Ở Việt Nam thì chúng ta vốn có sẵn những vùng trà cổ thụ hay còn là cây trà shan tuyết. Lá của những cây trà này chính là nguyên liệu để làm nên Trà Phổ Nhĩ Việt Nam.

Trong bài viết này thì mình sẽ tập trung viết về những thứ cơ bản nhất về dòng trà Phổ Nhĩ. Để những người mới tiếp cận dòng trà này sẽ có những kiến thức tổng quát nhất.

TRÀ PHỔ NHĨ LÀ GÌ?

Cái tên Phổ Nhĩ bắt nguồn từ một thị trấn cùng tên ở tỉnh Vân Nam (Trung Quốc). Vào hàng nghìn năm trước thì thị trấn Phổ Nhĩ vốn là một trung tâm mua bán trà. Đây là nơi mà trà trồng ở các vùng của Vân Nam được mang đến để bán.

Chính vì vậy mà trà được làm ở Vân Nam đều được gọi là Phổ Nhĩ Trà. Sau Cách Mạng Văn Hoá thì thành phố Phổ Nhĩ được đổi tên là Tư Mao vào năm 1950.

Nhưng do cơn sốt trà Phổ Nhĩ nên vào năm 2007 thì chính quyền địa phương đã đổi về tên cũ là Phổ Nhĩ. Và cái tên này vẫn còn giữ mãi đến tận ngày nay.

Yếu tố thứ hai giúp định nghĩa trà Phổ Nhĩ đó chính là nguyên liệu làm nên trà. Trà Phổ Nhĩ được làm từ lá của giống trà cổ thụ hoang dã. Giống trà cổ thụ này có 2 nhóm chính. Nhóm đầu tiên có lá trà to và một thân to chính. Còn nhóm thứ hai có lá nhỏ, nhiều thân nhỏ mọc lên từ một gốc.

Phần lớn trà Phổ Nhĩ được làm từ nhóm trà lá to hay Đại Diệp Trà. Nhưng vẫn có một số ít được làm từ giống trà lá nhỏ. Hay còn được giới yêu trà Phổ Nhĩ gọi là Phổ Nhĩ Kim (hay Phổ Nhĩ lá nhỏ).

Nguyên liệu làm nên trà Phổ Nhĩ được phân định theo tuổi cây trà và vùng miền. Tuổi trà được phân thành 3 nhóm. Nguyên liệu từ cây trà hàng trăm năm tuổi được phân nhóm là Cổ Thụ. Cây trà hàng chục năm tuổi được gọi là Đại Thụ. Còn nhóm trà ít tuổi mới được trồng được gọi là Thai Địa Trà.

Để được gọi là Cổ Thụ thì cây trà phải ít nhất 100 năm tuổi. Và tất nhiên thì chất lượng nguyên liệu Cổ Thụ bao giờ cũng vượt trội hơn nhiều so với những nhóm trà ít tuổi hơn.

Và một yếu tố quan trọng khác giúp định nghĩa giá trị của nguyên liệu trà Phổ Nhĩ đó là vùng miền. Ở Vân Nam có những làng mà trà Phổ Nhĩ của họ đắt hơn rất nhiều lần những nơi khác.

Yếu tố địa hình, thổ nhưỡng, vi khí hậu, nguồn nước, hệ vi sinh vật khiến cho trà Phổ Nhĩ ở một vùng có hương vị đặc biệt hơn hẳn các vùng khác. Cộng với việc những người yêu trà săn lùng thì giá trị trà Phổ Nhĩ ở vùng đó càng được đẩy lên chóng mặt.

Tất nhiên là sẽ luôn có sự ‘gian dối’ diễn ra. Trà đến từ vùng trà ít tiếng tăm mạo danh vùng nổi tiếng. Rồi cả trà ít tuổi được đóng mác là trà Cổ Thụ.

Vì vậy mà người yêu dòng trà Phổ Nhĩ cần trang bị đầy đủ kiến thức và đủ trải nghiệm để có thể phân định được thế nào là chất Cổ Thụ. Hay chất riêng của vùng trà danh tiếng nào đó.

CÔNG ĐOẠN LÀM MAO TRÀ

Trước khi có những bánh trà đẹp đẽ, trước khi có Phổ Nhĩ sống hoặc chín, thì mọi loại trà Phổ Nhĩ đều bắt đầu từ ‘mao trà’. Mao trà hay ‘trà thô’ là một dạng trà thành phẩm từ lá trà cổ thụ.

Lá trà cổ thụ sau khi hái sẽ được ‘diệt men’, vò và làm khô. Lý do ‘mao trà’ được gọi là trà thô vì những lá trà này chưa là trà Phổ Nhĩ hoàn chỉnh. ‘Mao trà’ được ép thành bánh để thành Phổ Nhĩ sống, hoặc được ủ lên men rồi đóng thành bánh Phổ Nhĩ chín.

Các công đoạn làm nên mao trà:

1. Làm héo

Lá trà sau khi hái sẽ được rải đều lên những chiếc nong bằng tre để ‘héo’. Mục đích của việc làm héo là khiến cho lá trà bị mất nước, qua đó lá trà sẽ dẻo dai hơn. Nhờ vậy mà khi vò thì lá trà sẽ đỡ rách và nát hơn.

Công đoạn làm héo được theo dõi rất kỹ bởi người làm trà. Vì không ai muốn lá trà vô tình bị oxy hoá quá nhiều cả. Lá trà thường được làm héo ngoài trời hoặc khu vực thoáng khí trong nhà.

2. Diệt men

Diệt men là giai đoạn mà ‘men’ hay enzyme trong lá trà được loại bỏ. Bằng cách xao lá trà trên chảo nóng. Nhờ vậy mà các thành phần tạo nên hương vị của lá trà không bị chuyển hoá bởi oxy trong không khí. Ngoài ra thì giúp trà bớt vị ‘xanh’ cũng như ‘đắng’ của lá trà tươi.

Ở Vân Nam hay các vùng trà miền Tây Bắc của Việt Nam thì người làm trà vẫn diệt men bằng chảo. Thay vì dùng những máy xao dạng thùng như ở các vùng trà khác.

Không giống như trà xanh thì trà Phổ Nhĩ được ‘diệt men’ không hoàn toàn. Tức là một phần nhỏ nhóm men polyphenol oxidase vẫn còn sót lại trong lá trà.

Nhờ vậy mà khi làm thành bánh trà Phổ Nhĩ sống thì bánh trà khi trữ lâu năm sẽ chuyển hoá thuận lợi hơn. Còn khi làm thành Phổ Nhĩ chín thì lá trà cũng sẽ lên men tốt hơn. Nhờ vậy mà hương vị cũng sẽ thơm ngon hơn.

3. Vò

Sau khi xao để ‘diệt men’ thì lá trà phải trải qua công đoạn vò. Lá trà được vò để lớp biểu cũng như hệ thống tế bào của lá trà bị phá vỡ. Nhờ vậy giúp giải thoát các thành phần hương vị của lá trà.

Chưa kể vò còn giúp cho chất trà sau khi thành phẩm sẽ dễ tiếp xúc với không khí hơn. Nên khi trữ lâu năm hay ủ lên men thì chất trà cũng sẽ dễ chuyển hoá hơn.

4. Làm khô

Theo truyền thống thì lá trà sau khi vò sẽ được làm khô bằng cách phơi nắng. Trà phơi sẽ có những hương vị đặc trưng riêng chỉ có ở trà được làm khô bằng cách phơi.

Tuy nhiên, để đảm bảo sản lượng cũng như tính đồng nhất trong hương vị, thì gần đây nhiều nơi họ làm khô bằng máy sấy.

Mao trà Phổ Nhĩ sau khi thành phẩm là có thể thưởng thức được rồi. Thậm chí là có thể trữ lâu năm. Mặc dù vậy thì mao trà thường sẽ phải trải qua 2 công đoạn khác nhau nữa. Để tạo nên Phổ Nhĩ sống và Phổ Nhĩ chín.

CÁC LOẠI TRÀ PHỔ NHĨ

Trà Phổ Nhĩ hiện có 3 loại cơ bản:

• Trà Phổ Nhĩ Sống
• Trà Phổ Nhĩ Chín
• Trà Phổ Nhĩ Lâu Năm

Trà Phổ Nhĩ Sống

Phổ Nhĩ Sống là nhóm trà Phổ Nhĩ không trải qua quá trình ủ lên men. Mao trà sau khi thành phẩm sẽ được mang đi ép thành bánh trà Phổ Nhĩ sống ngay.

Hoặc mao trà sẽ được trữ một thời cho lên men một chút rồi ép thành bánh. Những bánh Phổ Nhĩ sống này thường có hương vị dịu và đầm hơn những bánh được ép từ mao trà mới.

Chỉ những lá trà đẹp và nguyên vẹn mới được sử dụng để đi ép bánh. Mao trà được cân rồi cho vào những chiếc túi bằng vải. Những chiếc túi vải này được cho vào máy ép.

Hơi nước bốc lên từ máy ép khiến cho lá trà khô mềm và dai đi. Nhờ vậy mà khi ép thì lá trà được ép và quyện chặt với nhau thành một bánh trà.

Sau khi ép thì bánh trà được để trên kệ gỗ để khô từ từ. Tuỳ theo trà nguyên liệu mà bánh trà sẽ khô nhanh hay chậm. Từ vài giờ cho đến vài ngày, có khi cả tuần thì bánh trà mới khô. Sau khi bánh trà khô thì sẽ được mang đi bọc giấy.

Việc bọc giấy giúp bánh trà Phổ Nhĩ vẫn được tiếp xúc với không khí. Nhờ vậy mà khi trữ lâu năm thì bánh trà sẽ chuyển hoá cả về hương vị lẫn thành phần hoá học. Bánh trà trữ qua nhiều năm được gọi là Phổ Nhĩ Lâu Năm.

Một bánh trà Phổ Nhĩ sống được tin là đạt đến đỉnh cao lâu năm là 70 đến 80 năm. Mặc dù vậy thì không có nghĩa là phải trữ trà Phổ Nhĩ sống lâu năm mới dùng được. Mà bánh mới ra lò, hay trữ vài năm là có thể dùng được rồi.

Những bánh trà Phổ Nhĩ sống để lâu năm rất quý và đắt. Bản thân mình sau nhiều năm sưu tầm cũng chỉ sở hữu được những bánh được làm vào năm 1990s. Tức là khoảng hơn 30 năm mà thôi.

Trà Phổ Nhĩ càng mới thì lên men càng nhanh. Ví dụ như bánh trữ 5 năm sẽ rất khác bánh 10 năm. Nhưng bánh 25 năm thì không khác nhiều bánh 30 năm.

Nếu có thể thì bạn nên trữ bánh trà chứ không nên trữ mao trà. Cùng một nguyên liệu trà thì mao trà sẽ chuyển hóa nhanh hơn bánh. Nhiều người nghĩ càng chuyển hóa nhanh thì càng tốt. Thế nhưng khi trữ cùng một loại trà dưới dạng bánh và mao trà, thì mình thấy thì bánh để lâu phát triển tốt hơn mao trà về hương vị lẫn trà khí.

Nhiều người cũng có thói quen là mua bánh về rồi bẻ nhỏ ra để trà lên men nhanh. Theo kinh nghiệm riêng thì mình thấy không nên làm vậy. Mình nghĩ khi để nguyên bánh thì có vẻ như các vi sinh vật trên lá trà bị ép vào một không gian nhỏ. Nhờ vậy mà lá trà chuyển hoá tốt hơn qua thời gian.

Trà Phổ Nhĩ Chín

Trà Phổ Nhĩ Chín là nhóm trà Phổ Nhĩ phải trải qua quá trình ‘ủ đống’. Công đoạn này bao gồm việc mao trà được chất thành đống, phun nước và được phủ bạt để làm tăng sức nóng trong quá trình ủ.

Đôi khi trà Phổ Nhĩ Chín thành phẩm được thêm vào trà mới ủ để kích thích hệ vi sinh vật phát triển nhanh hơn. Trà Phổ Nhĩ được xem là ‘chín’ hoàn toàn sau khoảng thời gian 45 đến 60 ngày. Nhưng có lúc nhà sản xuất họ ngừng ủ sớm để tạo ra trà Phổ Nhĩ chín một phần.

Làm trà Phổ Nhĩ Chín phức tạp hơn nhiều so với Phổ Nhĩ Sống. Mỗi nhà sản xuất lại có một cách làm và công thức riêng. Thế nên để miêu tả chi tiết cách làm Phổ Nhĩ Chín là việc ít ai nắm rõ được.

Công đoạn làm Phổ Nhĩ Chín được tạo ra là để mô phỏng rút ngắn quá trình lên men lâu năm của Phổ Nhĩ Sống. Thay vì phải chờ hàng chục năm thì chỉ mất hàng chục ngày.

Công thức Phổ Nhĩ Chín được tin là ra đời vào năm 1973. Khi các nhà sản xuất Phổ Nhĩ ở Vân Nam học hỏi cách làm ‘hắc trà’ từ những người đồng nghiệp của họ ở Quảng Đông. Lúc này tất cả các công ty trà đều là của nhà nước TQ nên rất dễ học hỏi lẫn nhau.

Do cách làm trà Phổ Nhĩ chín được học hỏi từ cách làm ‘hắc trà’. Thế nên Phổ Nhĩ Chín có thể được xếp vào nhóm Trà Phổ Nhĩ hay Hắc Trà thì cũng đều có phần đúng.

Nghiên cứu phân tích cho thấy trà Phổ Nhĩ Chín có thành phần hoá học và hệ vi sinh vật gần giống như Phổ Nhĩ Lâu Năm. Tuy nhiên, Phổ Nhĩ Chín không thể giống Phổ Nhĩ Lâu Năm về mặt hương vị hay trà khí được.

Bản thân trà Phổ Nhĩ Chín cũng có thể trữ lâu năm. Nhưng sự chuyển hoá về mặt hương vị sẽ không nhiều như trà Phổ Nhĩ Sống. Trà Phổ Nhĩ Chín trữ qua vài năm thường sẽ ngọt hơn và mùi ‘thối’ (ammonia) do quá trình ‘ủ đống’ sẽ phai đi nhiều.

Để tăng thêm hương vị thì Trà Phổ Nhĩ chín hay được kết hợp với các loại thảo mộc khác. Chẳng hạn như nhét trà vào trái quýt để tạo thành Trà Phổ Nhĩ Quýt. Hay kết hợp với lá nếp để tạo thành Trà Phổ Nhĩ Nếp.

CÁCH BẢO QUẢN TRÀ PHỔ NHĨ

Để trữ trà Phổ Nhĩ một cách tối ưu nhất, qua đó giúp trà chuyển hoá nhanh và đều thì bạn cần quan tâm 3 yếu tố sau:

1. Thoáng khí
2. Nhiệt độ mát
3. Độ ẩm vừa phải

Nếu muốn bánh trà Phổ Nhĩ mới chuyển hoá nhanh hơn thì bạn nên để bánh trà lên những chiếc kẹp chuyên dùng để kê trà Phổ Nhĩ. Những chiếc kẹp này hay được bán ở những nơi bán trà Phổ Nhĩ luôn.

Sau khi để lên những chiếc kẹp này thì bánh trà nên được xếp lên kệ gỗ. Bánh này cách bánh kia tầm vài cm. Bánh Trà Phổ Nhĩ Sống nên để riêng một nơi. Còn bánh chín thì nên để chung một nơi khác.

