo, nhờ vào thành phần caffeine và l-theanine tự nhiên.

Bên cạnh đó, trà Tân Cương còn có tác dụng trong việc hỗ trợ giảm cân, giảm cholesterol, và tăng cường hệ miễn dịch. Những người thường xuyên uống trà có nguy cơ mắc các bệnh tim mạch thấp hơn so với những người không uống trà.

Chính vì vậy, trà Tân Cương không chỉ là một thức uống mà còn là một “liều thuốc” tự nhiên giúp bảo vệ sức khỏe.

Văn hoá thưởng trà Tân Cương trong đời sống người Việt

Văn hóa thưởng trà đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống người Việt, và trà Tân Cương đóng vai trò quan trọng trong nền văn hóa đó.

Thưởng trà không chỉ đơn thuần là uống trà mà còn là cách để người Việt thể hiện lòng tôn kính và sự gắn kết trong mối quan hệ gia đình, bạn bè và xã hội.

Trong các dịp lễ Tết, hiếu hỉ, hay các buổi họp mặt, người Việt thường bày biện bàn trà để mời khách. Cách pha trà, cách rót trà và thậm chí là cách cầm chén trà đều mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc.

Mỗi chén trà được rót ra đều thể hiện sự tôn trọng, tinh tế và chân thành của người mời đối với khách. Đặc biệt là trong những buổi họp mặt, chén trà Tân Cương thơm ngon giúp gắn kết tình thân, khơi dậy cảm xúc và mang lại sự an yên trong tâm hồn.

Ngoài ra, nghệ thuật pha trà Tân Cương cũng là một phần của văn hóa thưởng trà. Để có một ấm trà ngon, người pha cần phải chọn lựa nước, ấm chén, nhiệt độ, và thời gian ủ trà phù hợp. Mỗi bước đều đòi hỏi sự tỉ mỉ, tinh tế để mang lại hương vị tốt nhất cho trà.

Tầm Quan Trọng Kinh Tế của Trà Bắc Tân Cương

Trà Bắc Tân Cương Thái Nguyên không chỉ là một sản phẩm nông nghiệp mà còn là nguồn thu nhập chính của nhiều hộ gia đình tại Thái Nguyên.

Vùng chè đặc sản Tân Cương bao gồm 6 xã: Tân Cương, Phúc Xuân, Phúc Trìu, Thịnh Đức, Quyết Thắng và Phúc Hà, với tổng diện tích hơn 1.400 ha.

Năng suất bình quân đạt 150 tạ/ha, sản lượng chè búp tươi đạt 20.300 tấn/năm.

Nhiều hộ dân vùng trà Tân Cương thu nhập hàng trăm triệu đồng/năm nhờ kết hợp chế biến thủ công truyền thống và máy móc hiện đại, tạo ra các sản phẩm chè xanh cao cấp, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

Việc trồng và chế biến trà đã tạo ra hàng nghìn công ăn việc làm, giúp người dân nơi đây có cuộc sống ổn định và nâng cao chất lượng cuộc sống. Đồng thời, thương hiệu trà Tân Cương còn góp phần quảng bá hình ảnh và giá trị văn hóa Việt Nam đến bạn bè quốc tế.

Ngày nay, trà Tân Cương đã được xuất khẩu sang nhiều nước trên thế giới, góp phần gia tăng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.

Nhiều doanh nghiệp và hợp tác xã trà đã đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu trà Việt và đem trà Tân Cương đến gần hơn với người tiêu dùng quốc tế. Đây là bước tiến quan trọng giúp trà Tân Cương không chỉ nổi tiếng trong nước mà còn được biết đến và yêu thích trên thị trường quốc tế.

Kết Luận

Trà Bắc Tân Cương Thái Nguyên là biểu tượng của vẻ đẹp thiên nhiên và sự tinh tế trong nghệ thuật làm trà của người dân Tân Cương.

Từ nguồn gốc, quy trình trồng trọt, chế biến cho đến cách thưởng trà, tất cả đều toát lên giá trị văn hóa và ý nghĩa đặc biệt của loại trà này.

Không chỉ là thức uống giản dị, trà Tân Cương còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe và là cầu nối văn hóa, gắn kết tình thân trong cộng đồng.

Với sự phát triển và lan tỏa ngày càng rộng, trà Tân Cương Thái Nguyên hứa hẹn sẽ tiếp tục giữ vững vị trí trong lòng người Việt và ngày càng được nhiều người trên thế giới biết đến và yêu thích. Trà Tân Cương không chỉ là niềm tự hào của Thái Nguyên mà còn là niềm tự hào của đất nước Việt Nam.

