Khách hàng chính của những loại thực phẩm này thì chính là người Bắc hiện đang sống ở miền Nam. Hoặc là nhiều người miền Nam cũng thích những đặc sản đến từ miền Bắc.

Mình thì không rành về các loại đặc sản khác. Nhưng riêng trà thì mình cũng uống nhiều. Nên sau đây sẽ là những loại trà ngon đặc sản đến từ miền Bắc mà bạn nên biết.

1. Trà Thái Nguyên – “Đệ nhất danh trà”

Trà Thái Nguyên từ lâu đã được xem là niềm tự hào của những vùng trà miền Bắc. Nếu bạn có ghé Thái Nguyên thì có thể sẽ gặp bảng chào chữ “Thái Nguyên – Đệ Nhất Danh Trà”.

Nghe thì có vẻ hơi “kiêu” đúng không. Thế nhưng sự thật thì dòng trà xanh đặc sản Thái Nguyên luôn xếp hàng đầu về độ nổi tiếng.

Còn về hương vị thì tuỳ theo gu thôi. Nhưng hương thơm cốm nếp thơm ngậy và vị đắng dịu, hậu ngọt đặc trưng, thì loại trà này rất được ưa chuộng bởi nhiều người nghiện trà.

Đặc điểm nổi bật:

• Cánh trà: cánh trà mỏng và cuộn lại, màu xanh đen, hơi bạc.
• Mùi hương: Hương bùi ngậy như cốm nếp khô và vị lá tươi như mạ non.
• Màu nước: Khi pha, trà cho nước màu xanh vàng nõn chuối đẹp mắt.
• Vị trà: Nước trà sệt và tráng miệng, vị đắng nhẹ, bùi ngậy, hậu ngọt.

Cách chế biến:

Trà Thái Nguyên được chế biến thủ công từ giống trà trung du cổ có nguồn gốc từ Phú Thọ. Hoặc những giống trà lai mới hơn.

Quá trình sản xuất bao gồm các bước: hái trà, làm héo, diệt men, vò, sao khô và đánh hương. Đặc biệt, kỹ thuật sao trà thủ công là bí quyết tạo nên hương vị truyền thống đậm đà riêng của loại trà này.

Các loại trà Thái Nguyên phổ biến:

• Trà Móc Câu: Làm từ búp trà non nhất của cây trà (gọi là “tôm”), và 2 lá non kế tiếp. Cánh trà mỏng và cong như móc câu cá.
• Trà Tân Cương: Được sản xuất tại xã Tân Cương, được xem là vùng trà tốt nhất của Thái Nguyên.
• Trà Nõn Tôm: Làm từ búp trà non nhất của cây trà (tôm), và lá non kế tiếp. Vậy nên “nõn tôm” ở đây có nghĩa là 2 lá non nhất cuẩ cây trà
• Trà Đinh: Làm từ búp trà non nhất của cây trà. Búp trà lúc còn tươi thẳng như chiếc đinh nên trà được đặt là trà đinh hay chè đinh.
• Trà Bắc: tên ngắn gọn của Trà Bắc Thái. Tỉnh Bắc Thái khi xưa là hợp nhất của 2 tỉnh Bắc Kạn và Thái Nguyên.

2. Trà Shan Tuyết – Tinh tuý núi rừng

Trà Shan Tuyết là loại trà xanh được làm từ lá của cây trà cổ thụ, những cây trà này hay mọc mọc ở độ cao từ 1.000m trở lên tại các tỉnh như Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên và Yên Bái.

Búp trà sau khi chế biến có màu xám trắng như tuyết, cây trà lại mọc ở núi cao, nên mới có tên là Shan Tuyết hay “tuyết trên núi”.

Cây trà cổ thụ hiện nay không chỉ được chế biến thành trà Shan Tuyết. Mà còn được làm thành các dòng trà khác như Bạch Trà Shan Tuyết, Hồng Trà Shan Suyết hay trà Phổ Nhĩ.

Đặc điểm nổi bật:

• Cánh trà: cánh trà nhiều màu sắc trộn lẫn giữa phần lá có màu nâu xám, phần búp non (tuyết) thì lại có màu xám bạc.
• Mùi hương: mùi hoa cỏ, mật ong, trái cây hay gỗ (tuỳ theo thành phẩm).
• Màu nước: Nước trà vàng óng hoặc nâu đỏ, trong trẻo, sánh như mật.
• Vị trà: đậm đà, vị khoáng, bùi ngậy, hậu ngọt sâu và dài.

Cách chế biến:

Trà Shan Tuyết được chế biến thủ công từ giống trà cổ thụ. Cây nhỏ có thể hơn 10 tuổi, còn cây già có thể hơn 100 năm tuổi.

Quá trình sản xuất bao gồm các bước: hái trà, làm héo, diệt men, vò và sao khô cho trà xanh. Hoặc thêm công đoạn ủ lên men cho hồng trà. Hoặc đơn giản chỉ là phơi mát như bạch trà.

Tuỳ theo vùng mà bước làm khô có thể là sao trên lửa hoặc phơi dưới nắng. Giúp tạo nên hương vị độc đáo của từng vùng.

Các loại trà Shan Tuyết phổ biến:

• Trà Shan Tuyết Suối Giàng: đến từ huyện Văn Chấn, thuộc tỉnh Yên Bái. Nơi đây nổi tiếng với những cây chè cổ thụ vài trăm năm tuổi mọc ở độ cao 1.400m.
• Trà Shan Tuyết Tà Xùa: từ vùng cao Bắc Yên, thuộc tỉnh Sơn La. Lá trà được thu hoạch từ những cây trà cổ thụ từ các thôn bản ở trên đỉnh Tà Xùa.
• Trà Shan Tuyết Tây Côn Lĩnh: từ dãy Tây Côn Lĩnh thuộc tỉnh Hà Giang. Dãy Tây Côn Lĩnh có nhiều vùng trà ngon với hương vị riêng biệt.
• Trà Shan Tuyết Tủa Chùa: cây trà shan tuyết từ huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên. Được thu hoạch từ những cây chè cổ thụ hàng trăm năm tuổi, mọc tự nhiên trên các dãy núi cao từ 1.400 đến 1.800m.

3. Trà Sen Tây Hồ – Nồng nàn hồ Tây

Trà Sen Tây Hồ là loại trà cao cấp, kết hợp giữa hương thơm tự nhiên của bông sen hồ Tây và trà Tân Cương Thái Nguyên.

Đây được xem là một tinh hoa trong nghệ thuật ướp trà của người Việt. Dùng hoa sen để ướp trà là một sáng tạo riêng của Việt Nam chúng ta trong nghệ thuật ướp hương trà.

Hiện nay thì bên cạnh trà Thái Nguyên thì người chuyên ướp sen cũng dùng các dòng trà khác để phù hợp hơn với thị hiếu. Chẳng hạn như dùng bạch trà để ướp sen để trà sen ngọt và dễ uống hơn. Hay các dòng trà shan tuyết khác như hồng trà hay trà xanh cũng được dùng để ướp sen.

Đặc điểm nổi bật:

• Mùi hương: Mùi thơm tự nhiên của sen Tây Hồ, không hề lẫn tạp chất.
• Vị trà: Tuỳ thuộc vào “cốt trà” được sử dụng. Nếu trà xanh Thái Nguyên thì đậm đà, còn bạch trà thì dịu ngọt.

Quy trình ướp trà:

• Ướp trà sen kiểu truyền thống: Dùng nguyên liệu là trà Tân Cương chất lượng cao và hoa sen Tây Hồ tươi, nở đúng độ. Hoa sau khi hái sẽ chỉ lấy phần nhụy (gạo sen) nhỏ li ti trong bông sen. Sau đó phần gạo sen này sẽ được trộn với với trà theo tỉ lệ nhất định, ủ kín trong 1-2 ngày để trà thấm hương sen. Sau khi ướp, trà được tách ra khỏi gạo sen và sấy khô, sau đó tiếp tục ướp gạo sen mới. Quá trình này lặp lại 5-7 lần để đạt hương vị đậm đà.
• Ướp trà sen xổi: lá trà khô được nhồi vào bên trong bông sen còn tươi, ủ kín qua đêm để trà hút hương thơm từ sen. Với cách làm này thì hương sen không sâu và bền như cách truyền thống. Nhưng được cái là nhanh và ai cũng có thể làm được.

4. Trà Ô Long Mộc Châu

Trà Ô Long Mộc Châu là một dòng trà lên men cao cấp, được trồng tại vùng cao nguyên Mộc Châu với độ cao trung bình 1.000m. Khí hậu mát mẻ quanh năm và thổ nhưỡng giàu dinh dưỡng đã tạo điều kiện lý tưởng cho cây trà phát triển.

Ở Việt Nam thì dòng trà Ô Long được du nhập bởi người Đài Loan. Vào những năm đầu 1990s thì Đài Loan là một quốc gia rất nổi tiếng về dòng trà này. Do diện tích đất trồng trà thấp và sự quản lý nghiêm ngặt của chính phủ.

Nên nhiều công ty sản xuất trà Đài Loan đã tìm đến các quốc gia lân cận để chế biến trà. Trong đó có Việt Nam. Và bên cạnh Lâm Đồng thì Mộc Châu cũng là nơi thích hợp để trồng trà.

Đặc điểm nổi bật:

• Cánh trà: cánh trà cuộn tròn như hạt đậu, có màu xanh đen. Trà càng cao cấp thì viên trà càng ‘múp’ và tròn đầy.
• Hương thơm: tuỳ theo dòng trà mà sẽ có hương hoa, bùi ngậy như nếp, hay ngọt như mật.

Các dòng trà Ô Long phổ biến:

• Ô Long Kim Tuyên (Kim Huyên): Đây là một trong những giống trà Ô Long phổ biến nhất ở Việt Nam. Trà có hương bùi ngậy đặc trưng, hương hoa, vị ngọt dịu và hậu vị kéo dài.
• Ô Long Tứ Quý: Trà Tứ Quý có hương thơm nồng của hoa lan, vị ngọt ngào và hậu vị sảng khoái. Trà này được gọi là Tứ Quý vì có thể thu hoạch quanh năm.
• Ô Long Thúy Ngọc: Trà Thúy Ngọc có hương vị như là sự kết hợp hoàn hảo của Kim Huyên và Tứ Quý. Vừa hoa vừa bùi ngậy. Mặc dù có hương vị tốt và đa dạng, nhưng do khó trồng hơn hai giống kia nên dòng trà này thường hiếm hơn.

Nguồn bài viết: Các loại trà ngon đặc sản của miền Bắc Việt Nam

Nhưng sau khi kiểm tra các bài viết trên blog Danh Trà. Thì mình thấy số bài viết với mục đích để “bán hàng” hơi nhiều. Nên tự nhiên lại muốn bổ sung thêm các bài về trà chất lượng hơn. Và không gì bằng bắt đầu việc cải tổ nội dung bằng câu khỏi sơ khai nhất. Đó là: cây trà đến từ đâu?

TRANH CÃI VỀ NGUỒN GỐC CÂY TRÀ

Nguồn gốc của cây trà là một chủ đề cực kỳ tranh cãi. Vì trong số top 5 những quốc gia xuất khẩu trà lớn nhất thế giới thì hết 4 nước ở gần nhau. Bao gồm Ấn Độ, Trung Quốc, Việt Nam và Sri Lanka. Nước còn lại là Kenya thì ở tuốt Châu Phi.

Vậy nên ai cũng muốn chứng minh là gốc tích của cây trà là ở mình. Vì nó không chỉ là niềm tự hào dân tộc mà yếu tố thương mại đóng vai trò quan trọng nữa. Marketing chính là một dạng kể chuyện. Là nước sản xuất trà thì không ai không muốn kể câu chuyện “gốc tích” cây trà là ở đất nước mình.