Kệ chưng trà Phổ Nhĩ nên để ở phòng mát và thoáng khí. Như phòng có cửa gió hay cửa sổ. Hoặc ngay giếng trời của nhà. Độ ẩm trong phòng nên vào khoảng 70-80%. Còn nhiệt độ phòng không nên quá nóng. Miễn sao chính bản thân bạn thấy mát và thoáng là được.

Bạn nên mua một chiếc nhiệt kế và ẩm kế điện tử để theo dõi môi trường của phòng. Nếu trời mưa hay nồm thì nên đóng cửa kính của kệ chưng trà cho bớt ẩm. Hoặc có thể cho một ít túi hút ẩm vào chung với trà.

Còn nếu không muốn trà lên men nhanh thì bạn nên cho bánh trà vào túi zipper. Khoá miệng túi lại là được.

CÁCH PHA TRÀ PHỔ NHĨ

Về cơ bản thì cánh trà Phổ Nhĩ rất ‘dày cơm’ nên loại trà này cần được pha với nước sôi 100 độ C. Chỉ ở mức nhiệt độ này thì mới đủ để mà chiết được hết thành phần hương vị của lá trà.

Ngoài ra thì bạn nên chọn loại ấm pha có công năng giữ nhiệt độ tốt. Như các loại ấm đất hay ấm tử sa. Riêng mình thì thích dùng ấm tử sa đất Tử Nê để pha trà Phổ Nhĩ Sống. Nhất là trà Phổ Nhĩ Sống mới.

Lý do là đất Tử Nê giúp làm dịu những vị “đắng” hay có ở bánh trà quá mới. Nhờ vậy mà giúp cho vị trà cân bằng hơn. Ít bị dội khi pha những bánh trà có hương vị đậm.

Đối với Trà Phổ Nhĩ Chín thì mình thích pha ấm tử sa đất Đoạn Nê. Vì loại đất này mình thấy giúp làm giảm mùi hôi của những bánh trà chín còn mới. Khiến cho nước trà đỡ ‘hôi’ và làm dạy mùi ‘ngậy béo’ đặc trưng của Phổ Nhĩ Chín hơn.

Tỷ lệ trà và nước thì tuỳ theo gu và khẩu vị mỗi người. Nếu bánh trà nhẹ vị lẫn trà khí thì mình có thể pha khoảng 7g trà cho 100ml nước. Bánh có trà khí vừa phải thì 5g trà cho 100ml nước. Còn những bánh trà khí ‘dữ dội’ thì 3g trà cho 100ml nước.

Thời gian hãm trà thì cũng tuỳ theo loại trà. Cứ mỗi loại trà thì mình lại canh thời gian khác nhau. Như trà Phổ Nhĩ Sống thì nước đầu thì nên hãm lâu một chút. Nước thứ hai có thể ngắn hơn hoặc bằng nước đầu. Nước ba thì nên bằng hoặc dài hơn nước đầu. Các nước sau thì nên cộng thêm thời gian vào.

VD như: 30s, 20s, 40s, 60s, 90s, 120s. Pha đến khi trà hết chất thì thôi. Trà Phổ Nhĩ tốt có thể pha được 6 đến 8 nước là chuyện hết sức bình thường.

Nguồn bài viết: Trà Phổ Nhĩ: 5 Điều Cơ Bản Nên Biết

Khách hàng chính của những loại thực phẩm này thì chính là người Bắc hiện đang sống ở miền Nam. Hoặc là nhiều người miền Nam cũng thích những đặc sản đến từ miền Bắc.

Mình thì không rành về các loại đặc sản khác. Nhưng riêng trà thì mình cũng uống nhiều. Nên sau đây sẽ là những loại trà ngon đặc sản đến từ miền Bắc mà bạn nên biết.

1. Trà Thái Nguyên – “Đệ nhất danh trà”

Trà Thái Nguyên từ lâu đã được xem là niềm tự hào của những vùng trà miền Bắc. Nếu bạn có ghé Thái Nguyên thì có thể sẽ gặp bảng chào chữ “Thái Nguyên – Đệ Nhất Danh Trà”.

Nghe thì có vẻ hơi “kiêu” đúng không. Thế nhưng sự thật thì dòng trà xanh đặc sản Thái Nguyên luôn xếp hàng đầu về độ nổi tiếng.

Còn về hương vị thì tuỳ theo gu thôi. Nhưng hương thơm cốm nếp thơm ngậy và vị đắng dịu, hậu ngọt đặc trưng, thì loại trà này rất được ưa chuộng bởi nhiều người nghiện trà.

Đặc điểm nổi bật:

• Cánh trà: cánh trà mỏng và cuộn lại, màu xanh đen, hơi bạc.
• Mùi hương: Hương bùi ngậy như cốm nếp khô và vị lá tươi như mạ non.
• Màu nước: Khi pha, trà cho nước màu xanh vàng nõn chuối đẹp mắt.
• Vị trà: Nước trà sệt và tráng miệng, vị đắng nhẹ, bùi ngậy, hậu ngọt.

Cách chế biến:

Trà Thái Nguyên được chế biến thủ công từ giống trà trung du cổ có nguồn gốc từ Phú Thọ. Hoặc những giống trà lai mới hơn.

Quá trình sản xuất bao gồm các bước: hái trà, làm héo, diệt men, vò, sao khô và đánh hương. Đặc biệt, kỹ thuật sao trà thủ công là bí quyết tạo nên hương vị truyền thống đậm đà riêng của loại trà này.

Các loại trà Thái Nguyên phổ biến:

• Trà Móc Câu: Làm từ búp trà non nhất của cây trà (gọi là “tôm”), và 2 lá non kế tiếp. Cánh trà mỏng và cong như móc câu cá.
• Trà Tân Cương: Được sản xuất tại xã Tân Cương, được xem là vùng trà tốt nhất của Thái Nguyên.
• Trà Nõn Tôm: Làm từ búp trà non nhất của cây trà (tôm), và lá non kế tiếp. Vậy nên “nõn tôm” ở đây có nghĩa là 2 lá non nhất cuẩ cây trà
• Trà Đinh: Làm từ búp trà non nhất của cây trà. Búp trà lúc còn tươi thẳng như chiếc đinh nên trà được đặt là trà đinh hay chè đinh.
• Trà Bắc: tên ngắn gọn của Trà Bắc Thái. Tỉnh Bắc Thái khi xưa là hợp nhất của 2 tỉnh Bắc Kạn và Thái Nguyên.

2. Trà Shan Tuyết – Tinh tuý núi rừng

Trà Shan Tuyết là loại trà xanh được làm từ lá của cây trà cổ thụ, những cây trà này hay mọc mọc ở độ cao từ 1.000m trở lên tại các tỉnh như Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên và Yên Bái.

Búp trà sau khi chế biến có màu xám trắng như tuyết, cây trà lại mọc ở núi cao, nên mới có tên là Shan Tuyết hay “tuyết trên núi”.

Cây trà cổ thụ hiện nay không chỉ được chế biến thành trà Shan Tuyết. Mà còn được làm thành các dòng trà khác như Bạch Trà Shan Tuyết, Hồng Trà Shan Suyết hay trà Phổ Nhĩ.

Đặc điểm nổi bật:

• Cánh trà: cánh trà nhiều màu sắc trộn lẫn giữa phần lá có màu nâu xám, phần búp non (tuyết) thì lại có màu xám bạc.
• Mùi hương: mùi hoa cỏ, mật ong, trái cây hay gỗ (tuỳ theo thành phẩm).
• Màu nước: Nước trà vàng óng hoặc nâu đỏ, trong trẻo, sánh như mật.
• Vị trà: đậm đà, vị khoáng, bùi ngậy, hậu ngọt sâu và dài.

Cách chế biến:

Trà Shan Tuyết được chế biến thủ công từ giống trà cổ thụ. Cây nhỏ có thể hơn 10 tuổi, còn cây già có thể hơn 100 năm tuổi.

Quá trình sản xuất bao gồm các bước: hái trà, làm héo, diệt men, vò và sao khô cho trà xanh. Hoặc thêm công đoạn ủ lên men cho hồng trà. Hoặc đơn giản chỉ là phơi mát như bạch trà.

Tuỳ theo vùng mà bước làm khô có thể là sao trên lửa hoặc phơi dưới nắng. Giúp tạo nên hương vị độc đáo của từng vùng.

Các loại trà Shan Tuyết phổ biến:

• Trà Shan Tuyết Suối Giàng: đến từ huyện Văn Chấn, thuộc tỉnh Yên Bái. Nơi đây nổi tiếng với những cây chè cổ thụ vài trăm năm tuổi mọc ở độ cao 1.400m.
• Trà Shan Tuyết Tà Xùa: từ vùng cao Bắc Yên, thuộc tỉnh Sơn La. Lá trà được thu hoạch từ những cây trà cổ thụ từ các thôn bản ở trên đỉnh Tà Xùa.
• Trà Shan Tuyết Tây Côn Lĩnh: từ dãy Tây Côn Lĩnh thuộc tỉnh Hà Giang. Dãy Tây Côn Lĩnh có nhiều vùng trà ngon với hương vị riêng biệt.
• Trà Shan Tuyết Tủa Chùa: cây trà shan tuyết từ huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên. Được thu hoạch từ những cây chè cổ thụ hàng trăm năm tuổi, mọc tự nhiên trên các dãy núi cao từ 1.400 đến 1.800m.

3. Trà Sen Tây Hồ – Nồng nàn hồ Tây

Trà Sen Tây Hồ là loại trà cao cấp, kết hợp giữa hương thơm tự nhiên của bông sen hồ Tây và trà Tân Cương Thái Nguyên.

Đây được xem là một tinh hoa trong nghệ thuật ướp trà của người Việt. Dùng hoa sen để ướp trà là một sáng tạo riêng của Việt Nam chúng ta trong nghệ thuật ướp hương trà.

Hiện nay thì bên cạnh trà Thái Nguyên thì người chuyên ướp sen cũng dùng các dòng trà khác để phù hợp hơn với thị hiếu. Chẳng hạn như dùng bạch trà để ướp sen để trà sen ngọt và dễ uống hơn. Hay các dòng trà shan tuyết khác như hồng trà hay trà xanh cũng được dùng để ướp sen.

Đặc điểm nổi bật:

• Mùi hương: Mùi thơm tự nhiên của sen Tây Hồ, không hề lẫn tạp chất.
• Vị trà: Tuỳ thuộc vào “cốt trà” được sử dụng. Nếu trà xanh Thái Nguyên thì đậm đà, còn bạch trà thì dịu ngọt.

Quy trình ướp trà:

• Ướp trà sen kiểu truyền thống: Dùng nguyên liệu là trà Tân Cương chất lượng cao và hoa sen Tây Hồ tươi, nở đúng độ. Hoa sau khi hái sẽ chỉ lấy phần nhụy (gạo sen) nhỏ li ti trong bông sen. Sau đó phần gạo sen này sẽ được trộn với với trà theo tỉ lệ nhất định, ủ kín trong 1-2 ngày để trà thấm hương sen. Sau khi ướp, trà được tách ra khỏi gạo sen và sấy khô, sau đó tiếp tục ướp gạo sen mới. Quá trình này lặp lại 5-7 lần để đạt hương vị đậm đà.
• Ướp trà sen xổi: lá trà khô được nhồi vào bên trong bông sen còn tươi, ủ kín qua đêm để trà hút hương thơm từ sen. Với cách làm này thì hương sen không sâu và bền như cách truyền thống. Nhưng được cái là nhanh và ai cũng có thể làm được.

4. Trà Ô Long Mộc Châu

Trà Ô Long Mộc Châu là một dòng trà lên men cao cấp, được trồng tại vùng cao nguyên Mộc Châu với độ cao trung bình 1.000m. Khí hậu mát mẻ quanh năm và thổ nhưỡng giàu dinh dưỡng đã tạo điều kiện lý tưởng cho cây trà phát triển.

Ở Việt Nam thì dòng trà Ô Long được du nhập bởi người Đài Loan. Vào những năm đầu 1990s thì Đài Loan là một quốc gia rất nổi tiếng về dòng trà này. Do diện tích đất trồng trà thấp và sự quản lý nghiêm ngặt của chính phủ.

Nên nhiều công ty sản xuất trà Đài Loan đã tìm đến các quốc gia lân cận để chế biến trà. Trong đó có Việt Nam. Và bên cạnh Lâm Đồng thì Mộc Châu cũng là nơi thích hợp để trồng trà.

Đặc điểm nổi bật:

• Cánh trà: cánh trà cuộn tròn như hạt đậu, có màu xanh đen. Trà càng cao cấp thì viên trà càng ‘múp’ và tròn đầy.
• Hương thơm: tuỳ theo dòng trà mà sẽ có hương hoa, bùi ngậy như nếp, hay ngọt như mật.

Các dòng trà Ô Long phổ biến:

• Ô Long Kim Tuyên (Kim Huyên): Đây là một trong những giống trà Ô Long phổ biến nhất ở Việt Nam. Trà có hương bùi ngậy đặc trưng, hương hoa, vị ngọt dịu và hậu vị kéo dài.
• Ô Long Tứ Quý: Trà Tứ Quý có hương thơm nồng của hoa lan, vị ngọt ngào và hậu vị sảng khoái. Trà này được gọi là Tứ Quý vì có thể thu hoạch quanh năm.
• Ô Long Thúy Ngọc: Trà Thúy Ngọc có hương vị như là sự kết hợp hoàn hảo của Kim Huyên và Tứ Quý. Vừa hoa vừa bùi ngậy. Mặc dù có hương vị tốt và đa dạng, nhưng do khó trồng hơn hai giống kia nên dòng trà này thường hiếm hơn.

Nguồn bài viết: Các loại trà ngon đặc sản của miền Bắc Việt Nam

Trước đây mình không thích uống trà ống lam lắm. Vì loại mình uống khi xưa nó vừa có vị ẩm mốc lại vừa có vị khói. Nói chung khá là khó chịu.

Thế nhưng gần đây thì mình được tặng một ống trà lam làm khá chuẩn chỉ. Thơm mùi khói nhẹ nhàng. Hương trà lại rất sạch nên có hứng viết một chút về loại trà này.

TRÀ ỐNG LAM LÀ GÌ?

Trà ống lam hay còn ngắn gon là trà lam, là loại trà được nhét trong ống tre rồi được để gác bếp hay hơ gần bếp lửa. Lúc này sức nóng và khói của bếp lửa sẽ giúp “nướng” lá trà được nhét bên trong. Tạo nên hương vị đăc trưng.

Từ “lam” trong tiếng Thái có nghĩa là nướng. Thế nên cơm lam là một dạng cơm nướng. Và trà lam hay trà ống tre có thể hiểu là một dạng trà nướng.

Trà lam được làm ra bằng cách nhét Trà Phổ Nhĩ Sống hoặc Trà Shan Tuyết vào trong ống tre tươi. Bịt chặt một đầu. Sau đó được nướng trên bếp lửa để vừa nướng trà lại vừa làm khô ống tre.

Nhờ vậy mà trà ở bên trong ống tre dần chuyển sang màu nâu nhạt. Hương vị trà cũng rất đặc biệt. Có một chút khói, một chút gỗ, một chút thuốc lá và caramel.