Nguồn bài viết: Trà Bắc Tân Cương Thái Nguyên: Tinh hoa trà Việt

Sau đây là danh sách các lễ hội về trà lớn ở Thái Nguyên:

1. Festival Trà Thái Nguyên (Lễ hội Trà Thái Nguyên)

• Thời gian tổ chức: Thường diễn ra vào cuối tháng 11 hoặc đầu tháng 12 hàng năm.
• Địa điểm: Thành phố Thái Nguyên và các vùng chè nổi tiếng như Tân Cương, Phú Lương, và Đồng Hỷ.
• Nội dung: Đây là sự kiện lớn nhất liên quan đến trà ở Thái Nguyên, tổ chức quy mô và thu hút hàng nghìn du khách từ khắp nơi đến tham dự. Festival Trà Thái Nguyên là cơ hội để quảng bá thương hiệu trà Thái Nguyên ra thị trường trong nước và quốc tế.
  • Triển lãm và hội chợ: Tại đây, các gian hàng trưng bày sản phẩm chè từ nhiều vùng trồng chè khác nhau trong tỉnh. Các sản phẩm trà được đánh giá và giới thiệu đến người tiêu dùng, bao gồm các loại trà xanh, trà đen, trà ô long, và các sản phẩm chế biến từ trà.
  • Hoạt động thưởng trà: Du khách có thể tham gia các buổi thưởng trà tại không gian được bài trí đặc biệt, có sự kết hợp giữa nghệ thuật pha trà và văn hóa trà Việt Nam. Đây cũng là dịp để giao lưu giữa những người yêu trà và các nghệ nhân trà.
  • Thi làm trà: Các cuộc thi làm trà bao gồm thi hái chè, thi sao chè thủ công, và thi pha trà nghệ thuật. Các nghệ nhân trà từ khắp nơi sẽ cùng nhau trổ tài và chia sẻ kinh nghiệm.
  • Người đẹp xứ trà: cuộc thi sắc đẹp để tìm ra hoa khôi cho festival mỗi năm. Những thí sinh tham gia không chỉ gói gọn trong quê hương Thái Nguyên mà còn đến từ các tỉnh thành khác.
  • Biểu diễn nghệ thuật: Festival còn có các chương trình biểu diễn văn hóa nghệ thuật như hát then, đàn tính, múa rối nước, và các tiết mục văn nghệ dân gian khác.
  • Các hoạt động khác: Ngoài các hoạt động liên quan đến trà, lễ hội còn có các trò chơi dân gian, thi đấu thể thao, và các hội thảo chuyên đề về phát triển ngành chè.

2. Lễ hội Trà Đại Từ

• Thời gian tổ chức: Thường diễn ra vào tháng 10 hàng năm.
• Địa điểm: Huyện Đại Từ, Thái Nguyên.
• Nội dung: Lễ hội Trà Đại Từ tập trung vào việc tôn vinh nghề trồng chè truyền thống của huyện Đại Từ – vùng trà lớn nhất của Thái Nguyên. Đại Từ là nơi nổi tiếng với các vùng chè đặc sản như La Bằng, Hoàng Nông hay Khe Cốc.
  • Thi hái chè: Các đội thi đến từ các xã trong huyện tham gia cuộc thi hái chè nhanh và đúng kỹ thuật. Người chiến thắng là người thu hoạch được nhiều chè chất lượng nhất trong thời gian quy định.
  • Thi chế biến chè: Sau khi hái chè, các nghệ nhân sẽ tham gia thi sao chè thủ công, chế biến chè theo phương pháp truyền thống để tạo ra sản phẩm chè ngon nhất.
  • Triển lãm sản phẩm chè: Các sản phẩm chè đặc trưng của huyện Đại Từ được trưng bày và giới thiệu đến du khách, bao gồm cả các sản phẩm chè hữu cơ và chè được chế biến theo phương pháp hiện đại.
  • Hoạt động văn hóa: Lễ hội còn tổ chức các hoạt động văn hóa như hội thi nấu ăn, biểu diễn nghệ thuật dân gian, và các trò chơi dân gian để tạo không khí sôi động cho lễ hội.