Như Trung Quốc họ bảo đất nước họ chính là nơi sinh ra cây trà. Thì cũng khó cãi được vì họ có quá nhiều bằng chứng cho thấy đất nước họ không chỉ là nơi cây trà đầu tiên xuất hiện. Mà họ còn là người thuần hoá cây trà đầu tiên. Từ khoảng 3.000 năm trước.

Còn bên Ấn Độ thì mặc dù mới trồng trà thương mại khoảng 300 năm trở lại đây. Nhưng họ vẫn đang tin là mặc dù ngành trà thương mại của họ sinh sau đẻ muộn. Nhưng những cây trà đầu tiên lại mọc ở vùng Assam của họ và được thuần hoá tại chính nơi đây. Và chính một số nhóm người dân tộc khi di cư từ Assam sang Vân Nam đã mang theo cây trà để trồng ở Trung Quốc.

Còn Việt Nam thì cũng có một số bằng chứng cho thấy những cây trà cổ đại có mọc trên đất Việt Nam. Bao gồm các vùng trà shan tuyết cổ thụ ở Tây Bắc. Như Hà Giang, Yên Bái, Sơn La, Điện Biên, Lạng Sơn và Tuyên Quang.

Ở Thái Nguyên quê mình gần đây cũng phát hiện có những cây trà cổ thụ ở núi Bóng (xã Minh Tiến – Huyện Đại Từ). Cũng không rõ là cây mọc hoang hay được trồng.

Ở Bình Định cũng có rừng trà cổ thụ với gần 500 cây mà họ gọi là “trà tiến vua”. Có cây cao 14m và tán rộng đến 7m. Cũng không rõ có từ bao giờ.

Những cây trà cổ thụ còn được tìm thấy ở ngoài đảo như đảo Bản Sen (Huyện Vân Đồn). Trà làm ra được gọi là trà Vân, có lẽ là theo cái tên Vân Đồn. Theo lời người dân thì đây là những cây trà mọc hoang.

Chính một số nghiên cứu cũng tin rằng vào trước kỳ Cực đại băng hà cuối cùng. Khi mà các vùng đất ở Đông Á vẫn gắn liền với nhau bằng đất liền. Thì cây trà đã xuất hiện ở khu vực đâu đó ở giữa Ấn Độ, Miến Điện và Trung Quốc (Đông Nam Á). Rồi mọc lan đi khắp nơi.

Nếu như theo giả thuyết này là thì có thể là cây trà từ gốc đã có mọc lan sang Việt Nam. Đến cả khu vực đảo Bản Sen. Rồi khi mực nước biển dâng cao chia tách đất liền sau kỳ Cực đại băng hà cuối cùng. Thì có thể là cây trà đã mắc kẹt trên đảo.

Tất nhiên đây chỉ là phỏng đoán mà thôi.

GIỐNG TRÀ

Trước khi đào sâu hơn về chủ đề nguồn gốc cây trà thì bạn cần nên biết về 2 giống trà được thương mại phổ biến hiện nay. Đó là: Assamica và Sinensis. Hai giống trà này được phân biệt theo hình thái của lá.

Giống Assamica

Như giống Assamica là giống trà lá to. Thường sống ở khu vực nhiệt đới. Điển hình là những cây trà shan tuyết cổ thụ ở các vùng Hà Giang, Tuyên Quang, Sơn La, Lạng Sơn hay Điện Biên.

Giống Sinensis

Còn giống Sinensis là dạng trà lá nhỏ. Thường mọc ở nơi có khí hậu ôn hoà. Chẳng hạn như những cây trà thấp dạng bụi được trồng thành luống. Hình ảnh các đồi trà đẹp mà bạn có thể thấy ở Thái Nguyên, Mộc Châu hay Bảo Lộc chính là dạng trà này.

CÁC GIẢ THUYẾT

Mình có đọc một số nghiên cứu về nguồn gốc cây trà. Những nghiên cứu sơ khai đa phần là dựa trên ghi chép của các nhà thực vật học đầu thế kỷ 20. Họ đi thực địa rồi khảo sát rồi lại so sánh hình thái giữa các giống trà. Sau đó dựa trên những dự kiện về địa lý và khí hậu trước đó để đưa ra kết luận.

Sau này thì hiện đại hơn thì bắt đầu phân tích gen. Các nhà nghiên cứu sẽ lấy mẫu từ những cây trà trà hoang dã lẫn trà trồng ở những vùng trà lớn. Sau đó so sánh rồi lại phân nhóm. Rồi lại tiếp tục dựa trên những nghiên cứu ban đầu ở trên. Rồi lại đưa ra kết luận.

Nếu bạn lười đọc thì mình cũng nói trước kết quả luôn. Đó là đa số những nghiên cứu đều quanh quẩn một kết luận. Đó là Trung Quốc (hoặc khu vực sát bên Trung Quốc) chính là nơi những cây trà đầu tiên xuất hiện. Và cũng chính họ cũng là những người đầu tiên thuần hoá cây trà.

Phải nói thật là nước họ rất chịu khó tìm câu trả lời cho vấn đề này. Vậy nên họ nhiều bằng chứng là chuyện bình thường. Hy vọng là các nhà khoa học Việt Nam cũng dành nhiều thời gian hơn để nghiên cứu về nguồn gốc của cây trà Việt.

Có một nghiên cứu từ năm 1985 của một nhà khoa học người Nhật tên là Minoru Hasimoto là hay được trích dẫn cho đến ngày nay. Nghiên cứu của ông có tên là “The Origin of The Tea Plant” (Nguồn gốc của Cây Trà). Và ông đưa ra 2 giả thuyết về nguồn gốc của cây trà. Đó là:

• Cây trà có cùng 2 nguồn cội
• Cây trà có một nguồn cội

Bạn có thể đọc bản pdf tiếng Anh của nghiên cứu này ở đây.

Và mình tóm tắt sơ về nghiên cứu này ở ngay sau đây:

Giả thuyết hai nguồn cội

Theo giả thuyết này thì cả cây trà Assamica lẫn Sinensis có hình thái quá khác nhau. Nên không thể nào cả 2 giống trà này lại có cùng một nguồn gốc được.

Cây trà Assamica thì có thể đến từ khu vực giao giữa dãy Himalaya, Ấn Độ, Trung Quốc và Miến Điện. Còn cây trà Sinensis thì lại xuất hiện ở đâu đó ở phía Đông Nam của Trung Quốc.

Và rồi Hasimoto bác bỏ giả thuyết này để nói về giả thuyết mà ông tin hơn. Đó là giả thuyết “một nguồn cội”.

Giả thuyết một nguồn cội

Theo Hasimoto thì tất cả cây trà thì đều có có cùng gốc mà ra. Theo những một nghiên cứu về gen vào năm 1935 thì cả cây trà Assamica lẫn Sinensis đều có cùng số nhiễm sắc thể (2n = 30).

Nếu dựa vào nghiên cứu thực địa của các nhà thực vật học người Anh thì nguồn gốc cây trà nằm ở đầu nguồn sông Irrawaddy. Sau đó mọc lan ra thành hình quạt sang đến vùng Assam của Ấn Độ, Vân Nam của Trung Quốc và phía Bắc của Miến Điện.

Hasimoto cũng đồng tình nhiều hơn với giả thuyết một nguồn cội ngày. Nhưng theo ông thì cái “gốc” lại nằm ở nơi khác. Hasimoto dựa vào những nghiên cứu trước đó của các nhà khoa học Trung Quốc. Và đưa ra kết luận là nguồn gốc cây trà lại nằm ở Trung Quốc. Ở khu vực giao giữa các tỉnh Vân Nam, Tứ Xuyên và Quý Châu của nước này.

Hasimoto dựa vào việc ở khu vực này có những cây trà cổ thụ cao đến 14 mét, có nhánh dài cả 10 mét, và tuổi thọ lên đến cả 1.700 năm. Ông đưa ra kết luận này bằng cách tự đi thực địa 2 lần đến Trung Quốc, Lào và Miến Điện.

Nhưng chính bản thân Hasimoto cũng không rõ là những cây trà cổ thụ ở khu vực Vân Nam, Tứ Xuyên và Quý Châu là hậu huệ của những cây trà cổ đại đầu tiên. Hay là hậu huệ của những cây trà được con người trồng. Tức là được mang đến từ nơi khác đến.

NGHIÊN CỨU HIỆN ĐẠI

Nghiên cứu của Hasimoto được xuất bản vào năm 1985. Và sau này cũng có những nghiên cứu hiện đại (về gen, địa lý và hoá thạch) cũng được thực hiện với mục đích là để củng cố hoặc phản bác lại thuyết “một và hai nguồn cội” này của Hasimoto.

Mình sẽ tóm tắt lại những điểm chính của những nghiên cứu này như sau:

Nguồn gốc cây trà

• Truyền thuyết về Thần Nông cho thấy cây trà được phát hiện ra vào khoảng 5.000 về trước. Nên người Trung Quốc họ tin là họ đã biết uống trà vào khoảng thời gian này.
• Thế nhưng một số ghi chép cổ cho thấy trà bắt đầu được sử dụng khoảng 350 năm trước Công Nguyên. Tức là khoảng hơn 2.000 năm mà thôi. Đến khoảng 600 năm sau Công Nguyên. Tức khoảng thế kỷ thứ 7 thì việc uống trà mới trở nên thịnh hành.
• Một số giả thuyết ban đầu cho rằng cây trà xuất hiện đầu tiên là ở khu vực sông Irrawaddy. Sau đó mới bắt đầu mọc lan sang những khu vực xung quanh.
• Thế nhưng những năm gần đây thì khá nhiều bằng chứng về gen (chủ yếu là của Trung Quốc) cho thấy nguồn gốc cây trà ở đâu đó ở phía Tây Nam của Trung Quốc. Có thể là ở khu vực giao của Tứ Xuyên và Vân Nam. Rồi từ đấy cây trà mọc lan đi khắp nơi.
• Khu vực giữa Assam (Ấn Độ), Myanmar và Vân Nam được xem là Vùng thứ hai về nguồn gốc (secondary center of origin). Tức là cây trà ra đời ở chỗ gốc (Tứ Xuyên/Vân Nam), được thuần hoá tại chỗ. Sau đó con người đem cây thuần hoá này đi trồng ở nơi khác. Và nơi mới lại hợp với cây trà hơn và tạo nên sự đa dạng về gen hơn. Và nơi mới được gọi là Vùng thứ hai về nguồn gốc. Từ đấy thì cây trà (đã thuần) mới được đưa đi trồng sang các nơi xung quanh.
• Mặc dù có khá nhiều bằng chứng về gen, về địa lý và hoá thạch. Thế nhưng để có thể đi đến một kết luận thuyết phục là chưa đủ. Vì cây trà có khả năng mọc lan ra một khu vực rất rộng. Chưa kể đến tác động lai tạo của chính con người.