MỤC ĐÍCH RA ĐỜI CỦA TRÀ LAM

Nhiều người sẽ tự hỏi là tại sao trà đã làm thành phẩm rồi. Mà lại còn nhét vào ống tre để nướng thêm một lần nữa để làm gì?

Thay đổi hương vị

Theo mình hiểu thì mục đích đầu tiên của việc này đó chính là làm tăng thêm hương vị. Trà ống lam sau công đoạn chế biến sẽ có hương vị khói nhẹ nhàng. Với một chút hương gỗ đến từ ống tre.

Không chỉ riêng trà lam mà trên thế giới cũng có nhiều loại trà được nướng để giúp tăng thêm hương vị. Chẳng hạn như ở vùng trà Vũ Di (tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc) thì họ cũng hun khói là từ gỗ tùng để giúp tăng thêm hương vị.

Rồi ở Nhật cũng có một loại trà nướng cũng rất nổi tiếng tên là hojicha. Hojicha vốn dĩ là trà xanh. Thế nhưng loại trà này phải trải qua một công đoạn “nướng”. Đó là khi lá trà xanh được cho vào hũ sứ và hơ trên lửa than.

Thế là từ từ thì lá trà xanh dần dần chuyển sang nâu. Hương vị tươi mới của lá trà xanh dần dần chuyển sang màu tối hơn. Như kiểu cà phê, caramel và chocolate.

Chính vì vậy nên mục đích đầu tiên của việc làm nên trà ống lam đó chính là giúp cho trà thay đổi hương vị.

Giúp trà có tính ấm

Lý do thứ hai mà để làm nên trà ống lam đó chính là thay đổi tính của lá trà. Có nghĩa là chuyển lá trà từ tính lạnh sang tính ấm.

Người Việt chúng ta rất hay dùng “tính nóng lạnh” để mô tả tính chất của một loại thực phẩm. Ví dụ như các loại rau xanh như rau má được tin là có tính mát. Còn ớt hay tiêu thì lại có tính nóng.

Ẩm thực của Việt Nam được xem là cân bằng nhất thế giới. Vì có sự dung hoà giữa đạm, tinh bột và rau củ. Rồi cân bằng giữa tính mát và ấm.

Đối với trà thì trà xanh được xem là có tính hàn hay tính mát. Thế nên sẽ thích hợp uống vào những ngày nóng bức. Còn những loại trà lên men cao như trà đen thì được xem là có tính ấm. Thích hợp cho người già hoặc uống vào những ngày lạnh.

Thế nên mục đích của việc nướng trà trong ống tre đó chính là làm thay dổi tính chất của lá trà. Từ tính mát chuyển sang tính ấm. Nhờ vậy mà những người đồng bào có thể sử dụng trà cho người cao tuổi. Hoặc những ngày đông lạnh giá.

Bảo quản trà lâu hơn

Như những loại thực phẩm gác bếp khác. Thì việc cho trà và ống tre rồi nướng lên cũng sẽ giúp trà bảo quản được lâu hơn.

Lớp cháy bên ngoài lá trà hay lớp ám khói sẽ giúp diệt khuẩn. Và tạo thành một lớp màng bảo vệ lá trà bên trong. Và đây cũng là một cách bảo quản trà có từ lâu đời.

Vào thế kỷ 17, khi mà người Hà Lan lần đầu chở trà từ Trung Quốc sang Châu Âu. Thì sau những chuyến hải trình dài ngày kéo dài hàng tháng. Cộng với độ ẩm cao từ biển. Thì các loại trà xanh gần như là mất hương vị hết.

Riêng chỉ có các trà hun khói từ Vũ Di là vẫn giữ được phần lớn hương vị. Nhờ vào việc trà ở nơi đây được hun khói sau khi chế biến.

Một phần của việc giữ trà được lâu là vì trà ở Vũ Di là trà lên men cao (khoảng 80 đến 90%). Thường thì trà lên men cao sẽ hay giữ được lâu. Một phần nữa là lá trà được đã được hun khói sau khi chế biến. Tạo nên một lớp cháy giúp diệt khuẩn và bảo vệ hương vị lá trà ở bên trong.

CÁCH PHA TRÀ ỐNG TRE

Đối với trà ống lam thì việc khó nhất chính là lấy trà ra khỏi ống. Ngày xưa mình ghét uống trà ống tre cũng chính vì vậy. Có chỗ họ nhồi trà quá chặt nên rất khó lấy trà ra khỏi ống tre. Nhiều khi tức quá chặt đôi luôn cả ống để cho dễ lấy trà.

Sau này thì họ bắt đầu dùng ống tre to hơn. Rồi nhồi trà nhẹ nhàng hơn. Nên trà cũng dễ lấy hơn. Chỉ cần đập nhẹ là phần trà sẽ tự trồi ra khỏi ống. Chỉ cần dùng tay nhẹ nhàng bẻ một cục nhỏ là pha được rồi.

Đối với mình thì trà lam pha kiểu gì cũng sẽ tốt. Vì loại trà này thực chất rất dễ pha. Thường thì mình hay dùng nước sôi nhất có thể. Rồi hãm khoảng 10g trà cho ấm cỡ 300ml nước. Mình không tráng để giữ vị khói và vị gỗ của tre. Đổ nước sôi vào rồi hãm luôn nước đầu, hãm tầm 3 phút rồi uống luôn. Sau đó cứ chế nước rồi hãm dài ra một chút.

Thường thì đối với các loại trà mà kiểu trà Phổ Nhĩ hay trà shan tuyết của nước mình. Thì mình hay pha kiểu đậm đà. Vì trà nước mình rất đậm. Nhiều người thường pha nhẹ cho dễ uống. Còn mình thì nếu nó đã đậm thì cho đậm luôn. Hãm nước sôi và dài thời gian. Uống như vậy mới đã miệng.

Nguồn bài viết: Trà Ống Lam: Đặc Sản Trà Lam Của Tây Bắc

Hám tiền như Google thì chắc chắn bài này chắc chắn sẽ chẳng bao giờ đứng đầu kết quả tìm kiếm. Nhưng thôi kệ. Ai hữu duyên thì sẽ đọc được.

TẠI SAO TRÀ GIẢM CÂN CHỈ LÀ TRÒ LỪA

Bạn cần nên biết là hiện nay chưa hề có một loại thuốc giảm cân hay trà giảm cân nào thực sự hiệu quả cả. Nhấn mạnh chữ “hiệu quả” nhé. Vì có một số chất cũng như thành phần thật sự có giúp giảm cân. Chẳng hạn như caffeine, chiết xuất trà xanh, chiết xuất cà phê xanh hay chiết xuất quả Bứa.

Tuy nhiên, hiệu quả của những thành phần này còn rất thấp. Tức là bạn đừng nên trông mong việc cứ uống những thành phần này hàng ngày. Rồi một thời gian ngắn rồi một ngày đẹp trời bước lên cân là thấy mình giảm được vài ký.

Sản phẩm và dịch vụ giảm cân là một thị trường phải nói là tỷ đô. Tỷ đô ở đây là hàng trăm tỷ đô chứ không hề nhỏ. Thế nên chẳng ai mà không thèm thị trường béo bở này.

Mình có xem thành phần mấy cái trà giảm cân trên Amazon. Công thức còn gọi làm tạm được. Vì ít nhiều họ cũng có dùng một số thảo mộc được nghiên cứu chứng minh là có tác dụng. Có tác dụng là kiểu như có chút tác động hay “đụng chạm” một chút. Còn hiệu quả cao như đã nói ở trên thì không.

Còn ở Việt Nam thì thôi rồi. Có lần mình đã thử hỏi mua một hộp trà giá 550k cho một hộp trà giảm cân. Trong hộp là 10 gói trà túi lọc với 2g mỗi túi. Thành phần chính là những thứ mà bạn có thể mua cân ký ở chợ thuốc. Nói thật chứ bạn cầm số tiền trên ra chợ thuốc mua thì cả xóm bạn uống cũng không hết. Vậy đầy người vẫn đi mua 20g trà với giá trên trời.

Nhưng đúng là có những loại trà giảm cân giúp xuống ngay vài ký trong thời gian ngắn. Thủ thuật ở đây chính là việc những loại trà này có thêm thành phần khiến cơ thể bạn mất nước nhanh. Và số ký bạn mất đi hoàn toàn là cân nặng nước. Chứ mỡ bạn vẫn ở đó mà thôi. Chẳng bao giờ mất đi.

Những chất được thêm vào sẽ giúp bạn nhuận tràng. Tức là bạn sẽ đi vệ sinh nhiều hơn. Và thải ra nhiều nước hơn bình thường. Khi cơ thể bạn bị mất nước thì cân nặng sẽ giảm đi. Tạo cảm giác “ảo” là chính bản thân đang giảm cân hiệu quả.

CÁC LOẠI TRÀ GIÚP GIẢM CÂN THẬT SỰ

Mình là người kinh doanh trà nên có thể bạn sẽ nghĩ mình cố bán hàng cho bạn. Tuy nhiên, mình nhắc lại câu ở trên là hiện giờ chưa có một loại thuốc hay trà nào hiệu quả trong việc giảm cân. Và những loại trà mình nêu ở dưới đây cũng sẽ không hiệu quả cao trong việc giảm cân.

Mặc dù vậy thì bạn cần nên biết đó là trà (từ cây trà) là một dạng “siêu thực phẩm”. Siêu thực phẩm là những loại thực phẩm cực kỳ giàu giá trị dinh dưỡng, nhưng lại có giá trị năng lượng thấp. Có nghĩa là bạn sẽ không tăng cân khi uống trà, mà còn hấp thụ những thành phần tốt cho sức khoẻ khác.

Và uống trà sẽ góp một phần nào đó vào quá trình giảm cân của bạn. Nếu bạn muốn biết uống trà có “tác dộng” ra sao lên việc giảm cân thì nên đọc tiếp sau đây.

Một số loại trà giúp giảm cân bao gồm:

• Trà Xanh
• Trà Đen
• Trà Phổ Nhĩ
• Trà Bụp Giấm

1. Trà xanh

Trà xanh được nêu trước là vì đây là nhóm trà phổ biến nhất tại Việt Nam. Với lại trà xanh cũng là loại trà có nhiều nghiên cứu về tác dụng giảm cân nhất.

Theo hai nghiên cứu tổng hợp trên người vào năm 2009 cho thấy trà xanh có nhiều caffeine và catechin. Và cũng chính hai thành phần này giúp có tác dụng giảm cân ở người có cân nặng bình thường lẫn béo phì.

Caffeine có nhiều trong cà phê. Đây chính là thành phần giúp chúng ta tỉnh táo. Đồng thời góp phần thức đẩy quá trình chuyển hoá năng lượng. Còn catechin là những nhóm chất chống oxy hoá có nhiều trong trà xanh.

Bạn để ý các đoạn quảng cáo của trà xanh đóng chai thường hay khoe là nước trà của họ có chứa EGCG giúp dáng đẹp với khoẻ mạnh gì đấy. Thì EGCG là một trong số nhiều loại catechin của trà xanh. Do EGCG “mạnh” nhất nên cũng được các nhà sản xuất ưu ái khoe nhất. Nhưng bạn cũng cần nên biết là catechin rất khó bảo quản, nhất là dạng nước đóng chai.

Combo caffeine và catechin có thể giúp giảm cân. Tuy nhiên, combo này có một số giới hạn. Thứ nhất là nếu bạn là người nghiện cà phê và uống nhiều cà phê hàng ngày. Thì uống trà xanh có thể sẽ không hiệu quả. Vì người hay uống cà phê thường hay bị “kháng caffeine”. Thế nên khả năng hỗ trợ giảm cân của caffeine sẽ bị kém đi.

Giới hạn thứ hai liên quan đến chủng tộc. Vì một lý do liên quan đến enzyme mà khả năng giảm cân của trà xanh lại vô hiệu đối người da trắng. Một nghiên cứu của Anh (2013) trên phụ nữ béo phì người da trắng cho thấy trà xanh không hề có tác dụng giảm cân nào. Một nghiên cứu khác của Mỹ (2015) dựa trên đàn ông và phụ nữ da trắng cũng có kết quả tương tự.

Phần lớn nghiên cứu cho thấy trà xanh có tác dụng giảm cân là đến từ Nhật Bản. Họ cũng thuộc nhóm người Đông Á giống như người Việt chúng ta. Chính vì vậy theo phỏng đoán của mình thì trà xanh có thể giúp người Đông Á bao gồm người Việt Nam giảm cân.

Nếu muốn uống trà xanh thì bạn có 2 lựa chọn. Một là mua lá trà xanh tươi ở chợ về hãm uống. Còn hai là mua lá trà khô về pha ấm uống dần. Chất lượng tốt thì nên mua trà xanh Thái Nguyên.

2. Trà đen

Trà đen hay còn gọi là hồng trà. Cũng là một loại trà có thể giúp giảm cân. Trà đen lẫn trà xanh đều được làm từ lá của cây trà. Tuy nhiên, trà đen là loại trà được lên men. Còn trà xanh thì không.

Chính vì được lên men nên trà đen sẽ có một số thành phần hoá học khác với trà xanh. Điều này có nghĩa là cơ chế giảm cân của trà đen sẽ khác một chút khi so với trà xanh.

Một nghiên cứu trên dộng vật vào năm 2017 đã sử dụng chiết xuất polyphenol của trà xanh và trà đen. Polyphenol là một dạng hợp chất hữu cơ có trong thực vật. Ở trong lá trà thì cũng có những polyphenol như catechin, theaflavin là tannin.

Trong trà xanh sẽ có nhiều catechin hơn trà đen. Còn trà đen thì sẽ có nhiều theaflavin hơn. Thế nên mỗi loại trà sẽ có tác dụng tốt cho sức khoẻ khác nhau một chút.

Trong nghiên cứu về giảm cân này thì cả trà xanh lẫn trà đen đều có tác dụng giảm cân. Tuy nhiên, trà đen lại giúp giảm cân thông qua cơ chế làm tăng vi khuẩn tốt trong đường ruột. Và làm tăng AMPK.

AMPK là một dạng enzyme khi được kích hoạt sẽ làm tăng hấp thu glucose và quá trình trao đổi chất. Tương tự như khi chúng ta tập thể dục vậy.

3. Trà Phổ Nhĩ

Trà Phổ Nhĩ là loại trà được làm từ lá của cây trà cổ thụ hay còn gọi là cây trà Shan Tuyết. Giống trà này được trồng nhiều ở các tỉnh miền núi phía Bắc nước ta. Cái tên Phổ Nhĩ bắt nguồn từ thành phố Phổ Nhĩ thuộc tỉnh Vân Nam (Trung Quốc). Đây chính là nơi mà khi xưa loại trà này được mua bán và trao đổi rất nhộn nhịp.

Trà Phổ Nhĩ có 2 dạng trà. Một là Trà Phổ Nhĩ Sống, và hai là Trà Phổ Nhĩ Chín. Cả 2 loại trà này đều đã được chứng minh là có tác dụng giảm cân.

Trà Phổ Nhĩ Sống

Trà Phổ Nhĩ Sống có cách làm gần giống như là trà xanh. Chỉ khác ở chỗ là Trà Phỗ Nhĩ sống không được “diệt men” hoàn toàn như trà xanh. Và đồng bào miền múi thường phơi lá trà Phổ Nhĩ dưới nắng để làm khô.