3. Lễ hội Trà Tân Cương

• Thời gian tổ chức: Thường diễn ra vào dịp lễ Tết Nguyên Đán hoặc vào tháng 4 âm lịch.
• Địa điểm: Vùng chè Tân Cương, thành phố Thái Nguyên.
• Nội dung: Tân Cương là vùng chè nổi tiếng nhất của Thái Nguyên, được biết đến với những đồi chè xanh mướt và sản phẩm chè thơm ngon đặc biệt. Lễ hội Trà Tân Cương là dịp để người dân địa phương và du khách cùng nhau tôn vinh nghề trồng chè.
  • Lễ tế tổ nghề: Người dân Tân Cương tổ chức lễ tế tổ nghề để tri ân các bậc tiền nhân đã khai sinh ra nghề trồng chè, và cầu mong cho mùa vụ bội thu.
  • Thưởng trà: Du khách có thể tham gia các buổi thưởng trà ngoài trời, giữa khung cảnh những đồi chè xanh tươi, để cảm nhận hương vị trà Tân Cương đích thực.
  • Thi làm trà: Các nghệ nhân trà tại Tân Cương sẽ tham gia cuộc thi sao chè, thi pha trà, và trình diễn nghệ thuật trà. Những người thắng cuộc sẽ được vinh danh và nhận giải thưởng từ ban tổ chức.
  • Hoạt động dân gian: Lễ hội còn có các trò chơi dân gian như kéo co, đánh đu, và các màn biểu diễn nghệ thuật như hát then, múa sạp.

4. Lễ hội Chè Phú Lương

• Thời gian tổ chức: Thường diễn ra vào tháng 9 hoặc tháng 10 hàng năm.
• Địa điểm: Huyện Phú Lương, Thái Nguyên.
• Nội dung: Lễ hội Chè Phú Lương tập trung vào việc tôn vinh và quảng bá sản phẩm chè của huyện Phú Lương, một trong những vùng chè nổi tiếng của tỉnh.
  • Thi hái chè và chế biến chè: Người dân Phú Lương tham gia thi hái chè và chế biến chè để tạo ra sản phẩm chè ngon nhất. Đây là cuộc thi mang tính truyền thống, giúp bảo tồn kỹ thuật làm chè thủ công.
  • Triển lãm sản phẩm chè: Các gian hàng trưng bày sản phẩm chè đặc trưng của huyện Phú Lương được tổ chức, giúp du khách có cơ hội thưởng thức và mua sắm.
  • Hoạt động văn hóa nghệ thuật: Lễ hội còn tổ chức các chương trình văn nghệ, các trò chơi dân gian và các hoạt động văn hóa khác nhằm tạo không khí vui tươi, phấn khởi cho người tham gia.

Nguồn bài viết: Các Lễ Hội Trà Ở Thái Nguyên

Vậy nên bài viết sau sẽ cung cấp cho bạn những thông tin chi tiết nhất về dòng trà Trung Du.

TRÀ TRUNG DU LÀ GÌ?

Trà Trung Du là một giống trà cổ được trồng đầu tiên ở các vùng trung du miền núi của Việt Nam. Nhiều nhất là ở 3 tỉnh: Phú Thọ, Thái Nguyên và Tuyên Quang.

Giống trà Trung Du trồng thử nghiệm đầu tiên là ở Phú Thọ vào đầu thế kỷ 20. Sau đó được đưa về Thái Nguyên trồng vào đầu những năm 1920s. Và sau đó thì giống trà này cũng được trồng rộng rãi ở Tuyên Quang cũng như một số tỉnh miền núi khác.

Ở Thái Nguyên thì giống trà trung du còn được gọi là giống “trà ta”. Để phân biệt với những giống trà cành được trồng bằng cách ươm giống bằng cành.

CÁC VÙNG TRỒNG TRÀ TRUNG DU

• Phú Thọ: được xem là nơi trồng giống trà trung du đầu tiên. Vì vào thời Pháp Thuộc thì thực dân Pháp đã dựng lên một trạm nghiên cứu về nông lâm nghiệp ở Phú Thọ. Giống trà trung du của Phú Thọ có búp màu tím hiện vẫn còn được trồng ở xã Thái Ninh của tỉnh.
• Thái Nguyên: vào đầu những năm 1920s thì người dân ở xã Tân Cương đã sang trạm nghiên cứu ở Phú Thọ để xin cây trà giống về trồng ở các vùng đồi thấp của xã. Tạo nên thương hiệu “trà Thái Nguyên” trứ danh đến mãi bây giờ. Hiện nay thì giống trà Trung Du vẫn còn được trồng rải rác ở Thái Nguyên nhưng không nhiều.
• Tuyên Quang: ở đây có một đặc điểm rất hay là họ trồng được cả 2 giống trà khác nhau. Đó là giống trà vườn và giống trà cổ thụ. Dạng trà vườn như trà Trung Du có thể tìm thấy ở Tân Trào hay Trung Sơn. Còn giống trà cổ thụ thân to có thể tìm thấy ở Na Hang.

HƯƠNG VỊ TRÀ TRUNG DU

Điểm đặc trưng của dòng trà Trung Du đó là hương vị rất đậm. Những ai có gu trà xanh theo thiên hướng ngọt bùi nhiều thì sẽ không uống nổi dòng này.

Hương vị đậm đến từ việc cây trà Trung Du có rễ khoẻ và mọc sâu. Nhờ vậy mà cây trà hấp thụ được nhiều chất khoáng ở sâu trong đất.