Quá trình thuần hoá

• Hiện nay vẫn tồn tại những cây trà mọc hoang (trà rừng) bên cạnh những cây trà trồng. Nên các nhà khoa học tin là cây trà được thuần hoá trực tiếp (directly domesticated) từ cây trà rừng (kiểu như chó sói và chó nhà). Chứ không phải lai tạo từ những cây đã thuần hoá với nhau (indirectly domesticated). Như kiểu con la được tạo ra từ con lừa và con ngựa (2 giống đã thuần hoá chứ con la không có ở tự nhiên)
• Đối với cây trà đã thuần hoá thì hiện có 2 loại chính. Đó là Assamica và Sinensis. Các nhà khoa học vẫn đang tranh cãi là 2 loại cây trà này phát triển từ cùng một cây trà tổ. Hay là từ 2 cây trà tổ khác nhau. Vì hiện nay cho thấy có một vài giống trà hoang dã vẫn được người dân dùng để uống trà (như ở Hà Giang nước ta có loại cây gọi là “chè rừng” hay “chè tiên”, người dân vẫn hái làm thành thành trà như “bạch trà tiên”)
• Nghiên cứu cho thấy 2 giống Assamica và Sinensis có thể đến từ 2 giống trà tổ khác nhau. Giống trà Assamica được tin là được thuần từ Camellia grandibracteata. Còn giống trà Sinensis được thuần từ Camellia leptophylla hay ptilophylla.
• Các biến cố về địa chất như sự trỗi lên của dãy Himalaya và các kỷ băng hà có thể đã ảnh hưởng đến sự phân bố và quá trình tiến hóa của cây trà. Để có thể tồn tại lâu dài thì cây trà bắt đầu “chọn” nơi sinh trưởng là ở những vùng cao và lạnh.
• Một số bằng chứng cho thấy nơi thuần hoá và trồng trà đầu tiên là Tứ Xuyên. Có thể là khoảng 3.000 năm trước.
• Có bằng chứng cho thấy có thể có những sự kiện thuần hoá cây trà diễn ra ở nhiều nơi khác nhau. Tức là cây trà mọc lan ra khắp nơi. Rồi người sống ở nơi đâu thì thuần hoá cây trà hoang ở chỗ họ. Như cây trà tổ của giống trà Assamica có thể đã mọc hoang ở cả vùng Assam của Ấn Độ cà cả Vân Nam (Trung Quốc). Rồi người ở hai nơi này đã thuần hoá cùng một giống trà. Nhưng do cách thuần cũng như môi trường sống khác nhau. Nên tạo ra 2 giống Assamica khác nhau (Assam và Vân Nam).
• Các nhà khoa học nghiên cứu về sự đa dạng về gen của cây trà ở Trung Quốc. Thì họ thấy cây trà ở Quảng Đông, Tứ Xuyên và Trùng Khánh. Điều này cho thấy đây chính là những nơi trồng trà đầu tiên ở đất nước này.
• Sau khi thuần hoá thì con người bắt đầu phối ngẫu cây trà sao cho đời sau có khả năng thích nghi với môi trường tốt hơn. Đồng thời làm tăng những tính chất về mặt hương và vị.
• Một số nghiên cứu cho thấy điều này có thể hình thành lên những hình thái lá trà khác nhau. Như những giống trà có lá nhỏ (tiểu chủng) có thể hợp đem đi trồng ở những nơi lạnh hơn.

Mình tổng hợp từ các nguồn sau:

• https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fnut.2021.706770/full
• https://www.frontiersin.org/journals/plant-science/articles/10.3389/fpls.2017.02270/ful
• https://www.jstor.org/stable/43498307 (nhập vào link vào sci-hub để đọc)

VẬY CÂY TRÀ THỰC SỰ ĐẾN TỪ ĐÂU?

Sau khi xem hết cả bài viết này thì có thể bạn sẽ không vui vì chưa biết rõ được nguồn gốc cây trà nằm ở đâu đúng không?

Vì khu vực sinh trưởng của cây trà cổ đại quá rộng. Từ Assam đến tận khu vực Vân Nam và Tứ Xuyên. Và có thể là dọc theo sông Mekong đến tận Lào và Việt Nam. Cộng với tác động rất lớn của chính con người chúng ta. Nên thu gọn chính xác khu vực nguồn gốc của cây trà vẫn là chủ đề gây tranh cãi.

Ở Trung Quốc thì họ có quá nhiều bằng chứng. Từ những cây trà cổ thụ đang sống hiện hữu. Cho đến nghiên cứu về địa lý, phân tích gen và cả dấu vết hoá thạch nữa. Vậy nên thì bằng chứng hiện nay vẫn ủng hộ rằng nguồn gốc cây trà đến từ Trung Quốc.

Hy vọng ở Việt Nam cũng sẽ có những nghiên cứu như vậy. Giải thích về nguồn những cây trà cổ thụ ở Tây Bắc và

Nguồn bài viết: Đi Tìm Nguồn Gốc Cây Trà

Một trong những thức uống được nhiều chị em phụ nữ yêu thích hiện nay đó là trà Ô Long. Vậy mẹ bầu uống trà Ô Long được không? Câu trả lời là có. Nhưng phải ở mức độ vừa phải.

TRÀ Ô LONG LÀ GÌ?

Trà Ô Long là một dạng trà lên men được làm từ lá của cây trà. Loại trà này khi được lên men thấp thường sẽ hay có hương hoa tự nhiên. Hương vị thì nhẹ nhàng. Cùng với sự tươi mát gần giống như lá trà tươi. Vậy nên trà Ô Long không chỉ là loại trà được ưa chuộng bởi cánh mày râu. Mà còn thức trà yêu thích của nhiều chị em phụ nữ.

Ở Việt Nam thì đa số người tiêu dùng sẽ tiếp xúc với trà Ô Long qua 3 dạng. Dạng thứ nhất là trà Ô Long đóng chai. Dạng thứ hai là dạng pha chế. Bao gồm các kiểu trà sữa Ô Long, cold brew và các loại trà trái cây từ trà Ô Long. Và dạng cuối cùng là dạng tự pha trà ấm tại nhà.

BẦU UỐNG TRÀ Ô LONG ĐƯỢC KHÔNG?

Mẹ bầu có thể uống trà Ô Long hàng ngày. Vì đây là một loại thức uống không chỉ thơm ngon mà còn tốt cho sức khoẻ. Tuy nhiên, bạn cần phải chú ý những điều sau.

Hàm lượng caffeine cao

Đối với dạng trà Ô Long đóng chai thì lượng trà “thật” trong những sản phẩm này không lớn. Thứ đáng lo nhất chính là việc những sản phẩm này hay chứa đường và hương liệu. Nếu uống tạm thời để giải khát thì không sao. Nhưng nếu dùng quá nhiều mỗi ngày thì sẽ không tốt.

Còn đối với dạng trà Ô Long được pha chế thì mẹ bầu cũng nên cẩn thận. Vì nhiều hàng quán hiện nay họ theo đuổi phong cách trà Ô Long đậm vị. Vậy nên những quán này thường sẽ dùng một lượng trà Ô Long lớn để pha thành trà sữa.

Mỗi ly trà sữa có thể được chiết từ 5 đến 10g lá trà Ô Long khô. Có khi là còn hơn vậy.

Tuỳ theo loại trà mà 5g trà có thể chứa lượng caffeine khoảng 50 cho đến 100mg. Tức là mỗi ly trà sữa có thể chứa khoảng 100 cho đến 200mg lượng caffeine.

Theo các chuyên gia thì phụ nữ mang thai chỉ nên hấp thụ một lượng caffeine thấp hơn 200mg mỗi ngày. Đây được xem là mức an toàn và sẽ ít có nguy cơ ảnh hưởng lên sức khoẻ của thai nhi.

Vậy nên mẹ bầu nên cân nhắc khi uống trà sữa Ô Long ở các quán. Đặc biệt là nên chú ý đến việc này khi uống ở những quán mà họ theo phong cách trà đậm vị. Hoặc bạn có thể chọn những món khác như các món trà trái cây vì thường trà trái cây thì quán sẽ dùng ít trà hơn rất nhiều khi so với trà sữa.

Nếu bạn mua lá trà Ô Long khô để pha uống tại nhà. Thì mỗi lần chỉ nên pha khoảng tầm 5g trà mà thôi. Lượng caffeine đối với 5g trà sẽ dưới 100mg. Nếu như ngày bạn có uống 2 ấm thì vẫn nằm ở ngưỡng an toàn.

Mất nước

Mặc dù uống trà về cơ bản là giúp giải khát và cung cấp nước cho cơ thể. Nhưng nếu uống trà quá đậm thì có thể gây mất nước. Vì trà có tác dụng lợi tiểu.

Hầu hết các loại thức uống có chứa caffeine đều có tác dụng lợi tiểu. Vậy nên nếu bạn phải đi vệ sinh nhiều sau khi uống trà Ô Long. Thì bạn chỉ cần uống thêm nước lọc để bổ sung nước là được.

Thiếu chất sắt

Nếu uống trà ngay sau khi ăn thì có thể làm giảm khả năng hấp thụ hơn 60% chất sắt từ thực phẩm. Vậy nên mẹ bầu cũng nên chú ý là không uống trà Ô Long khi ăn hoặc sát với bữa ăn.

Để an toàn nhất thì sau khi ăn ít nhất tầm 30 phút thì mới hãy nên uống trà.

Nguồn bài viết: Mẹ Bầu Uống Trà Ô Long Được Không?

Trong bài viết này thì mình sẽ chỉ bạn cách chọn trà. Sau đó hướng dẫn bạn cách pha trà đậm nhất có thể.

CÁCH CHỌN TRÀ Ô LONG ĐẬM VỊ

Ở Việt Nam hiện nay thì có 4 giống trà Ô Long chính:

• Thanh Tâm
• Thuý Ngọc
• Kim Huyên
• Tứ Quý

Trong số những dòng trà trên, thì Kim Huyên và Tứ Quý là dễ tìm mua nhất. Vì 2 loại trà này dễ trồng hơn so với Thanh Tâm và Thuý Ngọc. Năng suất cũng cao hơn nên giá thành cũng dễ chịu hơn. Thích hợp dùng để pha chế.

Kim Huyên là dòng trà ô long còn gọi với cái tên là Kim Tuyên hay Ô Long Sữa. Loại trà này có hương bùi béo đặc trưng tựa như sữa hay gạo nếp. Hương dòng trà này rất giống với trà xanh loại ngon vì hương nhiều ngậy béo. Nhưng vị lại nhẹ nhàng và dễ uống hơn so với trà xanh.

Dòng trà Ô Long Kim Huyên khi uống thưởng thức thì sẽ rất ngon. Nhưng có một nhược điểm là hương bùi béo của trà lại bị trùng với vị của sữa đặc và bột béo. Nên khi pha với trà sữa thì sẽ sẽ không tạo được hương trà đặc trưng.

Tuy nhiên, trà Ô Long Kim Huyên khi được đi làm dạng ô long rang thì lại tuyệt vời. Vì hương trà nồng mùi caramel và hạt rang. Nên nếu quán lên menu có món trà ô long rang thì dòng dòng trà này sẽ rất hợp.

Còn nếu đi theo gu trà Ô Long đậm vị. Thì lựa chọn tối ưu nhất sẽ luôn là Trà Ô Long Tứ Quý.

Trà Ô Long Tứ Quý hay còn gọi là Trà Ô Long Bốn Mùa. Là một trong những giống trà đặc trưng nhất của Đài Loan. Và cũng rất hay được sử dụng trong pha chế.

Cái tên Tứ Quý hay Bốn Mùa cũng nói lên khả năng thích nghi với môi trường của giống trà này. Loại trà này có thể thu hoạch được cả bốn mùa vụ. Trồng ở vùng có độ cao thấp hay cao thì trà cũng vẫn có mùi hương hoa trắng đặc trưng.

Nhược điểm duy nhất của Trà Ô Long Tứ Quý đó chính là vị. Vị của dòng trà này thường đậm hơn nhiều khi so với các giống trà kia. Nhưng chính vị đậm như vậy sẽ thích hợp để pha thành dạng trà sữa ô long đậm vị.

CÁCH LÀM TRÀ Ô LONG ĐẬM VỊ HƠN

Bên cạnh việc chọn trà trà Ô Long Tứ Quý để làm cốt trà sữa đậm vị. Thì còn có một cách nữa sẽ giúp trà sữa ô long của bạn đậm vị hơn đó chính là dùng cọng trà ô long.