Một nghiên cứu của Trung Quốc cho thấy Trà Phổ Nhĩ Sống có giúp giảm cân. Tuy nhiên, kết quả vẫn không ấn tượng cho lắm. Vì sau 3 tháng thì nhóm người uống trà chỉ giảm hơn 1kg.

Trà Phổ Nhĩ Chín

Trà Phổ Nhĩ Chín được tạo thành khi người làm trà đưa lá trà trải qua một công đoạn gọi là “chất đống và ủ ướt”. Lúc này oxy và các nhóm vi sinh vật trong không khí sẽ chuyển hóa hay làm “chín” lá trà.

Quá trình biến đổi về mặt hoá học này khiến cho Trà Phổ Nhĩ Chín có những thành phần riêng. Thế nên Trà Phổ Nhĩ Chín sẽ có những tác dụng cho sức khoẻ khác với Trà Phổ Nhĩ Sống.

Vào năm 2013 thì các nhà khoa học Nhật Bản đã tìm hiểu về khả năng giúp giảm cân của trà Goishi. Trà Goishi là một dạng Trà Phổ Nhĩ Chín của Nhật. Các nhà khoa học nhận thấy là trà Goishi lẫn trà xanh đều có hỗ trợ giảm cân.

Trong khi trà xanh giúp hạn chế quá trình tích tụ mỡ. Thì trà Goishi lại giúp giảm cân theo một cách khác. Đó là làm tăng tốc độ phân giải mỡ. Phân giải mỡ là quá trình chuyển hoá chất béo trung tính thành axit béo tự do rồi đưa vào máu.

Nói nôm na là mỗi ngày chúng ta đều ăn chất béo hay dầu mỡ. Thì uống trà Phổ Nhĩ Chín sẽ giúp “tiêu” mỡ. Tức là thúc đẩy cơ thể tập trung chuyển hoá dầu mỡ thành năng lượng.

Tuy nhiên, nghiên cứu này chỉ mới thực hiện trên động vật mà thôi.

4. Trà Bụp Giấm

Mình nhớ có một giai đoạn thì hoa bụp giấm là một trào lưu. Rồi cũng nhanh tàn như trà hoa đậu biếc hay nhuỵ hoa nghệ tây mà thôi. Vào lúc đó thì bố mẹ mình cũng ráng ngâm một hũ hoa giấm bụt với đường để mà bồi bổ sức khoẻ.

Một nghiên cứu của Đài Loan cũng cho thấy chiết xuất hoa bụp giấm có giúp giảm cân. Nhưng mà sau 12 tuần thì những người tham gia thử nghiệm cũng chỉ giảm trung bình khoảng 1.2kg.

PHƯƠNG PHÁP GIẢM CÂN HIỆU QUẢ NHẤT (MÀ KHÔNG TỐN TIỀN)

Sau khi đọc về những loại trà trên thì bạn sẽ hiểu tại sao uống trà với mục đích giảm cân là phí thời gian. Kể cả loại trà có nhiều nghiên cứu nhất như trà xanh cũng không có hiệu quả thật sự cao.

Và sự thật là hiện nay chưa có một loại thuốc hay trà giảm cân nào thật sự hiệu quả cả. Đây là thị trường trăm tỷ đô. Người tạo ra được loại trà giảm cân hiệu quả chắc chắn sẽ rất giàu. Nhưng chưa có ai làm được nên họ phải tạo “bánh vẽ” để lừa khách hàng.

Mình không hiểu tại sao sản phẩm trà giảm cân lại phổ biến ở Việt Nam đến vậy. Trong khi người Việt mình có tỷ lệ béo phì thấp nhất thế giới. Không tin thì bạn cứ xem danh sách ở đây. Kéo xuống dưới cùng xem phải Việt Nam đứng cuối bảng hay không.

Ngoài ra thì giảm cân là việc không hề khó. Thậm chí là rất dễ mà bạn không hề tốn một đồng nào cả. Và phương pháp đó chính là ăn kiêng.

Công thức giảm cân nó rất đơn giản. Chỉ là: năng lượng bạn sử dụng > năng lượng bạn hấp thu. Tức là năng lượng từ thức ăn bạn ăn từ thực phẩm phải thấp hơn năng lượng mà bạn sử dụng để hoạt động mỗi ngày.

Chẳng hạn như bạn tiêu tốn 1800 calo cho các việc hàng ngày sau: di chuyển, làm việc, tám chuyện, chăm sóc cá nhân, nấu cơm… Thì nếu bạn muốn giảm cân thì bạn cần nên hấp thụ lượng năng lượng thấp hơn 1800 calo. Ví dụ như là 1700 calo.

Vào lúc này thì cơ thể sẽ bị thiếu hụt mất 100 calo. Và phải dùng năng lượng dữ trữ ở mỡ để bù vào lượng 100 calo đang thiếu này. Nếu tình trạng thiếu hụt này diễn ra đều hang này. Thì cơ thể sẽ mất đi lượng mỡ dữ trữ. Và trọng lượng cơ thể dần sẽ giảm đi.

Để tạo ra tình trạng thiếu hụt hàng ngày thì dễ nhất là bạn có thể đoán chừng. Cố gắng giảm một phần khẩu phần ăn thông thường. Kỹ hơn thì theo dõi giá trị năng lượng của các loại thực phẩm mà bạn ăn hàng ngày. Rồi đưa ra tính toán phù hợp.

Bạn có thể dùng một số app trên điện thoại như MyFitnessPal (tiếng anh) hoặc Yazio (có Tiếng Việt) để theo dõi giá trị năng lượng của khẩu phần ăn của mình.

Lưu ý là giảm khẩu phần ăn từ từ. Khoảng 50 đến 100 calo mỗi ngày trong ít nhất một tuần. Ví dụ nguyên một tuần đó bạn chỉ bớt nửa chén cơm thôi. Rồi đến tuần sau lại bớt thêm một chút. Không nên vội vã bỏ cả bữa. Cơ thể bạn không chỉ khó thích nghi với chế độ ăn mới. Mà còn tạo cảm giác đói khiến cho bạn rất dễ nản khi bắt đầu giảm cân.

Ăn đa dạng thực phẩm giàu đạm và chất dinh dưỡng như trứng. Giàu đạm và ít mỡ như ức gà và thịt bò. Giàu đạm và chất béo tốt như cá hồi và cá ngừ. Chất béo tốt từ quả bơ hay các loại hạt. Giàu sơ và dinh dưỡng từ rau củ. Trái cây, nhất là bưởi sẽ giúp giảm cân.

Tập thể dục cũng là một cách nên kết hợp với chế độ ăn kiêng để giảm cân. Vì khi tập luyện thì cơ thể không chỉ đốt nhiều năng lượng hơn so với bình thường. Mà còn tăng cường quá trình trao đổi chất. Qua đó giúp ích rất nhiều cho việc giảm cân.

Bạn không cần chơi những môn thể thao mạnh hay tốn kém. Bắt đầu bằng đi bộ là đủ. Đi bộ không đốt năng lượng nhiều như chạy bộ nhưng lợi ích cho sức khoẻ thì gần như bằng nhau.

Nguồn bài viết: Trà Giảm Cân: Trò Lừa Thế Kỷ

Việc này giống như từ cùng một hạt gạo thì chúng ta có thể làm ra những loại thực phẩm khác nhau vậy. Từ hạt gạo thì chúng ta cơm, bún hay bánh. Chỉ khác nhau là cách chế biến. Thì lá trà cũng vậy. Từ cúng lá trà thì chúng ta sẽ làm ra được 8 loại trà.

Nếu đã có tìm hiểu về các loại trà cơ bản. Thì có thể bạn đã từng đọc về việc cây trà có 4 hoặc 5 loại trà cơ bản mà thôi. Vì có những loại giống nhau đến hơn 90% về cách làm. Nên hoàn toàn có thể xếp chung nhóm.

Tuy nhiên, nếu bạn thật sự muốn tìm hiểu sâu về trà. Thì đôi khi biết thêm vài phần trăm khác biệt của từng loại. Sẽ mang lại lợi ích lớn trong hành trình ‘chơi’ trà của bạn.

Vì khi dấn thân thật sâu vào đam mê trà thì sẽ có lúc bạn tiếp xúc với nhiều loại trà lạ. Nhưng lúc đó bạn sẽ không còn bỡ ngỡ nữa vì bạn đã được biết trước thông tin cơ bản về loại trà đó rồi.

Bạn có thấy mình gạch dưới chữ “cơ bản” không? Vì đó sẽ bản chất của thông tin mà bạn có trong bài viết này. Sẽ không có đồ thị loằng ngoằng, nhồi nhét từ ngữ mang tính hàn lâm, hay thông tin ‘vừa dài vừa buồn ngủ’ nào trong bài này.

Mà chỉ là những thứ cơ bản nhất. Một chút lịch sử, một tí xíu mô tả cách làm từng loại trà, và mình sẽ gợi ý một số loại trà mà cá nhân mình thích. (Lại phải gạch dưới để có những người đọc mà như không đọc hiểu rõ)

CÁC LOẠI TRÀ CƠ BẢN

1. Trà Xanh

Thường khi nhắc đến trà xanh thì nhiều người hay nghĩ đến lá trà xanh tươi. Loại lá trà tươi mà ở chợ hay siêu thị họ hay bán. Chúng ta mua về rồi nấu với nước để uống.

Thì cách dùng lá trà thuở sơ khai cũng như vậy thôi. Truyền thuyết về sự ra đời của trà cũng như vậy. Thần Nông đang ngồi nấu nước. Thì lá của một chiếc cây gần đó bị gió thổi bay vào nồi nước của ông.

Ông uống thứ nước lá này thì bỗng thấy đầu óc minh mẫn và cơ thể khoan khoái lạ thường. Và cây trà đã được tìm ra bằng cách như vậy (theo truyền thuyết là vậy). Việc chúng ta bây giờ nấu lá trà tươi với nước để uống thì cũng giống ông Thần Nông khi xưa thôi.

Lá trà ban đầu được xem là “thuốc”. Sau đó mới chuyển dịch dần sang làm “thức uống”. Để thuận lợi hơn cho việc bảo quản và vận chuyển  thì lá trà được hấp và đóng thành bánh. Mỗi khi uống thì lá trà được cạy ra, nghiền thành bột, rồi nấu với nước để uống.

Nghe rất quen đúng không? Đây chính là tiền thân bột trà xanh hay matcha mà chúng ta biết hiện nay. Thế nên bột trà xanh không có gì “mới” hay “hot trend” cả. Mà người xưa họ đã dùng trong thời gian dài rồi.

Việc lá trà khi ấy được hấp vào thời gian đó là một sáng tạo rất hay. Vì cách này giúp trà thành phần giữ phần lớn được hương vị cũng như dược tính của lá trà tươi. Chứ nếu đơn giản là chỉ phơi khô lá trà thì sẽ mất hết tính chất của lá trà tươi.

Công đoạn hấp lá trà này giúp chúng ta “diệt men” lá trà. Bạn nên nhớ kỹ từ “diệt men” này vì đây là công đoạn cực kỳ quan trọng của việc làm nên trà xanh.

“Diệt men” là công đoạn loại bỏ thành phần enzyme hay chất xúc tác giữa lá trà và oxy trong không khí. Ở đây là dùng nhiệt độ cao của quá trình hấp. Mất đi chất xúc tác này thì oxy không thể nào chuyển hoá lá trà. Và giúp cho trà thành phẩm của chúng ta có màu sắc và hương vị gần như là lá trà tươi.

Nhược điểm của việc “diệt men” bằng cách hấp này lá lá trà vẫn còn vị ‘ngái’ của lá trà tươi. Thế nên sau này thì người xưa sáng tạo ra cách “diệt men” bằng cách xao chảo. Tức là xào lá trà tươi lên chảo nóng. Việc này giúp loại bỏ vị ‘ngái’ khó chịu này.

Và cách “diệt men” mới này vẫn còn được áp dụng đến tận ngày nay ở các nước. Như Trung Quốc hay Việt Nam. Còn Nhật Bản thì vẫn “diệt men” bằng cách hấp. Lý do họ vẫn áp dụng phương pháp cũ thì là một câu chuyện dài về lịch sử khác.

Sau công đoạn “diệt men” thì còn một số công đoạn khác để có lá trà xanh thành phẩm. Những công đoạn này cũng góp phần rất lớn vào việc tạo hương vị thơm ngon của trà xanh.

Nhiều người hay đặt câu hỏi là nên uống lá trà xanh tươi hay trà xanh khô. Câu trả lời năm ở chỗ mục đích bạn uống trà là gì. Nếu uống vì sức khoẻ thì nên uống lá trà tươi. Vì sau khi chế biến thì trà xanh khô mất khoảng 15% thành phần chống oxy hoá của lá trà tươi.

Còn nếu uống thiên về thưởng thức thì nên uống lá trà khô. Vì chế biến trà không đơn thuần là biến tươi thành khô. Mà đòi hỏi rất nhiều kỹ thuật và kinh nghiệm để làm nổi bật tinh tuý của trà.

Nếu thích thưởng thức trà xanh thì bạn có thể tham khảo qua Trà Xanh Thái Nguyên. Lý do mình gợi ý trà này thì rất đơn giản thôi. Nhà mình mấy đời trồng và chế biến trà ở Thái Nguyên rồi. Đối với mình thì loại trà xanh ngon nhất luôn là trà xanh Thái Nguyên.

Ngoài ra bạn có thể tham khảo Trà Shan Tuyết. Cũng là nhóm trà xanh những làm từ cây trà cổ thụ. Trà xanh Trung Quốc ngon thì có Long Tỉnh hay Bích Loa Xuân. Nhật Bản thì có matcha, gyokuro hay sencha.

2. Bạch Trà

Bạch trà có thể nói là loại trà đơn giản nhất. Vì đây là loại trà có ít công đoạn chế biến nhất. Theo truyền thống thì lá trà này được hái, làm héo và phơi khô.

Loại trà này được tin là ra đời ở Phúc Kiến (Trung Quốc). Chúng ta sẽ nhắc đến Phúc Kiến thêm nhiều lần nữa trong bài viết này. Vì nơi đây chính là cái nơi sinh ra rất nhiều loại cũng như nhóm trà nổi tiếng.

Cái tên ‘bạch trà’ hay ‘trà trắng’ đến từ việc loại trà này hay được làm từ lá của giống trà Đại Bạch. Búp của giống trà này được phủ bởi một lớp ‘lông trắng’. Thế nên bạch trà thành phẩm cũng có màu trắng tự nhiên.

Búp trà cũng chính là phẩm trà cao nhất của bạch trà. Hay còn được gọt là Bạch Hào Ngân Châm ở Phúc Kiến. Phẩm thấp hơn thì bao gồm búp và một số lá kế tiếp. Được gọi là Bạch Mẫu Đơn. Còn phẩm thấp nhất là lá trà già được gọi là Thọ Mi.

Bạch trà không phải là loại trà chỉ có ở Phúc Kiến. Một số vùng khác cũng làm bạch trà. Như ở Vân Nam (Trung Quốc) thì trà búp họ gọi là Ngân Châm. Còn phẩm thấp hơn thì hay được đóng bánh và gọi là Nguyệt Quang.