Trà không những đậm và còn có hậu ngọt nhiều và dai. Trà khí cũng rất mạnh. Uống qua vài nước là tự nhiên thấy người bừng tỉnh và hưng phấn.

CÁC LOẠI TRÀ TRUNG DU

• Trà ta: cái tên “trà ta” là các gọi giống trà trung du cổ truyền ở vùng Tân Cương. Dòng trà ta thường có lá nhỏ hơn các dòng trà lai hiện nay. Cây trà dễ trồng và chăm bón nhưng năng suất không cao. Nên sản lượng loại trà này cũng rất thấp.
• Trà búp tím: trà búp tím ở Phú Thọ cũng là một giống trà thuộc nhóm trung du cổ. Búp trà có màu tím do trong lá trà có nhiều thành phần anthocyanin. Trà sau khi pha thường có màu vàng chứ ít xanh nước. Hương trà cũng đậm đà.

CÁCH PHA TRÀ TRUNG DU

• Nước pha trà: sử dụng nước tinh khiết (như Aquafina) nếu bạn thích trà đậm đà nhất.
• Tỷ lệ trà / nước: dùng tầm 10g trà cho 500ml nước. Nếu uống nhạt thì bạn có thể giảm lượng trà lại.
• Thời gian hãm: hãm từ 1 – 3 phút. Nếu uống nhạt thì hãm tầm 1 phút. Đậm thì hãm 2-3 phút.
• Ấm pha: đối với các dòng trà xanh của Việt Nam thì dùng loại ấm nào cũng được. Ấm sứ là đa dụng và dễ mua nhất.
• Số lần hãm: dòng trà xanh trung du có đặc điểm là được nước. Nên bạn có thể hãm dòng trà này nhiều lần. Chỉ cần lưu ý là thời gian hãm nước sau nên dài hơn nước trước.

LỢI ÍCH CHO SỨC KHOẺ CỦA TRÀ TRUNG DU

• Giàu chất chống oxy hoá: trà trung du hay các dòng trà xanh nói chung sẽ giàu chất chống oxy hoá. Những chất chống oxy hoá này sẽ giúp dọn dẹp các “gốc tự do” trong cơ thể. Qua đó giúp phần ngừa một số bệnh.
• Giảm cân: dòng trà xanh có xu hướng tăng cường quá trình trao đổi chất và oxy hoá chất béo. Qua đó giúp góp phần giảm hấp thụ chất béo và hỗ trợ giảm cân.
• Tăng cường chức năng não: trong trà xanh có một combo rất tốt cho não đó là: l-theanine và caffeine. Vậy nên khi uống trà xong thì bạn sẽ tỉnh táo hơn, tập trung hơn và hứng khởi hơn. Nhược điểm là bạn có thể bị “nghiện” uống trà.
• Ngừa ung thư: catechin có trong trà xanh được tin là có khả năng trung hoà tập hợp các gốc tự do có tính oxy hoá mạnh (reactive oxygen species). Từ đó hạn chế stress oxy hoá và giúp góp phần ngừa ung thư. Các nghiên cứu dịch tễ học và trong phòng thí nghiệm cho thấy việc uống trà xanh có tiềm năng giảm mắc các bệnh ung thư như: ung thư thực quản, phổi, tuyến tiền liệt, dạ dày, vú, tuyến tụy và bàng quang.
• Tốt cho tim mạch: các flavonoid trong trà xanh như trà trung du có thể giúp làm giảm huyết áp và cải thiện lưu thông máu. Qua đó giúp góp phần hạn chế mắc các bệnh về đường tim mạch. Nhất là ở nhóm người lớn tuổi.

PHÂN BIỆT TRÀ TRUNG DU THẬT VÀ GIẢ

Đặc điểm của trà trung du thật:

• Cánh nhỏ nhưng dày cơm
• Nước trà thiên vàng chứ không xanh ngắt
• Nước trà sệt và tráng miệng
• Vị trà rất đậm và gắt
• Hậu ngọt kéo dài

GIÁ TRÀ TRUNG DU

Trà trung du loại ngon thường sẽ có giá từ khoảng 200 đến 300 nghìn một ký trở lên. Những dòng trà giá thấp hơn thường là được trộn thêm trà cành.

NƠI MUA TRÀ TRUNG DU

Để mua trà trung du chính gốc thì bạn có thể đặt hàng ở Danh Trà. Vì dòng trà trung du cổ là một trong những dòng trà chính được ưa chuộng của chúng tôi.

Các sản phẩm Trà Trung Du của Danh Trà:

Nguồn bài viết: Trà Trung Du: Giống Trà Cổ Của Việt Nam