Trong cọng trà có chứa một dạng catechin khác với catechin có trong lá trà. Mà dạng catechin này lại đắng chát hơn rất nhiều khi so với catechin ở lá trà. Vậy nên khi pha cốt trà để pha trà sữa thì bạn có thể trộn thêm khoảng 10% cọng trà Ô Long.

Một cách nữa để làm tăng vị trà đó là trộn thêm một ít trà xanh Thái Nguyên vào cốt trà Ô Long. Trà Thái Nguyên thường nổi tiếng nhờ độ đậm trà. Cũng như cọng trà thì bạn chỉ cần trộn thêm khoảng 10% trà xanh Thái Nguyên là đủ đậm trà lắm rồi.

Và một cách cũng rất hay được các tiệm trà sữa áp dụng đó chính là xay nhuyễn lá trà. Khi xay nhuyễn thì chất trà sẽ tan rất hiệu quả vào nước. Khiến cho trà đậm hơn rất nhiều. Bạn chỉ cần sắm một máy xay cà phê cỡ nhỏ. Lúc xay để cỡ kích 4 là trà sẽ vừa đủ đậm.

Tuy nhiên, nhược điểm của cách này đó nó cũng sẽ làm lộ luôn những hương vị không tốt của trà. Chẳng hạn như trà lúc thành phẩm mà sấy chưa đủ độ thì khi xay ra sẽ có vị ngái. Kiểu hương vừa tươi vừa tanh.

CÁCH PHA TRÀ SỮA Ô LONG ĐẬM VỊ

Ngoài những cách nêu trên thì việc trà đậm hay không còn ở cách pha. Để cốt trà ô long thật sự đậm vị thì chúng ta có thể pha trà như sau:

• Không tráng trà
• Dùng nhiều trà
• Dùng đúng nước
• Ủ trà lâu

Không tráng trà

Khi pha trà thì một công đoạn hay được áp dụng đó chính là tráng trà. Tráng trà là khi chúng ta cho một ít nước vào lá trà. Để tầm khoảng vài giây rồi đổ nước tráng đi.

Mục đích của công đoạn này là để lá trà ngấu nước trước. Lúc này lá trà khô sẽ hấp thụ một lượng nước nhất định. Đến khi pha thì trà đã ngấu sẵn nước sẽ ra chất trà nhanh và hiệu quả hơn. Tác dụng khác của việc tráng trà đó là loại bỏ bớt bụi trà. Giúp cho nước trà trong và thẩm mỹ hơn.

Tuy nhiên, khi tráng trà thì lá trà sẽ giảm độ đậm của trà. Vậy nên nếu muốn cốt trà đậm hơn thì bạn không cần tráng.

Nhưng lưu ý là độ ngấu nước của lá trà sẽ bị giảm đi nhiều nếu không tráng. Vậy nên khi cho nước vào hãm trà. Thì bạn cần dùng thìa khuấy cánh trà tầm khoảng 10-20s. Nhờ vậy mà lá trà sẽ dễ ngấu nước hơn.

Dùng nhiều trà

Muốn trà đậm hơn thì cách dễ nhất luôn là dùng một lượng trà lớn. Nếu bạn đang dùng một dòng trà Ô Long không quá cao cấp. Thì để bù cho chất lượng thì chúng ta cần phải sử dụng số lượng. Để lấy nhiều vị trà hơn.

Để trà trà sữa Ô Long đậm vị thì tỷ lệ trà và nước là khoảng 50g trà cho 1.000ml nước. Tuỳ theo chất lượng trà mà bạn đang có mà có thể gia giảm tỷ lệ này sao cho phù hợp.

Dùng đúng nước

Không phải tự nhiên mà người thưởng trà truyền nhau câu “nhất nước, nhì trà”. Đối với việc pha trà thì yếu tố quan trọng hơn cả trà đó chính là nước.

Nếu muốn pha trà ô long đậm vị thì bạn cần dùng nước có 2 yếu tố sau: nước đã lọc và nước sôi.

Nước đã lọc qua thường sẽ pha trà đậm hơn là nước máy. Vậy nên nếu có điều kiện thì bạn nên đầu tư một bộ lọc nước. Trà pha từ nước lọc không chỉ đậm trà hơn. Mà còn đảm bảo an toàn vệ sinh.

Đối với cốt trà đen thì dùng nước máy hay nước đã lọc sẽ không khác nhiều. Nhưng đối với trà Ô Long thì sự khác biệt này rất lớn. Nước đã lọc sẽ luôn pha trà đậm hơn.

Sau khi lọc thì cứ đun nước lên 100 độ C rồi đem đi hãm trà luôn. Không cần thiết phải để cho nước nguội bớt rồi mới hãm trà.

Ủ trà lâu

Nếu muốn theo đuổi gu trà Ô Long đậm vị thì bạn cần hãm trà lâu một chút. Tầm 12 cho đến 15 phút. Khi bạn dùng dòng trà Ô Long chất lượng thì sẽ không phải ngại dùng nước quá sôi hay hãm quá lâu.

Khi hãm đủ lâu thì các thành phần caffeine và catechin mới đủ thời gian để thoát ra ngoài. Những thành phần này lại có vị đậm đắng đặc trưng. Khi hãm đủ lâu thì trà không chỉ đậm mà khi uống cũng sẽ rất tỉnh vì nhiều caffeine.

Nguồn bài viết: Cách Chọn Trà Ô Long Đậm Vị Để Pha Trà Sữa

Cho nên nếu bạn đang tìm loại trà nấu trà sữa thơm ngon với mục đích kinh doanh. Nhưng chưa biết chọn đúng loại trà để nấu trà sữa thật sự tốt. Thì bạn hãy dành chút thời gian để đọc bài viết sau.

1. TRÀ ĐEN

Nguồn gốc trà sữa làm từ trà đen

Nhắc đến trà để làm trà sữa thì phải nhắc đến trà đen đầu tiên. Vì trà đen chính là loại trà (làm từ cây trà) đầu tiên được kết hợp với sữa vào thế kỷ 18 ở Anh. Và đến hiện nay thì rất nhiều loại trà sữa truyền thống của nhiều nước cũng dùng trà đen.

Trà đen là loại trà lên men được làm từ lá của cây trà. Cái tên trà đen được bắt nguồn từ việc lá trà đen khô thành phẩm có màu nâu đen. Trà đen còn được người Trung Quốc gọi là hồng trà (hồng có nghĩa là đỏ). Vì người Trung Quốc gọi theo màu nâu đỏ của nước trà. Và màu đỏ là màu may mắn trong văn hoá của họ.

Thế nên khi đến một số quán thì họ sẽ hay ghi là Hồng Trà Sữa. Thì đây về cơ bản cũng chính là trà sữa truyền thống mà thôi. Hồng trà chính là trà đen nhưng sẽ cao cấp hơn một chút.

Trà đen xuất hiện ở Anh vào những năm 1650s bởi các đội tàu buôn Hà Lan. Lúc đầu thì trà không được phổ biến như cà phê. Nên trà chỉ là món phụ được thêm vào menu của các tiệm cà phê.

Việc uống trà thực sự trở thành xu hướng vua Charles Đệ Nhị cưới công nương Catherine làm vợ. Công nương Catherine là con của vua Bồ Đào Nha. Mà ở Bồ Đào Nha thì trà lại là thức uống ưa thích của giới quý tộc.

Nhờ hoàng hậu Catherine mà trà trở thành thức uống phổ biến ở Anh. Đến năm 1783 thì thuế đánh lên các mặt hàng trà mới được giảm nhiều. Và trà trở thành thức uống “quốc dân” thật sự ở Vương Quốc Anh.

Và rồi từ từ thì sữa được thêm vào trà đen. Và món trà sữa đầu tiên được tin là ra đời ở Anh vào khoảng thế kỷ 18. Sữa được thêm vào trà là để làm giảm vị đăng chát của trà. Ngoài ra thì sữa cũng giúp giảm nhiệt độ trà. Nhờ vậy mà ly tách sứ uống trà sẽ đỡ bị vỡ do quá nóng. Vì đồ sứ rất đắt vào thời gian này.

Trà đen còn là thành phần chính của những món trà sữa nổi tiếng nhất thế giới. Như trà chai của Ấn Độ. Rồi trà Thái đỏ cũng là trà đen. Trà sữa Hong Kong cũng vậy. Và nổi tiếng nhất chính là trà sữa chân châu của Đài Loan cũng dùng trà đen nấu trà sữa. Rồi kết hợp với viên thạc nấu từ bột khoai gọi là “trân châu”.

Cách chọn trà đen pha trà sữa ngon

Thế nên khi chọn trà để pha trà sữa thì ưu tiên thì trà đen là loại trà phải có. Khi chọn trà pha trà sữa ngon thì bạn không nhất thiết phải chọn loại trà đen quá đắt tiền. Chỉ cần chọn dòng trà đen có giá vừa phải là được.

Chẳng hạn như dòng Trà Đen Danh Trà là loại trà làm sữa cực kỳ thích hợp. Một túi 1kg có thể pha được cả trăm ly. Nếu muốn thơm ngon hơn thì bạn có thể mix thêm các dòng Trà Đen Cổ Thụ Danh Trà hoặc Hồng Trà Shan Tuyết Cổ Thụ. Bảo đảm ly trà sữa của bạn sẽ thơm ngon hơn rất nhiều.

Trà đen không chỉ thích hợp để làm trà nấu trà sữa. Mà bạn còn có thể dùng cốt trà để pha các loại trà trái cây cũng rất ngon.

Các món trà sữa phổ biến từ trà đen:

• Trà sữa truyền thống
• Trà trái cây

2. HỒNG TRÀ

Phân biệt giữa trà đen và hồng trà

Như đã nói ở trên thì trà đen và hồng trà về cơ bản là một. Tuy nhiên, đứng dưới góc độ người làm trà thì trà đen và hồng trà sẽ khác nhau một chút.

Trà đen và hồng trà khác nhau lớn nhất là ở chất lượng của lá trà. Trà đen được người Anh sáng tạo ra dựa trên cách làm hồng trà của người Trung Quốc. Họ muốn tạo ra một loại trà lên men cao và sản xuất được với số lượng cực lớn.

Thế nên khi sản xuất trà đen thì cả lá giá và lá non đều được hái. Lá non thì được giữ nguyên để chế biến. Còn lá già sẽ được băm nhỏ rồi đem đi ủ và chế biến gần như hoàn toàn bằng máy. Việc này được lợi là sản lượng trà rất lớn.

Còn các loại hồng trà cao cấp thường được hái chỉ phần lá non mà thôi. Trà được ủ và chế biến theo mô hình thủ công. Với mục đích chính là làm thành trà thật cao cấp. Và phục vụ người thưởng trà hơn là pha chế.

Điểm khác biệt lớn thứ hai giữa trà đen và hồng trà chính là độ lên men. Trà đen thường được lên hoàn toàn 100%. Còn hồng trà chỉ được lên men tầm 85% đến trên 90% mà thôi. Vì khi lên men ở ngưỡng này thì hồng trà vẫn giữ được mùi mật và trái cây.

Cách chọn hồng trà để pha trà sữa

Để chọn trà nấu trà sữa kinh doanh thì bạn không nên chọn hồng trà làm nguyên liệu chính. Vì nếu mua đúng hồng trà sẽ có giá cao. Nhiều tiệm họ dùng trà đen đơn thuần thôi nhưng họ vẫn ghi là hồng trà sữa để thêm phần cao cấp.

Nói chung về mặt pha chế thì bạn sẽ ít sử dụng hồng trà thật sự trong pha chế trà sữa. Vì nếu đúng là hồng trà là sẽ có giá khá cao. Nên thường nhiều tiệm chỉ dùng hồng trà để mix thêm tạo hương vị cho trà sữa thêm thơm mà thôi. Chú trà để nấu trà sữa chính yếu vẫn là trà đen.