Ở Việt Nam chúng ta cũng có làm bạch trà. Nhất là những người làm trà ở Hà Giang và Điện Biên. Họ cũng chia phẩm trà tương tự như trên. Cao nhất là búp 100%. Còn thấp hơn là xen lẫn giữa các loại trà. Chất lượng trà cũng rất tốt.

Do không trải qua công đoạn vò nên lớp biểu bì của lá bạch trà gần như là còn nguyên. Thế nên khi pha bạch trà thì bạn nên dùng nhiệt độ cao một chút. Khoảng 90 đến 100 độ C.

Một đặc tính nữa của bạch trà nữa là có thể để ‘lão’ được. Tức là có thể trữ lâu trong nhiều năm. Khoảng 10 đến 20 năm. Nhiều người tin là bạch trà để lâu thì sẽ thành “thuốc”.

Cá nhân mình đang trữ bạch trà thì thấy rằng qua thời gian thì màu nước trà đậm lên. Hương hoa dần chuyển sang hương mật. Vị trà cũng ngọt hơn. Trà khí cũng dịu đi. Còn có thành “thuốc” hay không thì không chắc.

3. Hoàng Trà

Hoàng trà hay trà vàng có thể nói là loại trà ít được biết đến nhất. Bản thân mình thì cũng chỉ uống hoàng trà được vài lần trong đời. Thế nên thông tin về loại trà này thì mình cũng rất mù mờ.

Theo mình được biết thì hoàng trà về cơ bản chính là trà xanh mà thôi. Nhưng có thêm một công đoạn chế biến nữa để loại bỏ hoàn toàn vị ‘tươi’ của trà xanh.

Như đã nói ở trên thì người xưa họ không thích vị lá trà tươi. Vì vị nước trà tươi có vị ‘ngái’ và đắng. Thế nên họ mới sáng tạo ra các công đoạn chế biến để mất đi các vị này. Như xao chảo để mất vị ‘ngái’. Kết hợp với vò để làm giảm vị đắng. Nhờ vậy mà chúng ta có được trà xanh thơm ngon.

Các công đoạn hoàng trà cũng tương tự như trà xanh. Nhưng gần cuối sẽ có thêm một công đoạn nữa đó chính là hấp. Lá trà được hấp, chất thành đống nhỏ, rồi phủ kín khăn lên trên.

Lúc này môi trường nóng và ẩm ở trong đống trà này giúp lá trà ủ nhẹ trong một thời gian ngắn. Nhờ vậy giúp loại bỏ phần lớn vị ‘tươi’ và vị đắng hay thấy ở trà xanh.

Quá trình này khiến cho lá trà mất đi phần lớn chất diệp lục. Nên nước trà thay vì có màu xanh lá như trà xanh. Thì lại có màu vàng sẫm. Thế nên loại trà này mới được gọi là hoàng trà.

Bản thân mình khi uống hoàng trà thì thấy nó không khác trà xanh nhiều. Có khác một chút là hương vị nó trầm hơn. Ít vị tươi và uống ngọt hơn. Vừa giống trà xanh vừa giống một chút trà ô long.

4. Trà Ô Long

Trà Ô Long được xem là loại trà phức tạp nhất. Phức tạp trong khâu chế biến. Vì đây là loại trà lên men một phần, tức là về độ len men thì loại trà này nằm giữa trà xanh và trà đen. Nên cách chế biến của loại trà này bao gồm nhiều công đoạn. Có một chút giống cách làm trà xanh, một chút giống cách làm trà đen.

Cách làm trà Ô Long khác nhau một chút giữa các vùng trà. Như ở Phúc Kiến nơi loại trà này sinh ra thì cách làm cũng đã khác nhau nhiều rồi. Khác biệt giữa Vũ Di (phía bắc Phúc Kiến) và An Khê (phía nam Phúc Kiến).

Về cơ bản thì lá trà được hái, sau đó được làm héo nắng và héo mát. Làm héo là giai đoạn mà lá trà được trải thành lớp mỏng và phơi ngoài trời và trong nhà. Mục đích của quá trình này là làm giảm lượng nước trong lá trà, làm mềm lá trà và oxy hoá nhẹ lá trà.

Sau công đoạn làm héo thì lá trà sẽ phải trải qua một công đoạn đặc trưng của riêng nhóm trà này. Đó là quay thơm. Quay thơm là công đoạn mà lá trà được cho vào một chiếc thùng hình trụ bằng gỗ. Sau đó quay đều để làm dập lá trà.

Mục đích của công đoạn này là để dịch hay chất trà tràn ra ngoài và bao phủ lá trà. Chất dịch này lại tiếp xúc với không khí và được oxy hoá nhẹ. Nhờ vậy giúp tạo nên hương vị cũng như màu sắc đặc trưng của trà Ô Long.

Công đoạn quay thơm về truyền thống thì được thực hiện khác một chút. Thay vì cho vào thùng tre và quay đều. Thì lá trà được rải đều chiếc nia bằng tre. Sau đó người làm trà sẽ lắc chiếc nia này để lá trà ma sát nhau.

Cách làm này khiến cho viền lá trà Ô Long thành phẩm sẽ có màu đỏ xung quanh lá. Tuy nhiên, hiện giờ ít nơi còn làm như vậy nữa. Vì năng suất không cao.

Sau công đoạn quay thơm sẽ là các công đoạn lên men. Lên men lại tiếp tục là một quy trình thể hiện sự phức tạp của trà Ô Long. Trà Ô Long là nhóm trà có độ lên men khoảng từ 8 đến 80%.

Về truyền thống thì trà Ô Long có độ lên men cao. Khoảng 40 đến 80%. Ngày trước thì tất cả các loại trà Ô Long đều làm theo phương pháp lên men cao kiểu Phúc Kiến. Ở Phúc Kiến và Đài Loan đều làm theo cách này.

Đến năm 1921 thì người Đài Loan họ mới khám phá ra cách để lá trà vừa có vị ngọt, lại vừa có hương hoa tự nhiên không cần ướp. Loại trà này có độ lên men thấp (khoảng 8 đến 18%). Và được đặt tên là Bao Chủng.

Sự ra đời của Bao Chủng tạo nên một phân khúc hoàn toàn mới, đó trà Ô Long lên men thấp. Bao Chủng lúc này được xuất đi chủ yếu đến Việt Nam và Thái Lan. Hương vị đặc trưng của Bao Chủng này khiến cho loại trà này càng ngày càng được cộng đồng quốc tế ưa chuộng.

Sự thành công của các loại trà lên men thấp đến từ Đài Loan khiến cho những người làm trà ở An Khê (Phúc Kiến) phải thay đổi cách họ làm trà. Trà Ô Long Thiết Quan Âm trứ danh thay vì được lên men cao theo kiểu truyền thống. Cũng được làm theo cách lên thấp.

Tuy nhiên, ở Phúc Kiến vẫn có một vùng trà vẫn giữ cách làm Ô Long lên men cao. Đó là Vũ Di với dòng nham trà trứ danh. Nham trà là dòng Ô Long núi đá, được gọi theo địa hình núi đá hiểm trở ở Vũ Di.

Nham trà là nhóm trà Ô Long lên men cao. Lý do Vũ Di họ không thay đổi cách làm sang trà Ô Long lên men thấp là vì thị trường xuất khẩu chính của họ là Châu Âu. Mà trà lên men cao như nham trà thì lại hợp với nước ở Châu Âu hơn nên được ưa chuộng.

Trà Ô Long còn đa dạng ở thành phẩm. Loại trà này thường được thành phẩm ở 2 dạng: lá và viên. Nếu ở dạng lá thì lá sau khi xao sẽ được vò trên tấm nia bằng tre để tạo hình cánh trà cuộn tròn và dài.

Nếu thành phẩm dạng viên thì ba lá trà hoặc nhiều hơn được vò thành viên trà tròn. Vò trà thành viên là kỹ thuật làm trà Thiết Quan Âm truyền thống ở An Khê (Trung Quốc). Sau đó du nhập vào Đài Loan. Rồi đến Việt Nam.

Để pha trà Ô Long thì bạn nên pha trà theo phong cách Công Phu. Cách pha này ra đời ở Phúc Kiến và Triều Sán (Quảng Đông) với mục đích là để pha trà Ô Long.

Nếu thích uống trà Ô Long ngon thì bạn có thể tìm mua trà Ô Long của Việt Nam. Các loại trà như Thanh Tâm, Kim Huyên, Tứ Quý và Thuý Ngọc đều ngon. Đây là những giống trà ngon được du nhập từ Đài Loan. Nhất là Thanh Tâm.

Thanh Tâm là một trong những giống trà đầu tiên xuất hiện ở Đài Loan. Giống này chỉ hợp ở nơi cao và khí hậu trong lành. Nên nhiều loại trà Ô Long Cao Sơn của Đài Loan được làm từ giống này.

Các giống khác đều được Đài Loan phát triển về sau này. Về mặt gen thì Tứ Quý là gần với Thanh Tâm nhất. Nhưng lại có thể phát triển ở những nơi có độ cao thấp. Kim Huyên thì có hương vị ‘ngậy béo’ như sữa nên còn gọi là Ô Long Sữa. Thuý Ngọc thì mùi hương gần gần như hoa sen và hậu vị như trái cây.

Trà Ô Long đến từ Phúc Kiến thì miễn bàn. Như nham trà của Vũ Di thì có hương vị rất đặc biệt. Như hoa dại, mật ong, trái cây, gia vị… Vì họ có cách làm trà riêng. Cộng với việc bảo tồn giống rất tốt mà người ngoài không lấy được. Còn An Khê thì có trà Thiết Quan Âm đã quá nổi tiếng rồi.

5. Hồng Trà

Hồng trà còn có tên gọi là trà đen. Hồng trà là cách gọi của người Trung Quốc, vì họ gọi tên theo màu đỏ của nước trà. Còn trà đen là cách gọi của người phương Tây, họ gọi theo màu đen của cánh trà.

Về đến Việt Nam thì có lúc chúng ta gọi nhóm trà này là hồng trà. Có lúc thì gọi là trà đen. Vì chúng ta bị ảnh hưởng cách gọi của cả 2 nền văn hoá.

Cách gọi nào cũng đúng cả. Nhưng theo mình thì bạn nên gọi hồng trà là chính xác nhất. Vì cái tên ‘trà đen’ đã được dùng để gọi một nhóm trà khác có tên là ‘hắc trà’ (trà đen). Và mình sẽ giới thiệu về loại trà này ngay sau phần này.

Hồng trà là loại trà lên men cao nhất trong các loại trà. Nhiều nơi họ hay định nghĩa hồng trà là loại trà lên men hoàn toàn hay 100%. Điều này không hoàn toàn đúng.

Vì không ai biết được khi nào trà lên men đủ 100% cả. Người làm trà họ cũng chỉ ước lượng mà thôi. Ở Trung Quốc thì độ lên men của hồng trà trên dưới 90%. Còn một số nước như Ấn Độ hay Kenya thì hồng trà mới có độ lên men gần 100%.

Lý do mà hồng trà ở một số nước có độ lên men cao hơn Trung Quốc là do yêu cầu của thị trường. Các thị trường như Châu Âu họ thích hồng trà lên men thật cao.

Khi những lô hồng trà đầu tiên được đưa từ Trung Quốc đến Châu Âu vào thế kỷ 17 bằng thuyền. Thì hành trình kéo dài trong nhiều tháng, cộng với độ ẩm cao và nắng nóng, khiến cho các lô hồng trà bị ‘hậu lên men’ thêm. Khiến cho trà đến lúc về đến Châu Âu sẽ bị lên men nhiều hơn khi lúc còn ở Trung Quốc. Và gu hồng trà lên men thật cao ở các nước Châu Âu cũng định hình từ đây.

Do là trà lên men cao nên khâu chế biến của hồng trà xoay quanh. Mỗi nơi sẽ cách làm khác nhau, nhưng về cơ bản thì hồng trà sẽ được lên men ở 1 hoặc 2 giai đoạn.

Giai đoạn thứ nhất là khi lá trà vừa mới được hái sẽ được chất đống để làm héo trong khoảng nửa ngày cho đến một ngày. Ở giai đoạn này thì lá trà sẽ lên men rất nhiều. Tuỳ theo thời gian mà độ lên men có thể đạt khoảng 85 – 90%.

Hồng trà còn có một giai đoạn lên men nữa sau khi vò. Có nơi họ lên men lần hai còn có nơi thì không. Trà cũng được chất đống và ủ lên men cho đến gần 100% hoặc đến mức mong muốn của người làm trà.

Hồng trà là nhóm trà tiết hương vị chậm khi pha hơn các loại trà ít lên men hoặc không lên men như trà Ô Long hay trà xanh. Để đạt năng xuất cao và giúp hồng trà tiết hương vị hiểu quả cao hơn thì công nghệ chế biến trà CTC (Cut Tear Curl) ra đời vào năm 1930 ở Ấn Độ.

Về cơ bản thì lá trà được băm nhỏ và ủ lên men bằng máy. Nhờ vậy mà năng suất sản xuất cao và trà khi pha thì chất trà tiết ra rất nhanh. Các loại hồng trà chuyên để pha chế hay trà túi lọc đều làm theo phương pháp này.

Còn nếu muốn uống hồng trà ngon theo kiểu thưởng thức thì bạn nên tìm mua hồng trà làm theo cách truyền thống. Ở Việt Nam thì mình đã uống qua hồng trà của những người làm Ô Long ở Bảo Lộc. Hương vị chocolate, trái cây khô và mật ong là điểm nhấn của hồng trà ở đây.

Những người ở vùng trà Shan tuyết ở Tây Bắc thì lại làm hồng trà từ cây trà cổ thụ. Hương vị chính là mạch nha, mật ong và trái cây khô. Mỗi vùng mỗi vẻ và chất lượng đều cao cả.

Nếu thích uống hồng trà của Trung Quốc thì bạn có thể tham khảo núi Vũ Di (Phúc Kiến) và Phượng Hoàng (Quảng Đông). Các nhóm trà như Kim Tuấn Mi (búp) và Chánh San Tiểu Chủng (lá) ở Vũ Di. Hồng trà Đơn Tùng ở núi Phượng Hoàng.

6. Hắc Trà

Và bây giờ chúng ta sẽ đến với ‘trà đen’ thật sự. Hắc trà là loại trà được tạo ra bởi quá trình ‘hậu lên men’. Trong khi lên men nằm trong quá trình chế biến trà thành phẩm. Thì ‘hậu lên men’ là đem trà đã thành phẩm rồi đi lên men.

Hắc trà vốn dĩ chính là trà xanh thành phẩm. Trà xanh được đem đi ‘hậu lên men’ để tạo nên hắc trà. Quá trình này bao gồm việc trà được chất đống và ủ ướt. Trà được chất thành đống rồi phun nước. Sau đó đậy lớp chăn bên trên.

Lúc này môi trường bên trong đống trà cực kỳ thuận lợi cho các nhóm vi sinh vật sinh sôi và phát triển. Những nhóm vi sinh vật này chuyển hoá các thành phần hoá học của trà. Nhờ vậy mà màu sắc cũng như hương vị trà thay đổi.

Đọc đến đoạn này bạn sẽ nghĩ là cách làm hắc trà cũng giống với hồng trà. Tuy nhiên, quá trình lên men của hồng trà là do tác động phần lớn đến từ oxy. Còn quá trình lên men của hắc trà là do vi sinh đóng vai trò chủ đạo. Cộng với một phần là do độ ẩm và nhiệt độ.