Ngoài ra thì hồng trà cao cấp sẽ có ít tannin hơn trà đen. Nên vị hồng trà thường sẽ không được đậm đà. Nên khi dùng quá nhiều hồng trà trong mix ủ cốt trà đen thì trà sẽ có vị hơi nhạt. Nên ưu tiên là chỉ nên mix một chút hồng trà để lấy hương tự nhiên mà thôi.

Nếu bạn quyết tâm tạo nét riêng cho quán của mình thì có thể mua một ít hồng trà về để phối chung với loại trà đen đang sử dụng. Để tạo mùi hương đặc trưng cho quán của mình.

Ở Danh Trà thì có nhiều loại hồng trà cao cấp. Và giá cũng cao nên thích hợp cho người pha ấm để thưởng trà mà thôi. Thích hợp nhất thì có dòng Hồng Trà Shan Tuyết Cổ Thụ là có giá vừa phải nhất. Bạn có thể mua về để mix vào trà đen sẵn đang có.

3. TRÀ Ô LONG

Nguồn gốc trà sữa làm từ trà Ô Long

Trà Ô Long là một trong những loại trà làm trà sữa phổ biến. Cũng giống như trà đen thì trà Ô Long cũng là loại trà được làm từ lá của cây trà. Khác với trà đen thì trà Ô Long không được lên men nhiều. Và chỉ được lên men một ít thôi để tạo nên hương vị riêng.

Dòng trà sữa Ô Long được tin là ra đời ở Đài Loan. Vì Đài Loan là một trong những nước có nguồn trà Ô Long nhiều và chất lượng nhất thế giới. Trà Ô Long Đài Loan có những giống trà ngon như trà Tứ Quý, trà Kim Huyên (Kim Tuyên), trà Thuý Ngọc, trà Thiết Quan Âm hay Thanh Tâm.

Cách chọn trà Ô Long pha trà sữa ngon

Để chọn trà làm trà sữa thơm ngon thì bạn nên dùng dòng trà Ô Long Tứ Quý. Không phải các dòng trà khác không ngon. Mà Tứ Quý có hương thơm theo thiên hướng tươi và hương hoa. Nên khi pha trà sữa thì sẽ tạo nên hương vị rất riêng.

Ví dụ như Kim Huyên thì lại đi theo hướng ngậy béo của sữa của nếp. Nên khi kết hợp với sữa sẽ không tạo nên hương vị quá đặc biệt. Còn Thuý Ngọc hay Thanh Tâm thì rất ngon nhưng giá lại thì không được rẻ.

Trong khi đó thì trà Ô Long Tứ Quý cũng là loại dễ trồng. Nên sản lượng thường sẽ cao. Nên giá thành cũng sẽ dễ chịu hơn. Tuy nhiên, do xu hướng trà sữa Ô Long tăng đột biến trong những năm gần đây. Nên giá trà Trà Ô Long Tứ Quý cũng không còn rẻ như trước.

4. TRÀ LÀI

Nguồn gốc trà sữa làm từ trà lài

Trà lài là một trong những loại trà để pha trà sữa quen thuộc hiện nay. Và trà sữa lài cũng đã xuất hiện trong menu của khá nhiều quán. Đặc điểm của trà sữa lài là thơm mùi lài. Vị trà thì hơi chát nhẹ nên khi kết hợp với vị béo sữa thì cũng thơm ngon tuyệt vời.

Trà nhài có nguồn gốc từ tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc). Trà lài được tin là ra đời vào giai đoạn thời nhà Nguyên cho đến thời nhà Minh ở Trung Quốc. Và trà ướp hương lài cũng là một thức uống trong cung đình Huế ở nước ta khi xưa.

Trà sữa lài cũng là món được tin là ra đời ở Đài Loan. Vì rất nhiều người Đài Loan làm trà là có nguồn gốc Phúc Kiến.

Cách chọn trà hoa nhài để pha trà sữa

Vè truyền thống thì trà hoa lài là loại trà được ướp hoa thật. Hiện nay trên thị trường vẫn có trà ướp hoa nhài thật nhưng giá rất cao. Vì bạn cứ nhẩm tính một cách đơn giản như sau: 1kg hoa lài tươi có giá 300 nghìn đồng. Mà để ướp chuẩn 1 kg trà thì cần phải dùng đến 5 – 7kg hoa lài tươi. Tính hết công thì phải bán 1kg trà lài phải cỡ 3 triệu mới có lợi nhuận.

Chính vì vậy nên hầu hết trà lài ở trên thị trường đều là trà ướp hương liệu. Kể cả loại có hoa thật cũng đều phải ướp hương liệu hết. Nên bạn không cần mua trà lài có giá thật cao làm gì.

Trà hoa nhài dùng trà chất lượng cao rất khó ăn hương. Thế nên cốt trà lài đa phần là các loại trà rẻ và có lá lớn. Nhờ vậy khi ướp sẽ dễ ăn hương hơn rất nhiều. Những loại trà lài hương liệu mà giá đắt đỏ chỉ là bày vẽ ra để bán nguyên liệu mà thôi

Bạn chỉ cần mua dòng Trà Lài Danh Trà là đủ thơm và giá phù hợp để kinh doanh rồi. Thế nên khi pha trà sữa lài thì bạn chỉ cần dùng loại trà lài có mùi thơm một chút là đủ. Còn nếu muốn vị trà đậm đà hơn thì bạn có thể mix thêm một ít trà xanh Thái Nguyên của Danh Trà. Bảo đảm vị trà sẽ đậm đà hơn rất nhiều,

5. TRÀ BÁ TƯỚC

Nguồn gốc trà sữa làm từ trà bá tước

Trà Bá Tước cung chính là một loại trà ra đời ở Anh Quốc. Trà Bá Tước thực chất chỉ là trà đen nhưng được uớp thêm mùi hương tinh dầu bergamot. Nhờ vậy mà loại trà này có hương vị đặc trưng của trà đen kết hợp với vỏ cam chanh.

Dùng hương bergamot thực chất là để nâng hương vị cho dòng trà đen chất lượng thấp mà thôi. Khi Ấn Độ là thuộc địa của đế quốc Anh thì người Anh đã xây dựng rất nhiều nông trường trà ở nơi đây. Trà được trồng và thu hái sao cho đạt được mục đích chính là sản lượng lớn nhất có thể. Nên phần lớn trà thành phẩm là có chất lượng không cao.

Thế nên để nâng hương vị cho nền trà đen này thì hương bergamot đã được sử dụng. Rồi các nhà buôn trà vẽ lên một câu chuyện là trà Bá Tước được làm ra để dành riêng vị Bá Tước Grey nào đó ở Anh. Và cái tên trà Earl Grey hay Trà Bá Tước Grey ra đời từ đó.

Trà Bá Tước ở Việt Nam thì thời gian đầu được nhập từ Ấn Độ hay Sri Lanka. Vì đây là những vùng nguyên liệu chính cho trà Bá Tước hiện nay. Tất nhiên là loại nhập về Việt Nam sẽ không được ướp tinh dầu bergamot thật như những hãng lớn như Twinnings. Mà đơn thuần chỉ là hương liệu mà thôi.

Về sau thì tự người làm trà ở Việt Nam tự ướp hương bergamot trên nền trà đen sẵn có. Loại trà được ướp thường là dòng trà đen nguyên lá chứ ít khi dùng trà đen CTC. Vì trà đen nguyên lá sẽ dễ ăn hương hơn là trà đen CTC. Thế nên Trà Bá Tước thường sẽ có giá cao hơn khá nhiều so với trà đen thông thường.

Cách chọn trà bá tước để pha trà sữa

Trà Bá Tước về cơ bản chỉ là trà đen và ướp hương bergamot mà thôi. Do có mùi hương vỏ cam chanh nên bạn cần nên bạn cần nên chú ý khi dùng dòng trà này để pha trà sữa. Vì chưa chắc tệp khách hàng của bạn đã ưa thích mùi này trong trà sữa.

Nhiều người không hiểu cứ mua trà nguyên liệu thật đắt. Và họ mặc định là khách hàng sẽ thích và đông khách. Nhưng đôi khi bạn chỉ cần mua loại trà để pha trà sữa vừa tiền thôi. Là tự nhiên sẽ hợp gu với hầu hết số đông.

6. BỘT TRÀ XANH

Bột trà xanh hay còn gọi là matcha (mạt trà) là loại trà được sử dụng trong pha chế trà sữa. Nổi tiếng nhất là các món Matcha Latte và Matcha Đá Xay.

Ở Việt Nam thì khi dùng matcha để pha chế. Thì bạn có 3 lựa chọn sau:

Lựa chọn thứ nhất và phổ biến nhất là dùng bột trà xanh Đài Loan. Loại bột matcha Đài Loan này được ướp hương lài và có dùng thêm cả màu hương liệu. Nên sau khi pha chế thì màu nước thành phẩm sẽ có màu xanh rất đẹp. Mùi hương trà cũng rất thơm mùi lài.

Loại bột trà xanh Đài Loan được sử dụng rất phổ biến. Thế nên mùi hương cũng khá là đại trà. Nên khi bạn dùng loại này cũng sẽ dễ được khách chấp nhận. Nhưng nếu tạo sự khác biệt thì sẽ không có.

Lựa chọn thứ hai là bột trà xanh Nhật Bản. Bột matcha Nhật nếu đúng là của Nhật sẽ rất đắt. Những dòng bột trà xanh Nhật mà giá rẻ tầm vài trăm một ký bán tràn làn trên mạng chắc chắn là đồ giả. Bột thật giá thấp nhất cũng tầm 1-2 triệu cho 1kg.

Đặc điểm của matcha Nhật Bản là có hương matcha tự nhiên. Do người Nhật họ diệt men bằng cách hấp nên các dòng trà Nhật sẽ hơi tanh mùi rong biển. Nhưng bù lại vị sẽ đậm vị trà và nhiều độ bùi béo tự nhiên.

Lựa chọn thứ ba là bột trà xanh của Việt Nam. Bột trà xanh của Việt Nam thường được sản xuất ở Bảo Lộc và Thái Nguyên. Những vùng này đều là những vùng sản xuất trà xanh lớn của Việt Nam.

Bột trà xanh của Việt Nam như bột trà xanh Thái Nguyên thường có vị rất đậm. Nên khi pha chế các món từ bột trà xanh thì cần dùng ít trà, Hoặc thêm nhiều đường hay sữa hơn một chút để cân bằng vị đắng chát.

Nguồn bài viết: 6 Loại Trà Để Làm Trà Sữa Kinh Doanh

Trà Thiết Quan Âm là một loại trà Ô Long có nguồn gốc từ An Khê, một huyện phía Nam tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc). Tỉnh Phúc Kiến cũng chính là nơi cách chế biến trà Ô Long được ra đời.

Cách làm trà Ô Long được tin là ra đời ở Vũ Di vào giai đoạn nhà Thanh (1944-1911). Vũ Di là dãy núi nằm ở phía bắc Phúc Kiến, nơi có nhiều cây trà hoang dã không biết có ở đấy từ bao giờ.

Từ Vũ Di thì cách chế biến trà Ô Long được học hỏi bởi các vùng trà khác của Phúc Kiến, trong đó có An Khê. Trước khi cách làm trà Ô Long được sáng tạo ra thì An Khê vốn dĩ cũng là là vùng trồng trà lớn. Họ làm chủ yếu là trà xanh.

Trà Thiết Quan Âm mà chúng ta biết đến hiện tại khác nhiều so với trà Thiết Quan Âm truyền thống. Nhất là ở mức độ lên men. Theo cách làm trà Ô Long truyền thống thì loại trà này sẽ được lên men tầm trung khoảng 40 đến 70%. Tức là trà Thiết Quan Âm khi xưa được lên men khá cao.