Mục đích của quá trình ‘hậu lên men’ là để mô phỏng lại quá trình trà để lâu qua thời gian. Trà xanh khi để lâu nhiều năm sẽ ‘lão’ đi. Và hương vị sẽ chuyển từ tươi xanh và đắng chát, sang ngọt ngào và dịu dàng.

Thay vì phải đợi hàng chục năm để trà xanh có thể ‘lão’ đến mức như vậy. Thì quy trình ‘hậu lên men’ này có thể rút ngắn quá trình ‘lão’ này chỉ trong vài chục ngày.

Nhiều người sẽ tự hỏi là trà mới không uống. Lại đi uống cái trà bị ép thành trà cũ như vậy. Nhưng đây là gu uống trà của rất nhiều người ở Trung Quốc và Tây Tạng.

Tây Tạng có một thời là thị trường xuất khẩu trà số một của Trung Quốc. Những bánh trà xanh đi theo con đường vận trà tên là Trà Mã Đạo sang Tây Tạng. Do vận trà bằng sức động vật và cả người nữa nên trà đến Tây Tạng phải mất vài tháng và cả năm.

Bánh trà xanh mất nhiều thời gian, rồi trải qua bao nhiều là nắng gió, mới đến được Tây Tạng. Khi đến nơi thì bánh trà bị cũ đi nhiều. Mà thế nào các nhà sư và người dân ở Tây Tạng lại thích vị cũ này hơn.

Có cung thì ắt có cầu. Tây Tạng lúc này lại là khách hàng chính. Nên người làm trà đã sáng tạo ra cách làm trà nhanh cũ đi. Thế là hắc trà ra đời.

Hiện nay thì ở Trung Quốc có một số vùng làm hắc trà nổi tiếng. Một số dòng nổi tiếng mà mình đã từng uống qua bao gồm hắc trà của các tỉnh: Liêu Ninh, Hà Bắc và Hà Nam (của Trung Quốc).

Hắc trà có thể ở dạng trà rời, được để trong sọt tre. Mỗi sọt có thể cả ký hay vài ký. Hoặc trà có thể được đóng ở dạng bánh. Một bánh có thể gần cả ký hay một đòn dài vài chục kg.

Những dạng trà ‘lão’ như hắc trà có thể sẽ có Kim Hoa. Kim Hoa là một dạng nấm có màu vàng. Loại nấm này được tin có nhiều tác dụng tốt và hiếm khi xuất hiện trên bánh trà. Bên bánh trà nào có Kim Hoa xuất hiện thường rất quý.

Tuy nhiên, nắm bắt tâm lý thích Kim Hoa thì người làm trà cũng đã nuôi được loài nấm này. Sau đó cấy bào tử nấm Kim Hoa lên hắc trà để nắm phát triển. Sau đó họ sấy khô cả trà lẫn Kim Hoa.

Nên khi mua hắc trà thì bạn sẽ thấy có những bánh hắc trà tràn ngập Kim Hoa. Thì đây là Kim Hoa được thêm vào. Còn Kim Hoa xuất hiện tự nhiên thì rất hiếm. Nó cũng chỉ mọc thành những đốm nhỏ trên trà chứ không mọc dày và tràn lan.

Hắc trà có vị ngọt. Nước trà rất sệt. Hương thì trộn lẫn giữa cây thuốc, trái cây khô và vị cũ (nhà cũ, đồ vật cũ). Nói chung gu trà này có lẽ không hợp lắm với khẩu vị người Việt. Nên thấy cũng ít nơi bán hắc trà.

7. Trà Phổ Nhĩ

Trà Phổ Nhĩ là một nhóm trà được làm từ lá của cây trà cổ thụ. Hay còn được gọi là trà Shan Tuyết hay trà lá to (Đại Diệp Trà). Giống trà này hay mọc ở các vùng núi của Vân Nam (Trung Quốc), Việt Nam, Lào và Myanmar.

Cái tên Phổ Nhĩ bắt nguồn từ thành phố Phổ Nhĩ (ở Vân Nam). Khi xưa thì thị trấn Phổ Nhĩ là trung tâm mua bán và trao đổi trà giữa thương nhân và người làm trà.

Thị trấn Phổ Nhĩ không trồng trà. Nhưng những người làm hay buôn trà ở những vùng xung quanh thường đem trà đến đây để mua bán. Nên lúc này thì trà ở các vùng ở Vân Nam được gọi chung trà Phổ Nhĩ.

Nơi đây cũng là nơi bắt đầu con đường vận trà nổi tiếng, có tên là Trà Mã Đạo. Trà Mã Đạo là con đường buôn bán giống như Con Đường Tơ Lụa. Nhưng ngắn hơn và ít nổi tiếng hơn.

Trà Mã Đạo kết nối giữa Vân Nam với Tây Tạng và Tứ Xuyên. Hệ thống đường này giúp trao đổi nhiều loại hàng hoá. Nhưng nổi bật nhất là trà và ngựa (mã) nên được gọi là Trà Mã Đạo.

Trà Phổ Nhĩ có cách làm gần giống với trà xanh. Các công đoạn thì y như trà xanh nhưng mỗi bước lại khác đi một chút. Như ‘diệt men’ thì trà xanh là ‘diệt men’ hoàn toàn. Còn trà Phổ Nhĩ là ‘diệt men’ không hoàn toàn.

Người làm trà Phổ Nhĩ sẽ không loại bỏ hoàn toàn men hay enzyme trên lá trà. Lá trà Phổ Nhĩ vẫn còn sót lại một phần nhỏ một loại men có tên là polyphenol oxidase (PPO).

PPO cùng với oxy và các vi sinh vật còn sót lại trên lá trà sẽ giúp lá trà chuyển hoá tốt hơn khi để lâu. Trà Phổ Nhĩ có thể để lâu lên đến hàng chục năm. Và Trà Phổ Nhĩ Lâu Năm thường sẽ có giá cao hơn là khi trà còn mới.

Mao trà là dạng trà thành phẩm dạng thô của trà Phổ Nhĩ. Khi mao trà này được đem thì ép thành bánh thì được gọi là Phổ Nhĩ Sống. Còn khi đem mao trà này đi ‘hậu lên men’ thì chúng ta có Phổ Nhĩ Chín.

Từ phần hắc trà ở trên thì chúng ta lại gặp lại cụm từ ‘hậu lên men’. Hậu lên men là khi chúng ta đem trà đã thành phẩm rồi đi lên men. Ở đây thì chúng ta đem mao trà (trà Phổ Nhĩ thành phẩm thô) đem đi lên men.

Cũng giống như hắc trà thì trà Phổ Nhĩ Chín cũng có cách làm tương tự. Trà được chất đống, phun nước, rồi phủ chăn lên trên. Tạo nên môi trường thuận lợi cho vi sinh vật phát triển.

Mục đích của quá trình này là mô phỏng lại quá trình trữ trà lâu năm trong một thời gian ngắn. Nhờ vậy mà chúng ta có được một loại trà có hương vị gần giống với trà Phổ Nhĩ Lâu Năm.

Nghiên cứu cho thấy đúng là Phổ Nhĩ Chín có thành phần hoá học gần giống với Phổ Nhĩ Lâu Năm. Cho nên hương vị loại trà này cũng hao hao như Phổ Nhĩ Lâu Năm.

Tuy nhiên, giá trị và hương vị của Trà Phổ Nhĩ Lâu Năm vẫn xếp hàng trên. Vì dù giỏi đến đâu thì không người làm trà nào có thể mô phỏng chính xác được sự chuyển hoá tự nhiên trong hàng chục năm của Phổ Nhĩ Lâu Năm được.

Để trữ trà Phổ Nhĩ và giúp trà chuyển hoá tốt nhất thì bạn cần để ý đến 4 yếu tố sau: thoáng mát, nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng. Điều kiện trữ trà Phổ Nhĩ trung tính nhất là độ ẩm khoảng 70%, nhiệt độ khoảng 25 độ C, trà để ở nơi thoáng mát và ít sáng.

Việt Nam luôn có độ ẩm và nhiệt độ cao. Trữ trà Phổ Nhĩ trong điều kiện thời tiết của nước ta được gọi là ‘trữ ướt’. Khi ‘trữ ướt’ thì trà sẽ chuyển hoá nhanh. Những vùng trữ trà Phổ Nhĩ nhiều như Quảng Đông, Hồng Kông hay Malaysia đều thuộc nhóm trữ ướt.

Ngược lại với ‘trữ ướt’ chính là ‘trữ khô’. ‘Trữ khô’ là khi trà Phổ Nhĩ được trữ ở nơi có nhiệt độ thấp và độ ẩm thấp. Lúc này trà Phổ Nhĩ sẽ chuyển hoá một cách rất từ tốn. Những nơi ‘trữ khô trà Phổ Nhĩ nhiều phải kể đến Côn Minh (tỉnh Vân Nam) và Đài Loan.

Về trà Phổ Nhĩ thì Vân Nam là nơi có nhiều vùng trà danh tiếng nhất. Chất lượng trà của những vùng này thì miên bán. Trà thì rất ngon và giá cũng rất đắt. Do đắt đỏ nên những vùng trà nổi tiếng bị nhái rất nhiều. Bán tràn lan cả ở Việt Nam.

Cây trà cổ thụ cũng có mọc ở Việt Nam. Và người làm trà ở nước ta cũng có làm Phổ Nhĩ. Nguyên liệu và cách làm tương tự như ở Vân Nam. Mình đã uống qua trà Phổ Nhĩ từ Hà Giang, Điện Biên và Yên Bái. Chất lượng cao và trữ lâu thì trà cũng chuyển hoá rất tốt.

Nguồn bài viết: Các Loại Trà Cơ Bản Từ Cây Trà (Camellia Sinensis)

Những người sưu tầm đòi mua hết. Họ toàn mua vài chục bánh cùng lúc. Nhưng anh chủ không chịu. Vì muốn để dành một ít cho những anh em chơi trà thân quen khác. Trong đó có mình.

Mình chỉ mua có 2 bánh mà thôi. Và anh chủ tốt bụng còn mở giấy gói từng bánh ra để kiếm bánh nào nhiều “kim hoa” nhất để đưa cho mình. Mặc dù không phải là khách VIP gì nhưng anh em chơi thân nên mình được ưu tiên.

Nếu có dấn thân vào việc uống và sưu tầm Trà Phổ Nhĩ. Thì bạn sẽ nghe đến cụm từ “kim hoa”. Trà Phổ Nhĩ mà có kim hoa được xem là rất quý. Càng nhiều càng tốt. Vậy kim hoa là gì mà khiến người sưu tầm trà mê mẩn đến vậy?

KIM HOA LÀ GÌ?

Nếu mở một bánh trà Phổ Nhĩ lâu năm. Mà bạn thấy có những hạt vàng nhỏ li ti trên bề mặt lá trà. Thì xin chúc mừng bạn đã mua được hay trữ được một bánh trà có Kim Hoa.

Kim Hoa về cơ bản là một loại bào tử nấm có tên khoa học là Eurotium cristatum. Loại nấm này có màu vàng tự nhiên nên được gọi là Kim Hoa hay ‘hoa vàng’.

Khi xưa thì Kim Hoa được xem là một loại thảo dược quý và hiếm chỉ mọc trên gỗ mục. Và trong một số ít trường hợp là trên bánh trà xuất từ Vân Nam đến Tây Tạng và Mông Cổ.

Các dược liệu quý như nấm Linh Chi hiện nay đều trồng được. Và Kim Hoa thì cũng vậy. Hiện nay thì loài nấm này cũng được trồng với mục đích là cấy vào những bánh ‘hắc trà’.

Từ ‘hắc trà’ còn khá xa lạ với rất nhiều người. Thế nhưng đây là một nhóm trà được ưa chuộng ở một số vùng của Trung Quốc. Và đây được xem là một trong những nhóm trà chính của cây trà.

Về cơ bản thì từ cùng một cây trà thì chúng ta có thể làm ra các loại trà khác nhau. Thường thì các tài liệu trên mạng họ hay liệt kê 5 loại trà cơ bản, đó là:

1. Trà xanh
2. Bạch Trà
3. Trà Ô Long
4. Trà Đen
5. Trà Phổ Nhĩ

Thế nhưng trong thế giới trà còn 2 loại nữa ít được biết đến là ‘hoàng trà’ (trà vàng) và ‘hắc trà’. Hắc Trà về cơ bản là một nhóm trà lên men được đóng thành bánh. Để làm ra loại trà thì cần đến 12 bước. Dài hơn tất cả các loại trà khác. Và một trong số này đó chính là cấy Kim Hoa lên trà.

Người làm trà sẽ cấy bào tử nấm Kim Hoa lên trà lúc ẩm. Sau đó để loài nấm này phát triển hoàn thiện. Rồi sau đó bánh trà cùng với nấm được sấy khô và ép lại thành bánh.

Mục đích của việc thêm Kim Hoa là để loài nấm này giúp trà ngon hơn. Đòng thời Kim Hoa được tin là có một số tác dụng tốt cho sức khoẻ. Nhờ vậy mà bánh ‘hắc trà’ càng nhiều Kim Hoa thì lại càng đắt.

Chính vì vậy khi mua một bánh hắc trà thì khi tách đôi bánh trà sẽ hay thấy Kim Hoa mọc lấm tấm ở giữa. Mình hay nói vui bánh ‘hắc trà’ có Kim Hoa giống như bánh mì sandwich kẹp bơ ở giữa vậy.

Nếu Kim Hoa dễ trồng vậy thì có quý không? Tất nhiên là vẫn quý rồi. Vì một bánh trà Phổ Nhĩ lâu năm mà có Kim Hoa là rất quý. Vì đây là Kim Hoa xuất hiện tự nhiên chứ không có sự tác động của con người.

Cũng giống như nấm Linh Chi có trong tự nhiên bao giờ cũng đắt và quý. Mặc cho nấm Linh Chi đã được tròng ở nhiều nơi. Nhưng nấm mọc tự nhiên vẫn luôn đắt đỏ.

TÁC DỤNG CỦA KIM HOA

Làm cho trà ngon hơn

Quay lại với câu chuyện mình mua 2 bánh Phổ Nhĩ hơn 30 năm tuổi ở đầu bài. Đúng là trà đắt thật nhưng mình thấy rất xứng đáng vì trà thật sự quá ngon và xứng đáng sưu tầm.

Lý do trà ngon có phải là do nó có nhiều Kim Hoa hay không thì bản thân mình cũng không tự trả lời được. Vì phải có một bánh trà y như vậy, nhưng lại không có Kim Hoa, thì mới pha so sánh chính xác được.

Nhưng mình có sưu tầm một số bánh ‘hắc trà’ thì thấy rằng bánh có Kim Hoa lúc nào cũng ngọt nước và thơm hơn. Cùng một bánh trà, thì khi pha trà tách ra từ phần có nhiều Kim Hoa, vị cũng ngọt hơn.

Điều này được chứng minh qua một nghiên cứu mà mình tìm thấy. Trong nghiên cứu này thì các nhà khoa học cấy Kim Hoa lên trà xanh vụ thu. Vì trà vụ thu có hương vị không tốt như trà xuân. Nên họ nghiên cứu tìm cách giúp cải thiện hương vị cho trà vụ thu.

Kết quả cho thấy Kim Hoa đúng là có giúp trà ‘ngon hơn’. Bằng cách làm tăng hương hoa, và làm giảm vị chát của trà. Bằng cách làm tăng tự nhiên thành phần terpineol (thành phần mùi hay có trong nước hoa) và giảm polyphenol (giảm đắng chát) có trong trà.

Tác dụng tốt cho sức khoẻ

Ngoài khả năng giúp trà ngon hơn. Thì Kim Hoa được xem là quý vì được tin là có một số tác dụng tốt cho sức khoẻ. Nhưng theo mình thấy thì bạn nên uống trà vì nó ngon. Hơn là vì nó tốt.

Tốt nhất là đừng bao giờ quá tin vào những lời quảng cáo của những trang bán trà. Tác dụng thì tự nghĩ ra mà không hề trích dẫn một tí bằng chứng nào. Trà nào cũng ngừa ung thư, trà nào cũng trị đủ thứ bệnh mà không hề có tí căn cứ nào.

Bạn chỉ nên xem việc uống trà là một phần của chế độ ăn uống lành mạnh. Và uóng trà chỉ góp phần vào việc tăng cường sức khoẻ của bạn mà thôi. Nếu xem trà là ‘thần dược’ thì chỉ có mất tiền mà thôi. Trong khi đó có những thứ miễn phí mà vẫn giúp bạn có sức khoẻ tốt hơn, đơn giản như đi bộ chẳng hạn.

Khi ăn những thực phẩm đã lên men thì sẽ giúp kích thích những vi khuẩn tốt trong đường ruột. Như ăn dưa chua hay kim chi. Đối với các loại trà lên men như hồng trà, Phổ Nhĩ chín hay hắc trà thì cũng có tác dụng tương tự.

Việc có một hệ tiêu hoá tốt cũng sẽ giúp ngừa béo phì. Trong một nghiên cứu trên dộng vật thì các nhà khoa học nhận thấy Kim Hoa đóng vai trò như một nấm men tự nhiên (probiotic).

Kim Hoa giúp kích thích những vi khuẩn tốt trong đường ruột phát triển. Nhờ vậy có thể giúp tăng cường hệ tiêu hoá. Nhờ vậy góp phần ngừa béo phì và cải thiện khả năng dung nạp glucose (hỗ trợ bệnh tiểu đường).

Ngoài nghiên cứu kể trên thì mình không tìm thấy nghiên cứu nào thực hiện chi tiết về tác dụng của Kim Hoa cả. Đa phần là nói theo phong cách y học cổ.

Chẳng hạn như lá lách có màu vàng nên Kim Hoa cũng có màu vàng được thêm vào để khi uống tốt cho tì vị. Rồi hắc trà được thu hoạch vào mùa hè nên trà có dương khí tốt nhất trong năm.

Mình cũng chẳng phải chuyên gia dinh dưỡng gì. Nhưng theo mình tìm hiểu nhiều thì thấy rằng những dạng trà ‘hậu lên men’ như Phổ Nhĩ chín hay hắc trà không nên uống quá thường xuyên.

Vì quá trình ‘lên men’ làm nên những trà này tạo ra những thay đổi quá lớn về mặt hoá học cho lá trà. Cả về tốt lẫn xấu. Ngoài ra thì khí hậu Việt Nam quá ẩm. Rất thích hợp để trà phát triển nhanh khi trữ lâu năm. Nhưng có nhiều người vẫn trữ chưa đúng cách dẫn đến việc một số loại nấm không tốt khác xuất hiện trên bánh trà.

Nguồn bài viết: Kim Hoa Trong Trà Phổ Nhĩ – Có Thật Sự Quý?

Bạn cần lưu ý là mình không kinh doanh loại trà này. Phổ Nhĩ Quýt là loại trà của Vân Nam (Trung Quốc). Còn mình chỉ kinh doanh trà của Việt Nam mà thôi.

TRÀ PHỔ NHĨ QUÝT LÀ GÌ?

Trà Phổ Nhĩ Quýt là sự kết hợp giữa trà Phổ Nhĩ Chín và vỏ quýt hay vỏ cam khô (hay còn gọi là Trần Bì). Trước tiên chúng ta cần điểm sơ qua về trà Phổ Nhĩ.

Trà Phổ Nhĩ là một nhóm trà được làm từ lá của cây trà Shan Tuyết hoang dã hay còn gọi là trà cổ thụ. Trà Phổ Nhĩ được chế biến thành 2 dạng là Trà Phổ Nhĩ Sống và Trà Phổ Nhĩ Chín. Trong đó thì Trà Phổ Nhĩ Chín là thường hay được kết hợp với vỏ quýt nhất.

Trà Phổ Nhĩ Chín là loại trà lên men. Hay nói một cách chính xác hơn thì loại trà này phải trải qua quá trình ‘hậu lên men’. Quá trình này giúp đẩy nhanh quá trình ‘lão hoá’ của lá trà. Nhờ vậy mà Phổ Nhĩ Chín có hương vị gần giống như trà Phổ Nhĩ được cất trữ hàng chục năm.

Trà Phổ Nhĩ Chín có nhiều phân hạng khác nhau. Hạng cao nhất của loại trà này được gọi là Cung Đình. Hạng trà Cung Đình có cánh trà nhỏ nên có thể dễ dàng được nhồi vào bên trong vỏ quýt khô.

Vỏ quýt khô hay còn gọi là Trần Bì là một vị thuốc trong Đông Y. Ngoài ra thì vỏ quýt còn hay được sử dụng trong nấu nướng và để làm bánh kẹo nữa. Mứt Trần Bì chua chua ngọt ngọt chắc hẳn năm trong ký ức tuổi thơ của nhiều người thuộc thế hệ 8x hay 9x đời đầu.

Để làm Trà Phổ Nhĩ Quýt thì thường người làm trà sẽ nhét trà vào bên trong trái quýt tươi đã bỏ ruột. Sau đó mới đem đi sấy khô cả trà lẫn vỏ quýt. Gọi là Phổ Nhĩ Quýt nhưng hiện nay vỏ quả cam cũng được sử dụng làm trà. Nhất là giống Cam Sành của Việt Nam được trồng rất nhiều ở tỉnh Vân Nam của Trung Quốc.

Trà Phổ Nhĩ Quýt càng để lâu thì càng ngon và càng quý. Vì cả Trà Phổ Nhĩ lẫn Trần Bì khi để ‘lão’ thì rất quý và rất đắt đỏ.

TÁC DỤNG CỦA TRÀ PHỔ NHĨ QUÝT

Tác dụng của Trà Phổ Nhĩ Quýt bao gồm:

• Trị ho – viêm họng
• Giảm đầy bụng – khó tiêu
• Ngừa béo phì – tiểu đường loại 2

Tác dụng của Trà Phổ Nhĩ Quýt tất nhiên là đến từ 2 thành phần Trà Phổ Nhĩ là Trần Bì rồi. Mỗi thành phần thì tốt một kiểu. Thế nhưng bạn cũng không nên dùng loại trà này là một loại thuốc trị bệnh. Mà đơn giản là nó thơm ngon nên mình uống thôi.

Cả Trà Phổ Nhĩ và vỏ quýt đều có tính nóng. Thế nên uống Trà Phổ Nhĩ Quýt vào những ngày lạnh thì rất tuyệt. Không chỉ cơ thể ấm hơn mà còn giúp ngừa các bệnh hay gặp ở mùa lạnh như ho, cảm hay viêm họng.

Trong Đông Y thì Trần Bì hay được dùng để làm thuốc để trị các triệu chứng ho. bài thuốc trị ho quen thuộc chính là trần bì sắc với nước đường. Bạn cứ ra nhà thuốc mua siro trị ho của Việt Nam mình sản xuất thì kiểu gì cũng thấy trong thành phần có Trần Bì.

Ngoài ra thì vỏ quýt cũng có thể giúp ngừa béo phì và bệnh tiểu đường loại 2. Trong một nghiên cứu trên động vật vào năm 2020 thì các nhà khoa học nhận thấy trong Lão Trần Bì (vỏ quýt để lâu năm) có thành phần giúp ngừa béo phì và bệnh tiểu đường loại 2.

Trà Phổ Nhĩ cũng có thể giúp ngừa béo phì. Một nghiên cứu trên động vật khác vào năm 2021 cho thấy Trà Phổ Nhĩ Chín có khả năng giúp thúc đẩy một số vi khuẩn ‘tốt’ và giảm hoạt động các vi khuẩn ‘xấu’ trong đường ruột. Nhờ vậy mà cũng hỗ trợ ngừa béo phì.

Nhắc đến dường ruột thì vỏ quýt cũng được xem là một vị thuốc giúp giảm đầy bụng cũng như hỗ trợ viêm loét dạ dày. Thế nên sau khi ăn quá no và thấy chướng bụng thì bạn cũng nên làm một ấm Trà Phổ Nhĩ Quýt.

CÁCH PHA TRÀ PHỔ NHĨ QUÝT

Khi mua trà Phổ Nhĩ Quýt thì bạn sẽ mua từng trái một. Một trái tầm 30 đến 50g. Nếu uống khoẻ thì bạn có thể bẻ đôi quả quýt này ra và pha mỗi lần nửa trái. Còn mình thì thích bẻ nhỏ quả quýt ra rồi pha mỗi lần tầm vài gram mà thôi.

Để pha Trà Phổ Nhĩ Quýt thì bạn nên pha trà với nước sôi nhất có thể. Vì cả Phổ Nhĩ Chín lẫn vỏ quýt đều cần nhiệt độ cao để có thể chiết được hết thành phần hương vị.

Cá nhân mình thì mình hay dùng ít trà và hãm lâu một chút. Vì nếu bạn mua Trà Phổ Nhĩ Quýt loại tốt thì cực kỳ dai nước luôn. Nếu pha nhanh kiểu Công Phu thì có mà uống hàng chục nước cũng chưa hết. Như vậy thì quá no và không thể nào uống hết được.

Mình thì hay dùng khoảng tầm 5 đến 6g trà cho ấm tầm 150ml. Pha nước một hãm chừng 1 phút. Nước hai thì hãm khoảng 30s. Nước ba thì lại hãm 1 phút. Các nước sau thì hãm dài ra chừng vài phút.

Hãm lâu vậy nhưng bảo đảm là nước trà không đậm đâu. Vì lượng trà thật chỉ khoảng 3g mà thôi. Còn lại là toàn vỏ quýt. Nên đối với người uống nhạt như mình như vậy thì vừa. Còn nếu muốn đậm đà thì bạn nên pha nhiều trà hơn.

Có điều bạn nên lưu ý trước khi pha là nên tráng trà 2 lần. Vì trong Trà Phổ Nhĩ Chín thường có một thành phần tên là patulin. Đây là thành phần không tốt cho sức khoẻ và có cả ở táo hay nước ép táo. Theo khuyến cáo của FDA thì hấp thụ một lượng cho phép thành phần này không sao cả. Tuy nhiên, để giảm thành phần này thì pha trà thì bạn nên tráng trà 2 lần.

Trước giờ chưa có ghi nhận trường hợp nào ngộ độc do uống trà Phổ Nhĩ cả. Nên bạn cũng không cần lo lắng. Quan trọng nhất là tìm mua Trà Phổ Nhĩ Quýt chất lượng một chút. Vì loại tốt thường sẽ có giấy kiểm định của Trung Quốc. Ngoài ra thì nên nhớ là luôn tráng trà khi uống trà Phổ Nhĩ Chín.

Nguồn bài viết: Trà Phổ Nhĩ Quýt: 4 Điều Cơ Bản Nên Biết

Và bài viết này sẽ liệt kê các loại trà ngon và quý của nước ta để quý bạn đọc tham khảo.

CÁC LOẠI TRÀ NGON CỦA VIỆT NAM

TRÀ XANH

Cũng như người dân ở những quốc gia Đông Á khác, thì người Việt Nam rất thích uống trà xanh. Thế nên ở nước ta thì cũng có nhiều loại trà xanh nổi tiếng.

Trà Xanh Thái Nguyên

Đầu tiên là phải kể đến trà xanh Thái Nguyên. Thái Nguyên là một tỉnh nằm ở phía bắc của thủ đô Hà Nội. Và đặc sản của nơi đây phải kể đến là trà xanh.

Do khí hậu và thổ nhưỡng cực kỳ thích hợp cho cây trà. Nên trà xanh ở Thái Nguyên có chất lượng rất cao. Có thể được xem là có chất lượng tốt nhất trong vùng trà trung du.

Đặc điểm của trà xanh Thái Nguyên đó chính là hương cốm nồng nàn. Vị thì đậm đà, ngậy béo, vị ngon umami nhiều và hậu ngọt kéo dài.

Chính vì vậy mà  vùng trà Thái Nguyên tự hào xem họ là “đệ nhất danh trà”. Vì ở Việt Nam thì đúng là về độ phổ biến cũng như ưa chuộng thì loại trà nào qua được trà Thái Nguyên.

Trà Thái Nguyên còn có tên gọi là trà Bắc Thái, hay Chè Thái Nguyên theo cách gọi của một số nơi ở miền Bắc. Bắc Thái là tên cũ của hai tỉnh Bắc Kạn và Thái Nguyên trước khi được tách ra.

Thái Nguyên vốn dĩ không phải là đất trồng trà lâu đời như một số tỉnh khác. Vào khoảng đầu thế kỷ 20 thì cây trà giống mới được đem về trồng tại xã Tân Cương.

Do khí hậu và thổ nhưỡng cực kỳ hợp với cây trà nên trà Thái Nguyên có chất lượng rất cao và dần trở nên nổi tiếng khắp nơi. Thế nên dân gian mới có câu “Chè Thái, gái Tuyên” là vậy.

Nếu bạn có nhu cầu mua trà xanh Thái Nguyên thì có thể ủng hộ Danh Trà. Chúng tôi là gia đình có truyền thống làm trà gia truyền ở Thái Nguyên từ nhiều đời nay.

Bạn có thể tham khảo các sản phẩm trà Thái Nguyên của chúng tôi ở trên chính website này.

Trà Shan Tuyết

Trà Shan Tuyết là loại trà xanh được làm từ lá của cây trà cổ thụ. Như tên gọi của mình thì cây trà cổ thụ có tuổi đời rất lâu. Có thể lên đến hàng trăm năm.

Cây trà cổ thụ còn có tên gọi là Đại Diệp Trà hay giống trà lá to. Thế nên cánh trà cổ thụ thường rất to hơn giống trà vườn. Giống trà này hay mọc ở những vùng núi cao.

Búp trà cổ thụ được bao phủ bởi những ‘sợi lông’ trắng. Thế nên sau khi chế biến thì búp trà khô có màu trắng. Thế nên loại trà này được gọi là shan tuyết. Shan ở đây có nghĩa là núi cao.

Trà shan tuyết còn có tên gọi cũ rất nổi tiếng, đó là trà Mạn Hảo. Trong bài ca dao Hà Nội ba mươi sáu phố phường có câu “Uống chè mạn hảo, ngâm nôm Thuý Kiều”.

Uống trà Mạn Hảo là một trong những thú vui của thanh niên trai tráng Việt vào khoảng thế kỷ 19 và 20. Mạn Hảo là một địa danh có thật của nước Đại Việt khi xưa.