Đến khoảng những năm 1980s thì Đài Loan lại cực kỳ nổi tiếng với những dòng Ô Long lên thấp. Khoảng 10 đến 30%. Người Đài Loan đã sáng tạo ra Bao Chủng. Một loại trà có độ lên men nằm giữa trà xanh và Trà Ô Long truyền thống (lên men 40 đến 70%).

Loại trà mới này tạo nên cơn sốt mới trên thị trường. Vì thơm ngọt và có hương hoa tự nhiên, vị thì tươi mát. Khiến cho nhu cầu dành cho trà Đài Loan rất cao. Để chạy theo thị hiếu mới thì người làm trà ở An Khê (Phúc Kiến) đã áp dụng cách làm trà Ô Long mới này.

Thay vì lên men trà cao theo cách truyền thống thì họ cũng lên men trà thấp như cách làm của người Đài Loan. Thế là trà Thiết Quan Âm kiểu mới này đã tạo nên cơn sốt thật sự.

Ở Trung Quốc bây giờ thì cả 2 nhóm trà Thiết Quan Âm (lên men cao và thấp) này đều được sản xuất. Tất nhiên là loại lên men thấp vẫn chiếm đa số. Một phần vì thị hiếu với một phần nữa là do loại truyền thống làm mất thời gian hơn. Ở Việt Nam thì gần như tiệm nào cũng bán Thiết Quan Âm lên men thấp. Loại truyền thống rất hiếm.

Từ những năm 1980s thì nhu cầu dành cho trà Thiết Quan Âm rất cao. Có cầu thì ắt có cung nên nhiều vườn trà ở An Khê được mở rộng. Mở rộng ở đây có nghĩa là rừng được phá, thay vào đó là các vườn trà quy mô lớn. Diện tích trồng trà của An Khê được mở rộng lên đến 3.000 km vuông.

Và để tăng năng suất thì tất nhiên là phải dùng cả hoá chất nông nghiệp. Chính điều này đã khiến cho loại trà này vướng một scandal lớn vào năm 2012.

Cơn sốt đầu những năm 2000s của trà Thiết Quan Âm bị dập tắt vào năm 2012. Khi một tổ chức môi trường quốc tế tên là GreenPeace đã mua 4 loại trà được bán bởi Lipton, trong đó có một sản phẩm là trà Thiết Quan Âm. Rồi cho những sản phẩm này đi test.

Kết quả là tất cả các sản phẩm trà này đều có chứa nhiều dư lượng thuốc trừ sâu. Như Thiết Quan Âm thì có đến 13 loại dư lượng. Một vài trong số này còn bị cấm bởi Bộ Nông Nghiệp của Trung Quốc.

Báo cáo này khiến cho nhu cầu dành cho trà Thiết Quan Âm giảm hẳn do cộng đồng tẩy chay. Cộng với ‘bong bóng’ giá trà đến từ những năm trước. Khiến cho giá trà lao dốc.

Cũng nhờ vậy nhiều người trồng trà cũng chuyển hướng theo mô hình “trà sạch”. Các điều luật cũng như giấy chứng nhận mới cũng ra đời. Nhờ vậy giúp bảo đảm sức khoẻ của người tiêu dùng hơn.

2. CÁC LOẠI TRÀ THIẾT QUAN ÂM

Ở Trung Quốc thì các loại trà Ô Long đến từ An Khê đều được phần lớn người yêu trà gọi là Thiết Quan Âm hết. Mặc dù Thiết Quan Âm chỉ là một trong những giống trà ở nơi đây mà thôi.

Một phần vì đây là loại trà nổi tiếng nhất. Nên danh tiếng có thể nói là ‘che lấp’ các giống trà khác. Một phần nữa người uống trà không phải ai cũng đam mê kiến thức trà chuyên sâu. Nên họ cũng chẳng muốn mất thời gian tìm hiểu.

Không chỉ An Khê mà vùng trà khác của của Phúc Kiến là Vũ Di cũng lâm vào tình trạng tương tự. Cứ trà đến từ Vũ Di là mặc định là Đại Hồng Bào. Loại trà nổi tiếng nhất ở đây. Ít ai để ý là Vũ Di có nhiều giống trà ngon với tên gọi riêng.

Không chỉ người uống trà hay gọi trên trà chung chung. Mà người làm trà họ cũng đặt tên chung như vậy cho dễ bán. Ở An Khê thì nhiều giống trà được làm thành Thiết Quan Âm để dễ tiêu thụ.

Giống trà Ô Long thì nhiều vô kể. Sau đây mình chỉ liệt kê một số loại phổ biến mà mình đã thử qua.

Trà Thiết Quan Âm

Khi nhắc đến trà Ô Long ở An Khê thì phải nhắc đến trà Thiết Quan Âm đầu tiên. Vì đây chính là giống trà làm nên tên tuổi của cả vùng trà. Đây là một trong hai loại trà Ô Long duy nhất nằm trong Thập Đại Danh Trà cùng với Đại Hồng Bào của Vũ Di.

Giống trà Thiết Quan Âm được tin là xuất hiện đầu tiên ở làng Tây Bình của huyện An Khê. Vào năm 2002 thì chính Bộ Nông Nghiệp của Trung Quốc đã công nhận Tây Bình là nơi ra đời của Trà Thiết Quan Âm. Chấm dứt tranh cãi dai dẳng giữa 2 truyền thuyết về sự ra đời của của loại trà này.

Theo truyền thuyết đầu tiên là về một người đàn ông có tên là Nguỵ Ẩm. Ông nằm mơ thấy Phật Bà Quan Âm ban cho ông một cây trà. Loại trà này ban đầu tên là trà Nguỵ Ẩm theo tên của ông. Nhưng sau đổi thành Thiết Quan Âm để tỏ lòng tôn kính với Phật Bà.

Còn truyền thuyết thứ hai nói về một thương nhân về hưu tên là Vương Sĩ Lượng. Trong một lần đi dạo trong núi thì ông tìm thấy một cây trà quý. Trà làm từ cây trà này được dâng cho vua Càn Long trong một lần ông vi hành. Quá ấn tượng với hương vị thanh khiết của loại trà này nên vị vua đặt tên cho trà theo tên của Phật Bà Quan Âm.

Trà Thiết Quan Âm ngon nhất mà mình từng uống đến từ Cảm Đức. Ngôi làng nằm về phía bắc Tây Bình khoảng 50km. Lần đầu tiên mình uống trà của làng Cảm Đức là khi được tặng gói nhỏ 7g. Pha uống một lần thôi là nhớ mãi.

Vì mình không nghĩ trà Thiết Quan Âm mà hương vị phức tạp đến vậy. Khác hẳn với trà Thiết Quan Âm mà mình đã từng mua trước đây. Hương hoa lan, trái cây, một chút béo như sữa. Vị thì ngòn ngọt, nhẩn đắng vị khoáng, hơi chua của trái cây.

Bổn Sơn

Trà Bổn Sơn là một trong những giống trà Ô Long cổ xưa nhất ở An Khê. Thậm chí được trồng trước cả giống trà Thiết Quan Âm. Giống trà này khi thành phẩm cũng thường hay được bán thành trà Thiết Quan Âm. Lý do vì hương vị của Bổn Sơn rất giống Thiết Quan Âm.

Sau khi uống so sánh Bổn Sơn với Thiết Quan Âm. Hương hoa của Bổn Sơn thậm chí còn nồng hơn Thiết Quan Âm. Vị còn ngọt hơn cả Thiết Quan Âm. Tuy nhiên, Bổn Sơn chỉ đơn giản vậy thôi. Còn Thiết Quan Âm thì phức tạp hơn nhiều.

Thực sự thì phải uống so sánh cả 2 cùng lúc mới phần nào có thể phân biệt. Chứ uống từng loại mà không biết tên trà thì phân biệt được rất khó. Chính vì vậy mà một phần không nhỏ Thiết Quan Âm bán trên thị trường được làm từ Bổn Sơn hoặc Mao Giải.

Mao Giải

Trà Mao Giải (毛蟹) là một giống trà mới hơn khi so với các giống trà ở trên. Cái tên Mao Giải hay ‘lông cua’ đến từ việc lá trà được bao phủ bới một lớp lông tơ màu trắng hình dáng như càng cua. Khi pha trà này thì bạn có thể sẽ thấy một ít lông tơ này nổi lên bề mặt chén trà.

Mao Giải là một giống trà lớn nhanh và năng suất cao. Thế nên giống trà này được trồng nhiều và hay được bán dưới dạng trà Thiết Quan Âm giá rẻ.

Về mặt hương vị thì Mao Giải cũng gần giống Thiết Quan Âm. Vẫn thơm ngọt mùi hoa, vẫn có mùi ngậy béo. Nước trà sệt và ngọt hơn cả Thiết Quan Âm ‘thật’. Thua ở chỗ là phần hương không thơm nhiều và xốc lên tận mũi như Thiết Quan Âm.

Cá nhân mình nghĩ nếu xét về giá thì trà Mao Giải hợp lý hơn Thiết Quan Âm. Rẻ hơn nhiều mà hương vị vẫn đầy đủ. Dễ uống dễ tiếp cận. Tuy nhiên, nếu bạn đề cao phần hương và sự phức tạp trong hương vị thì Thiết Quan Âm vẫn vượt trội hơn.

Hoàng Đán

Hoàng Đán là giống trà làm nên loại trà Hoàng Kim Quế. Bên cạnh trà Thiết Quan Âm thì Hoàng Kim Quế là loại trà Ô Long nổi tiếng khác của An Khê.

Cái tên Hoàng Kim Quế đến từ mùi hương của loại trà này gần giống với hoa Mộc Quế. Cánh trà khô cũng ngả vàng nhiều hơn khi so với cánh trà Thiết Quan Âm. Hương trà thật chỉ phảng phất mùi hoa Mộc mà thôi. Nếu thơm nồng mùi hoa Mộc thì trà đã đã được ướp.

Không chỉ khác về phần hương. Mà Hoàng Kim Quế còn khác với Thiết Quan Âm về phần vị. Vị của Hoàng Kim Quế gần với Ô Long của Đài Loan hay Việt Nam. Trà có vị ngọt và hơi ngậy béo.

Gần đây thì Hoàng Đán được lai tạo với Thiết Quan Âm bằng cách ghép cành để tạo nên loại trà Hoàng Quan Âm. Loại trà này có phần hương vị khá đặc biệt.

Hoàng Quan Âm

Hoàng Quan Âm là cây trà lai bằng cách ghép cành của Hoàng Đán vào thân của Thiết Quan Âm. Chính vì vậy mà Hoàng Quan Âm mang hương vị của cả 2 loại trà này.

Về phần hương thì Hoàng Quan Âm thơm mùi hoa và mùi ngọt hơn Thiết Quan Âm. Còn về phần vị thì lại giống như Hoàng Kim Quế. Vị của Hoàng Kim Quế cũng dễ uống hơn Thiết Quan Âm. Ít nhẩn đắng của khoáng và ít chua hơn.

Thiết Quan Âm Đài Loan

Không chỉ An Khê mà Đài Loan họ cũng có trà Thiết Quan Âm. Vào cuối thế kỷ 19 thì người Đài Loan không chỉ học tập cách làm trà Thiết Quan Âm truyền thống. Mà họ còn mang cả giống trà này về Đài Loan và trồng ở Mộc San (Đài Bắc).

Trà Thiết Quan Âm của Đài Loan vẫn làm theo kiểu truyền thống. Tức là trà được lên men cao và sấy than. Chính vì vậy nên trà này có hương vị trái cây khô và thoang thoảng mùi khói.

Thường thì Thiết Quan Âm của Đài Loan hay được trộn với trà Kim Huyên. Tức là khi mua trà này thì ít khi bạn mua được 100% trà Thiết Quan Âm lắm.

3. QUY TRÌNH LÀM TRÀ THIẾT QUAN ÂM

Không giống như các loại trà Ô Long khác, thì thời điểm thu hái của trà Thiết Quan Âm rất khác biệt. Thay vì vụ xuân thì vụ trà Thiết Quan Âm ngon nhất là vụ thu. Thay vì hái vào sáng sớm thì trà này được hái hái vào buổi trưa.

Lá trà của giống Thiết Quan Âm rất dày và cứng. Thế nên giống trà này rất ưa nắng và phát triển tốt nhất ở nơi có nhiều ánh sáng.

Cũng giống các loại trà Ô Long khác thì trà Thiết Quan Âm hay được hái theo phương pháp “một tôm, hai lá”. Đến khi thành phẩm viên thì cứ một viên như vậy là một bộ 3 lá.

Tuy nhiên, để tăng sản lượng thì hiện nay những lá ‘già hơn’ cũng được thu hái. Thế nên khi pha trà Thiết Quan Âm thì bạn sẽ hay thấy bã trà bao gồm bộ 3 lá trà non lẫn với những lá trà già hơn. Lá trà ‘già’ cũng có mặt tốt vì giúp trà rẻ hơn và vị trà đậm hơn.

Sau khi hái thì lá trà tươi phải trải qua quá trình làm héo. Làm héo là công đoạn mà lá trà được rải thành đống để héo đi hay mất nước. làm héo có 2 giai đoạn là làm héo nắng và làm héo mát.

Làm héo nắng là lúc lá trà Thiết Quan Âm được rải thành đống rồi phơi dưới nắng trong thời gian ngắn. Còn làm héo mát là khi lá trà được cho lên những chiếc nia bằng tre rồi để héo trong nhà.

Làm héo mát là quá trình rất quan trọng. Vì đây là giai đoạn mà lá trà tiếp xúc với không khí và ‘lên men’. Tuỳ theo độ lên men mà người mong muốn mà quá trình làm héo mát có thể kéo dài từ 14 cho đến 24 tiếng.

Trong khi làm héo mát thì người làm trà cứ cách một tiếng lại lắc đều nia đựng trà. Việc này giúp lá trà ma xát với nhau để làm dập lá trà. Nhờ vậy mà phần bị dập sẽ bị oxy hoá, giúp cho trà thơm ngon hơn.

Phần viền lá là nơi hay bị dập nhiều nhất. Thế nên nếu mua được loại trà Thiết Quan Âm loại vẫn làm thủ công. Thì bạn sẽ hay thấy nhiều lá có viền màu đỏ xung quanh rất đẹp mắt.

Tuy nhiên, hiện nay rất ít người làm trà thực hiện công đoạn này. Mà thay vào đó là họ cho lá trà vào lồng bằng gỗ. Sau đó quay đều nên lá trà sẽ bị dập đều trên bề mặt. Và năng suất cũng cao hơn. Quy trình này gọi là quay thơm.

Sau khi lá trà đã đạt đủ độ lên men và dậy mùi theo mong muốn của người làm trà. Thì họ sẽ ngưng quá trình lên men này bằng cách xao lá trà trên chảo khô. Công đoạn này được gọi là xao trà.

Tiếp theo đó là quá trình vò. Trà Thiết Quan Âm là loại trà dạng viên. Thế nên để tạo nên hình dạng này thì lá trà được cho vào túi vải rồi cuốn thật chặt. Nếu làm theo phương pháp thủ công thì túi vải này được vò bằng tay. Khi xưa người làm trà họ còn dùng chân. Tuy nhiên, hiện nay thì công đoạn này đa phần cũng được thực hiện bằng máy.

Mục đích của công đoạn vò không chỉ để tạo hình viên cho trà. Mà còn giúp phá vỡ lớp biểu bì và tế bào của của lá trà. Nhờ vậy mà ‘chất trà’ thoát ra ngoài và bao phủ lá trà. Nên khi pha thì trà sẽ nhanh ra hương vị hơn.

Tuy nhiên, vò thủ công như thế này rất mất thời gian và mất sức. Thế nên bây giờ thì người làm trà họ vò trà bằng máy. Vò máy thì lượng trà trong mỗi túi vải có thể lớn gấp 10 lần khi vò bằng tay.

Ở giữa các đợt vò thì trà cũng sẽ được sấy khô từ từ. Khác với các loại trà khác tách biệt khi phần sấy khô chỉ được thực hiện sau khi vò. Thì trà Thiết Quan Âm có phần vò và sấy khô xen kẽ. Rồi thành phẩm bằng một đợt sấy khô nhẹ nữa mà thôi.

Trà Thiết Quan Âm truyền thống được sấy khô bằng than. Với 3 lần vò và 3 lần sấy xen kẽ với nhau. Trà thành phẩm bán cho tiệm mới được gọi là mao trà (trà thô) mà thôi. Rồi tiệm sẽ tự sấy theo bí quyết của họ nữa.

Công đoạn cuối cùng là lọc cám, phân loại và đóng gói.

4. CÁCH PHA TRÀ THIẾT QUAN ÂM NGON

Để pha trà Thiết Quan Âm ngon thì bạn cần nên áp dụng cách pha trà Công Phu. Công Phu là phương pháp pha trà ra đời ở Triều Sán vào khoảng vài trăm năm trước.

Cách pha Công Phu này lan truyền đến Phúc Kiến và Đài Loan. Cách pha này trở nên phổ biến ở những vùng này vì quá hợp với pha trà Ô Long. Thế nên mỗi nơi lại phát triển một số bước và trà cụ khác nhau.

Trong phần này thì mình chỉ sẽ hướng dẫn cách pha Công Phu của mình. Cách của mình thì được rót gọn từ cách pha Công Phu của người Đài Loan.

Trà cụ chỉ cần 4 thứ: ấm tử sa, tống, chén và bếp đun nước điện. Ấm tử sa là một dạng ấm đất không tráng men. Điểm cộng của dòng ấm này là giữ nhiệt tốt và có khả năng lưu hương vị trà.

Bạn có thể sử dụng ấm sứ hoặc thuỷ tinh cũng được. Vì giá ấm tử sa cũng khá cao. Nếu hay uống một mình thì bạn nên mua ấm dung tích nhỏ thôi. Cá nhân mình thấy ấm tầm 120 – 130ml pha trà là ổn nhất.

Tống trà thì dễ hơn. Bạn có thể mua tống bằng sứ hay thuỷ tinh đều được. Tống là dụng cụ để rót nước trà ra từ ấm. Giúp làm đều hương vị nước trà. Sau đó từ tống thì chúng ta có thể chia nước trà ra chén.

Nước để pha trà thì bạn có thể dùng nước lọc hoặc nước đóng chai để pha. Đun nước bằng ấm điện đến khi sôi thì để nước nguội bớt. Để pha trà Thiết Âm thì mình hay dùng nước khoảng 90 đến 95 độ C.

Dùng khoảng 5 đến 7g trà cho mỗi lần pha. Sau khi cho trà vào ấm thì bạn nên đổ nhiều nước một chút để tráng trà. Tráng trà trong khoảng 10s.

Các bước hãm trà thì tuỳ gu mà thời gian hãm sẽ khác nhau. Đối với trà Thiết Quan Âm thì mình thường hãm rất nhanh. Vì loại trà này hãm lâu sẽ dễ bị nhẩn đắng và chua.

Thời gian các lượt nước mình cũng áng chừng thôi. Chứ không đo chính xác. Khoảng tuần tự là: 10s/5s/10s/20s/30s… Cộng thêm thời gian vào các lượt nước sau.

Các giống trà khác như Bổn Sơn, Mao Giải hay Hoàng Đán thực sự dễ pha hơn Thiết Quan Âm. Lỡ sơ ý hãm trà quá lâu cũng không sao. Còn Thiết Quan Âm thì phải chịu khó tập trung một chút.

Sau khi hãm trà thì bạn rót nước trà ra tống. Rồi từ tống lại rót trà vào chén để thưởng thức. Sau khi rót hết nước trà ra tống thì bạn nên ngửi nắp trà. Vì đấy là nơi hương trà hội tụ. Bạn sẽ dễ cảm nhận hương trà hơn.

Nói chung để pha Công Phu tốt thì bạn cần pha trà thường xuyên. Rồi từ từ định hình cách pha theo gu uống trà riêng của mình. Vì từ ‘công phu’ có nghĩa là tập luyện thường xuyên để trở nên thành thạo.

Nguồn bài viết: Trà Thiết Quan Âm: 4 Điều Cơ Bản Nên Biết

Việc này giống như từ cùng một hạt gạo thì chúng ta có thể làm ra những loại thực phẩm khác nhau vậy. Từ hạt gạo thì chúng ta cơm, bún hay bánh. Chỉ khác nhau là cách chế biến. Thì lá trà cũng vậy. Từ cúng lá trà thì chúng ta sẽ làm ra được 8 loại trà.

Nếu đã có tìm hiểu về các loại trà cơ bản. Thì có thể bạn đã từng đọc về việc cây trà có 4 hoặc 5 loại trà cơ bản mà thôi. Vì có những loại giống nhau đến hơn 90% về cách làm. Nên hoàn toàn có thể xếp chung nhóm.

Tuy nhiên, nếu bạn thật sự muốn tìm hiểu sâu về trà. Thì đôi khi biết thêm vài phần trăm khác biệt của từng loại. Sẽ mang lại lợi ích lớn trong hành trình ‘chơi’ trà của bạn.

Vì khi dấn thân thật sâu vào đam mê trà thì sẽ có lúc bạn tiếp xúc với nhiều loại trà lạ. Nhưng lúc đó bạn sẽ không còn bỡ ngỡ nữa vì bạn đã được biết trước thông tin cơ bản về loại trà đó rồi.

Bạn có thấy mình gạch dưới chữ “cơ bản” không? Vì đó sẽ bản chất của thông tin mà bạn có trong bài viết này. Sẽ không có đồ thị loằng ngoằng, nhồi nhét từ ngữ mang tính hàn lâm, hay thông tin ‘vừa dài vừa buồn ngủ’ nào trong bài này.

Mà chỉ là những thứ cơ bản nhất. Một chút lịch sử, một tí xíu mô tả cách làm từng loại trà, và mình sẽ gợi ý một số loại trà mà cá nhân mình thích. (Lại phải gạch dưới để có những người đọc mà như không đọc hiểu rõ)

CÁC LOẠI TRÀ CƠ BẢN

1. Trà Xanh

Thường khi nhắc đến trà xanh thì nhiều người hay nghĩ đến lá trà xanh tươi. Loại lá trà tươi mà ở chợ hay siêu thị họ hay bán. Chúng ta mua về rồi nấu với nước để uống.

Thì cách dùng lá trà thuở sơ khai cũng như vậy thôi. Truyền thuyết về sự ra đời của trà cũng như vậy. Thần Nông đang ngồi nấu nước. Thì lá của một chiếc cây gần đó bị gió thổi bay vào nồi nước của ông.

Ông uống thứ nước lá này thì bỗng thấy đầu óc minh mẫn và cơ thể khoan khoái lạ thường. Và cây trà đã được tìm ra bằng cách như vậy (theo truyền thuyết là vậy). Việc chúng ta bây giờ nấu lá trà tươi với nước để uống thì cũng giống ông Thần Nông khi xưa thôi.

Lá trà ban đầu được xem là “thuốc”. Sau đó mới chuyển dịch dần sang làm “thức uống”. Để thuận lợi hơn cho việc bảo quản và vận chuyển  thì lá trà được hấp và đóng thành bánh. Mỗi khi uống thì lá trà được cạy ra, nghiền thành bột, rồi nấu với nước để uống.