Nhưng sau này Mạn Hảo bị chuyển sang thuộc Vân Nam (Trung Quốc) vào thời Pháp thuộc. Thế nhưng Việt Nam vẫn còn nhiều rừng trà cổ thụ có chất lượng rất tốt.

Một số vùng núi ở phía Đông và Tây Bắc của Việt Nam đều có cây trà cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Một trong số này đó chính là một số vùng trà của Hà Giang.

Ở Hà Giang có một số vùng chè shan tuyết rất nổi tiếng. Chạy dọc theo dãy núi Tây Côn Lĩnh thì chúng ta có các vùng trà shan tuyết lớn như Bắc Quang, Quang Bình, Xín Mần, Hoàng Su Phì, Vị Xuyên và cả Thành phố Hà Giang.

Mỗi vùng có một độ cao cũng như thổ nhưỡng khác nhau một chút. Nên các loại trà shan tuyết ở mỗi vùng sẽ có hương vị đặc trưng riêng. Không lẫn với nhau được.

Ngoài Hà Giang thì còn có một vùng trà quy mô nhỏ hơn nhưng cũng rất nổi tiếng. Đó chính là vùng trà shan tuyết Tà Xùa ở tỉnh Sơn La.

Tà Xùa là một dãy núi thuộc huyện Bắc Yên của tỉnh Sơn La. Cũng như nhiêu dãy núi khác ở phía Bắc Việt Nam thì Tà Xùa cũng nơi sinh trưởng của những cây trà cổ thụ.

Nằm giữa Hà Giang và Sơn La thì chúng ta lại có Yên Bái. Nơi có một xã có tên là Suối Giàng. Và địa danh này gắn liền với loại đặc sản nổi tiếng nhất của nơi đây. Đó là trà shan tuyết Suối Giàng.

Cùng từ cây trà cây cổ thụ, thế nhưng các loại trà shan tuyết của từng vùng kể trên sẽ rất khác nhau. Vê cả hình dáng lá trà lẫn hương vị.

Sự khác nhau này đến khi hậu và thổ nhưỡng. Mỗi dân tộc sống ở từng nơi cũng có phương thức chắm sóc và sản xuất trà cũng khác nhau một chút.

TRÀ Ô LONG

Trà Ô Long là loại trà mới được trồng quy mô lớn ở Việt Nam vào mấy chục năm gần đây. Thế nhưng loại trà này hiện cũng đang được ưa chuộng ở nhiều nơi.

Khi nhắc đến trà Ô Long phải kể đến tỉnh Lâm Đồng. Nơi đây được xem là vùng trà ô long lớn nhất cũng như chất lượng tốt nhất Việt Nam hiện nay.

Ở Lâm Đồng có những vùng trà có lịch sử rất dài. Nhất là những thương hiệu trà lâu đời như Cầu Đất và B’lao (Bảo Lộc). Cây trà được trồng đầu tiên ở Cầu Đất vào năm 1927. Sau đó dần dần có mặt ở Di Linh và Bảo Lộc vào vài năm sau.

Lâm Đồng vốn nổi tiếng với trà xanh, các loại trà ướp hương và cà phê. Nhưng đến khoảng những năm 90 thì một số doanh nghiệp Đài Loan xuất hiện bắt đầu trồng và sản xuất các loại trà Ô Long ở nơi đây.

Các doanh nghiệp của Việt Nam ở Lâm Đồng cũng đã nhanh chân chớp thời cơ để dành thị phần. Và dần dần thì Lâm Đồng là vùng trà Ô Long lớn nhất nước.

Chất lượng của các loại trà Ô Long của Việt Nam cũng rất cao. Loại ngon có thể có thể so sánh với một số dòng trà Ô Long loại tốt của Đài Loan.

Chuyện có thật là vào năm 2017. Một người nông dân Đài Loan đã đem trà Ô Long của Việt Nam trộn với một ít trà Đài Loan. Rồi đem trà đi đấu giải và giành được giải bạc.

Không may cho anh này là bị phát hiện và mất giải. Qua việc này thì chúng ta có thể thấy là các loại trà Ô Long của Việt Nam có chất lượng tốt. Được xuất khẩu và ưa chuộng ở nhiều thị trường trên thế giới.

Một số giống trà Ô Long nổi tiếng ở Việt Nam có thể kể đến là Tứ Quý, Kim Huyên, Thuý Ngọc, Thanh Tâm và một số giống trà bản địa.

Từ những giống trà này thì người làm trà có thể làm ra những loại trà Cao Sơn lên men thấp. Hay lên men vừa như Động Đình và Thiết Quan Âm. Cho đến lên men cao như Quý Phi và Đông Phương Mỹ Nhân.

Ngoài Lâm Đồng thì Việt Nam còn có một vùng trà Ô Long lớn khác đó là Mộc Châu (tỉnh Sơn La). Ở đây các loại trà cũng rất đa dạng. Từ giống bản địa là cây trà Shan Tuyết của chính tỉnh Sơn La. Cho đến những giống ngoại nhập như Bát Tiên, Kim Huyên hay Thanh Tâm.

HỒNG TRÀ

Việt Nam không phải là quốc gia ưa chuộng hồng trà hay trà đen. Thế nên tìm được một loại hồng trà nổi tiếng thật sự không dễ.

Đa phần các loại trà đen được sản xuất ở Việt Nam là để xuất khẩu. Đặc biệt là các thị trường Trung Đông, Châu Phi và Châu Âu. Đây là những khu vực thích uống trà đen.

Một số loại hồng trà tốt nhất của Việt Nam đến từ những vùng trà shan tuyết cổ thụ. Không chỉ làm nên loại trà xanh thơm ngon mà lá trà cổ thụ còn có thể làm nên các loại trà khác như hồng trà.

Hồng trà cổ thụ có mùi hương ngọt ngào như mạch nha và trái cây khô. Vị cũng ngọt ngào và rất dễ uống.

Các nhà sản xuất trà ở Lâm Đồng cũng làm ra các loại hồng trà từ nguyên liệu có sẵn. Như hồng trà Tứ Quý hay Ruby.

BẠCH TRÀ

Bạch trà là loại trà cũng được làm từ lá của cây trà cổ thụ. Nguyên liệu làm nên bạch trà là những búp trà non được phủ toàn lông tơ trắng muốt. Thế nên bạch trà hay trà trắng được gọi tên như vậy.

Lâu nay thì bạch trà không phải là loại trà được biết đến nhiều ở Việt Nam. Nguyên liệu lá trà được ưu tiên làm thành trà xanh hơn là để làm bạch trà.

Tuy nhiên, gần đây thì những người làm trà cũng đã tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có và tạo ra các loại trà trắng khác nhau. Như bạch trà Tước Thiệt hay trà móng rồng.

Đặc điểm của các loại trà làm theo phương pháp bạch trà đó là hương vị rất dịu dàng. Ngọt và thơm mùi hoa. Ít đắng chát nên rất dễ uống.

TRÀ PHỔ NHĨ

Trà Phổ Nhĩ cũng là là loại trà được làm từ lá của cây trà cổ thụ. Cái tên Phổ Nhĩ bắt nguồn từ thị trấn Phổ Nhĩ (hiên nay đã là thành phố) của tỉnh Vân Nam (Trung Quốc).

Các nhà buôn trà khi xưa hay tập kết ở thị trấn Phổ Nhĩ. Trước khi khởi hành đi Tây Tạng hay các vùng ở phía Bắc khác của Trung Quốc. Thế nên họ gọi luôn các loại trà họ bán là Phổ Nhĩ.

Do ngày xưa vận chuyển trà thường dùng sức người và lừa. Thế nên trà Phổ Nhĩ được ép thành bánh trà. Và đến mãi ngày nay thì loại trà này vẫn được ép thành bánh.

Trà Phổ Nhĩ về cơ bản là gần giống với trà xanh hay trà shan tuyết. Loại trà này khác ở chỗ là người làm trà sẽ không ‘diệt men’ lá trà hoàn toàn. Hay còn gọi là diệt men một phần.

Khi lá trà còn ‘men’ thì sẽ thuận lợi cho việc trà chuyển hoá khi để lâu. Nhờ vậy mà trà Phổ Nhĩ càng để lâu thì càng ngon và càng có giá trị. Trà Phổ Nhĩ chưa được trữ lâu được gọi là trà Phổ Nhĩ sống. Còn trà để qua nhiều năm thì được là Trà Phổ Nhĩ lâu năm.

Quá trình chuyển hoá của trà Phổ Nhĩ có thể kéo dài hàng chục năm. Thế nên rút gọn quá trình này thì người làm trà đã sử dụng một phương pháp chuyển hoá nhanh gọi là ‘ủ ướt’.

Sau khi ‘ủ ướt’ trong vài chục ngày thì trà Phổ Nhĩ được chuyển hoá nhanh tương tự như chuyển hoá tự nhiên trong hàng chục năm. Và loại trà trải qua quá trỉnh này gọi là Trà Phổ Nhĩ chín.

Ở Việt Nam thì có Hà Giang và Yên Bái là hai vùng làm các loại trà Phổ Nhĩ rầm rộ nhất. Đặc biệt là Hà Giang là nơi có nhiều công ty sản xuất trà Phổ Nhĩ không chỉ bán trong nước mà còn xuất đi nước ngoài như Trung Quốc.

Nguồn bài viết: Các Loại Trà Ngon Nổi Tiếng Của Việt Nam

Từ xa xưa thì bộ tộc Bố Lãng hay người Blang là những người đầu tiên trồng trà tại nơi đây. Nhưng đến khoảng cuối đời nhà Thanh (đầu thế kỷ 20) thì càng có nhiều người Hán đến định cư và trồng trà tại Dị Võ. Các thương gia người Hán nhờ tài kinh doanh vốn có, đã thành lập một hệ thống mua bán trà hoàn chỉnh với các điểm thu mua cũng như trao đổi hàng hoá. Nhờ họ mà nền kinh tế địa phương dựa vào cây trà ngày càng được định hình. Họ lập nên Lục Đại Trà Sơn (六大茶山) bao gồm 5 ngọn núi trà nổi tiếng ở huyện Mãnh Lạp và 1 ngọn núi ở huyện Cảnh Hồng (景洪 – Jinghong). Lục Đại Trà Sơn bao gồm: Dị Võ (易武 – Yiwu), Ỷ Bang (倚邦 – Yibang), Man Chuyên (蛮砖 – Manzhuan), Cách Đăng (革登 – Gedeng), Mãng Chi (莽枝 – Mangzhi), và Du Nhạc (攸乐 – Youle).

Dị Võ nằm ở Tây Song Bản Nạp, đây là châu tự trị dân tộc Thái ở phía Nam tỉnh Vân Nam. Và nơi đây cũng chính là nơi bắt đầu của Trà Mã Đạo – con đường vận trà nổi tiếng. Thậm chí con đường này còn được ví là Con Đường Tơ Lụa thứ hai. Con đường này bắt đầu từ phía Nam của Tây Song Bản Nạp, trà trong vùng được tập trung ở một ngôi làng có tên là Dị Võ. Sau đó trà được vận chuyển lên phía Bắc, rồi lại được tập trung ở một làng khác gọi là Phổ Nhĩ. Thế nên đến tận mãi ngày nay thì trà có tên là trà Phổ Nhĩ, còn Dị Võ vẫn được xem là một trong những vùng trà Phổ Nhĩ nổi tiếng nhất của Vân Nam.

Vùng trà Dị Võ được xem là kết hợp của rất nhiều làng lại với nhau. Nổi tiếng nhất ở Dị Võ là nhóm gồm các làng: Ma Hắc (黑易 – Mahei), Lạc Thuỷ Đổng (落水洞 – Luoshuidong), Đại Thế Thụ (大漆树 – Daqishu) và Man Tú (曼秀 – Manxiu). Trà Phổ Nhĩ đến từ các làng này được xem là thuần chất Vũ Di nhất và thường hay để dòng chữ ‘Dị Võ Chánh Sơn’ (易武正山 – Yiwu Zhengshan), hay trà chính gốc đến từ núi Vũ Di.

Hiện nay diện tính trồng trà ở Dị Võ rơi vào khoảng 10 triệu mét vuông, với sản lượng rơi vào khoảng 600 tấn trà mỗi năm. Các khu vực trồng trà thường nằm ở độ cao từ 820 cho đến 2.000m so với mặt nước biển. Khí hậu ở Dị Võ được xem là hoản hảo cho cây trà cổ thụ phát triển với nhiệt độ ấm áp với gần 2.000 giờ ánh sáng mặt trời mỗi năm, độ ẩm cao và ổn định trên 80%, và gần như không có tuyết.

Nguồn bài viết: Dị Võ: vùng đất gắn liền với lịch sử trà Phổ Nhĩ

Bên cạnh hệ đo lường quốc tế SI (Système International d’unités) hay mét-kilogram-giây đã quá phổ biến. Thì nhiều người Trung Quốc vẫn giữ hệ thống đo lường cũ của họ là Thị Dụng Chế (dùng để cân hàng hoá ở chợ). Đối với hệ thống cũ thì 1 cân bằng 500g của chuẩn đo lường quốc tế.

Mặc cho vào năm 1984, chính phủ Trung Quốc yêu cầu hệ thống đo lường cũ chỉ được phép sử dụng cho đến hết 1990. Sau đó phải chuyển qua chuẩn quốc tế hết. Nhưng do sự phổ cập của mình nên kiểu cân đo cũ này vẫn mãi tồn tại ở nhiều khu chợ kiểu cũ của Trung Quốc. Rất nhiều người làm trà cũng vẫn giữ cách cân đo này, họ vẫn bán trà theo cân, và một cân thì bằng 500g.

Người làm trà Phổ Nhĩ sau khi đóng bánh trà, thì họ thường buộc 7 bánh làm một. 7 bánh trà này được gói lại bằng giấy hay lá tre, sau đó buộc chặt bằng lạt tre. Mỗi một kiện gồm 7 bánh trà như vậy gọi là ‘đồng’, và khi bán cho khách thì người làm trà sẽ bán từng đồng như vậy. Chứ hiếm khi nào bán lẻ từng bánh một. Người mua theo ‘đồng’ chủ yếu là chủ cửa hàng trà, họ mua về để bán lẻ lại từng bánh một. Con số 7 được chọn vì trong tiếng Trung Quốc, số 7 đọc gần giống với chữ ‘khởi’ cho sự khởi đầu mới, và chữ ‘khí’ tượng trưng cho không khí và sự sống.

Sở dĩ từng bánh có cân nặng 357g là vì khi cho 7 bánh vào một như vậy. Thì tổng cân nặng của một ‘đồng’ là 357g x 7 là 2499g. Mà 2499g là gần như 2.5kg, và 2.5kg có nghĩa là tròn 5 cân. Đối với người Trung Quốc thì 5 là con số tròn trịa, tượng trưng cho ngũ hành.

Hiện nay thì ngoài khối lượng 357g phổ biến. Thì bánh trà Phổ nhĩ còn được đóng nhiều dưới dạng như 100g, 200g và 500g. Vì sau này người làm trà không còn quan trọng nhiều vào những con số ‘phong thuỷ’ như vậy nữa. Ngoài ra thì các nước phương Tây dần trở thành thị trường lớn cho trà Phổ Nhĩ. Và đóng bánh trà thành số chẵn sẽ dễ giao dịch hơn rất nhiều.

Nguồn bài viết: Tại sao bánh trà Phổ Nhĩ lại hay có cân nặng là 357g?