Nghe rất quen đúng không? Đây chính là tiền thân bột trà xanh hay matcha mà chúng ta biết hiện nay. Thế nên bột trà xanh không có gì “mới” hay “hot trend” cả. Mà người xưa họ đã dùng trong thời gian dài rồi.

Việc lá trà khi ấy được hấp vào thời gian đó là một sáng tạo rất hay. Vì cách này giúp trà thành phần giữ phần lớn được hương vị cũng như dược tính của lá trà tươi. Chứ nếu đơn giản là chỉ phơi khô lá trà thì sẽ mất hết tính chất của lá trà tươi.

Công đoạn hấp lá trà này giúp chúng ta “diệt men” lá trà. Bạn nên nhớ kỹ từ “diệt men” này vì đây là công đoạn cực kỳ quan trọng của việc làm nên trà xanh.

“Diệt men” là công đoạn loại bỏ thành phần enzyme hay chất xúc tác giữa lá trà và oxy trong không khí. Ở đây là dùng nhiệt độ cao của quá trình hấp. Mất đi chất xúc tác này thì oxy không thể nào chuyển hoá lá trà. Và giúp cho trà thành phẩm của chúng ta có màu sắc và hương vị gần như là lá trà tươi.

Nhược điểm của việc “diệt men” bằng cách hấp này lá lá trà vẫn còn vị ‘ngái’ của lá trà tươi. Thế nên sau này thì người xưa sáng tạo ra cách “diệt men” bằng cách xao chảo. Tức là xào lá trà tươi lên chảo nóng. Việc này giúp loại bỏ vị ‘ngái’ khó chịu này.

Và cách “diệt men” mới này vẫn còn được áp dụng đến tận ngày nay ở các nước. Như Trung Quốc hay Việt Nam. Còn Nhật Bản thì vẫn “diệt men” bằng cách hấp. Lý do họ vẫn áp dụng phương pháp cũ thì là một câu chuyện dài về lịch sử khác.

Sau công đoạn “diệt men” thì còn một số công đoạn khác để có lá trà xanh thành phẩm. Những công đoạn này cũng góp phần rất lớn vào việc tạo hương vị thơm ngon của trà xanh.

Nhiều người hay đặt câu hỏi là nên uống lá trà xanh tươi hay trà xanh khô. Câu trả lời năm ở chỗ mục đích bạn uống trà là gì. Nếu uống vì sức khoẻ thì nên uống lá trà tươi. Vì sau khi chế biến thì trà xanh khô mất khoảng 15% thành phần chống oxy hoá của lá trà tươi.

Còn nếu uống thiên về thưởng thức thì nên uống lá trà khô. Vì chế biến trà không đơn thuần là biến tươi thành khô. Mà đòi hỏi rất nhiều kỹ thuật và kinh nghiệm để làm nổi bật tinh tuý của trà.

Nếu thích thưởng thức trà xanh thì bạn có thể tham khảo qua Trà Xanh Thái Nguyên. Lý do mình gợi ý trà này thì rất đơn giản thôi. Nhà mình mấy đời trồng và chế biến trà ở Thái Nguyên rồi. Đối với mình thì loại trà xanh ngon nhất luôn là trà xanh Thái Nguyên.

Ngoài ra bạn có thể tham khảo Trà Shan Tuyết. Cũng là nhóm trà xanh những làm từ cây trà cổ thụ. Trà xanh Trung Quốc ngon thì có Long Tỉnh hay Bích Loa Xuân. Nhật Bản thì có matcha, gyokuro hay sencha.

2. Bạch Trà

Bạch trà có thể nói là loại trà đơn giản nhất. Vì đây là loại trà có ít công đoạn chế biến nhất. Theo truyền thống thì lá trà này được hái, làm héo và phơi khô.

Loại trà này được tin là ra đời ở Phúc Kiến (Trung Quốc). Chúng ta sẽ nhắc đến Phúc Kiến thêm nhiều lần nữa trong bài viết này. Vì nơi đây chính là cái nơi sinh ra rất nhiều loại cũng như nhóm trà nổi tiếng.

Cái tên ‘bạch trà’ hay ‘trà trắng’ đến từ việc loại trà này hay được làm từ lá của giống trà Đại Bạch. Búp của giống trà này được phủ bởi một lớp ‘lông trắng’. Thế nên bạch trà thành phẩm cũng có màu trắng tự nhiên.

Búp trà cũng chính là phẩm trà cao nhất của bạch trà. Hay còn được gọt là Bạch Hào Ngân Châm ở Phúc Kiến. Phẩm thấp hơn thì bao gồm búp và một số lá kế tiếp. Được gọi là Bạch Mẫu Đơn. Còn phẩm thấp nhất là lá trà già được gọi là Thọ Mi.

Bạch trà không phải là loại trà chỉ có ở Phúc Kiến. Một số vùng khác cũng làm bạch trà. Như ở Vân Nam (Trung Quốc) thì trà búp họ gọi là Ngân Châm. Còn phẩm thấp hơn thì hay được đóng bánh và gọi là Nguyệt Quang.

Ở Việt Nam chúng ta cũng có làm bạch trà. Nhất là những người làm trà ở Hà Giang và Điện Biên. Họ cũng chia phẩm trà tương tự như trên. Cao nhất là búp 100%. Còn thấp hơn là xen lẫn giữa các loại trà. Chất lượng trà cũng rất tốt.

Do không trải qua công đoạn vò nên lớp biểu bì của lá bạch trà gần như là còn nguyên. Thế nên khi pha bạch trà thì bạn nên dùng nhiệt độ cao một chút. Khoảng 90 đến 100 độ C.

Một đặc tính nữa của bạch trà nữa là có thể để ‘lão’ được. Tức là có thể trữ lâu trong nhiều năm. Khoảng 10 đến 20 năm. Nhiều người tin là bạch trà để lâu thì sẽ thành “thuốc”.

Cá nhân mình đang trữ bạch trà thì thấy rằng qua thời gian thì màu nước trà đậm lên. Hương hoa dần chuyển sang hương mật. Vị trà cũng ngọt hơn. Trà khí cũng dịu đi. Còn có thành “thuốc” hay không thì không chắc.

3. Hoàng Trà

Hoàng trà hay trà vàng có thể nói là loại trà ít được biết đến nhất. Bản thân mình thì cũng chỉ uống hoàng trà được vài lần trong đời. Thế nên thông tin về loại trà này thì mình cũng rất mù mờ.

Theo mình được biết thì hoàng trà về cơ bản chính là trà xanh mà thôi. Nhưng có thêm một công đoạn chế biến nữa để loại bỏ hoàn toàn vị ‘tươi’ của trà xanh.

Như đã nói ở trên thì người xưa họ không thích vị lá trà tươi. Vì vị nước trà tươi có vị ‘ngái’ và đắng. Thế nên họ mới sáng tạo ra các công đoạn chế biến để mất đi các vị này. Như xao chảo để mất vị ‘ngái’. Kết hợp với vò để làm giảm vị đắng. Nhờ vậy mà chúng ta có được trà xanh thơm ngon.

Các công đoạn hoàng trà cũng tương tự như trà xanh. Nhưng gần cuối sẽ có thêm một công đoạn nữa đó chính là hấp. Lá trà được hấp, chất thành đống nhỏ, rồi phủ kín khăn lên trên.

Lúc này môi trường nóng và ẩm ở trong đống trà này giúp lá trà ủ nhẹ trong một thời gian ngắn. Nhờ vậy giúp loại bỏ phần lớn vị ‘tươi’ và vị đắng hay thấy ở trà xanh.

Quá trình này khiến cho lá trà mất đi phần lớn chất diệp lục. Nên nước trà thay vì có màu xanh lá như trà xanh. Thì lại có màu vàng sẫm. Thế nên loại trà này mới được gọi là hoàng trà.

Bản thân mình khi uống hoàng trà thì thấy nó không khác trà xanh nhiều. Có khác một chút là hương vị nó trầm hơn. Ít vị tươi và uống ngọt hơn. Vừa giống trà xanh vừa giống một chút trà ô long.

4. Trà Ô Long

Trà Ô Long được xem là loại trà phức tạp nhất. Phức tạp trong khâu chế biến. Vì đây là loại trà lên men một phần, tức là về độ len men thì loại trà này nằm giữa trà xanh và trà đen. Nên cách chế biến của loại trà này bao gồm nhiều công đoạn. Có một chút giống cách làm trà xanh, một chút giống cách làm trà đen.

Cách làm trà Ô Long khác nhau một chút giữa các vùng trà. Như ở Phúc Kiến nơi loại trà này sinh ra thì cách làm cũng đã khác nhau nhiều rồi. Khác biệt giữa Vũ Di (phía bắc Phúc Kiến) và An Khê (phía nam Phúc Kiến).

Về cơ bản thì lá trà được hái, sau đó được làm héo nắng và héo mát. Làm héo là giai đoạn mà lá trà được trải thành lớp mỏng và phơi ngoài trời và trong nhà. Mục đích của quá trình này là làm giảm lượng nước trong lá trà, làm mềm lá trà và oxy hoá nhẹ lá trà.

Sau công đoạn làm héo thì lá trà sẽ phải trải qua một công đoạn đặc trưng của riêng nhóm trà này. Đó là quay thơm. Quay thơm là công đoạn mà lá trà được cho vào một chiếc thùng hình trụ bằng gỗ. Sau đó quay đều để làm dập lá trà.

Mục đích của công đoạn này là để dịch hay chất trà tràn ra ngoài và bao phủ lá trà. Chất dịch này lại tiếp xúc với không khí và được oxy hoá nhẹ. Nhờ vậy giúp tạo nên hương vị cũng như màu sắc đặc trưng của trà Ô Long.

Công đoạn quay thơm về truyền thống thì được thực hiện khác một chút. Thay vì cho vào thùng tre và quay đều. Thì lá trà được rải đều chiếc nia bằng tre. Sau đó người làm trà sẽ lắc chiếc nia này để lá trà ma sát nhau.

Cách làm này khiến cho viền lá trà Ô Long thành phẩm sẽ có màu đỏ xung quanh lá. Tuy nhiên, hiện giờ ít nơi còn làm như vậy nữa. Vì năng suất không cao.

Sau công đoạn quay thơm sẽ là các công đoạn lên men. Lên men lại tiếp tục là một quy trình thể hiện sự phức tạp của trà Ô Long. Trà Ô Long là nhóm trà có độ lên men khoảng từ 8 đến 80%.

Về truyền thống thì trà Ô Long có độ lên men cao. Khoảng 40 đến 80%. Ngày trước thì tất cả các loại trà Ô Long đều làm theo phương pháp lên men cao kiểu Phúc Kiến. Ở Phúc Kiến và Đài Loan đều làm theo cách này.

Đến năm 1921 thì người Đài Loan họ mới khám phá ra cách để lá trà vừa có vị ngọt, lại vừa có hương hoa tự nhiên không cần ướp. Loại trà này có độ lên men thấp (khoảng 8 đến 18%). Và được đặt tên là Bao Chủng.

Sự ra đời của Bao Chủng tạo nên một phân khúc hoàn toàn mới, đó trà Ô Long lên men thấp. Bao Chủng lúc này được xuất đi chủ yếu đến Việt Nam và Thái Lan. Hương vị đặc trưng của Bao Chủng này khiến cho loại trà này càng ngày càng được cộng đồng quốc tế ưa chuộng.

Sự thành công của các loại trà lên men thấp đến từ Đài Loan khiến cho những người làm trà ở An Khê (Phúc Kiến) phải thay đổi cách họ làm trà. Trà Ô Long Thiết Quan Âm trứ danh thay vì được lên men cao theo kiểu truyền thống. Cũng được làm theo cách lên thấp.

Tuy nhiên, ở Phúc Kiến vẫn có một vùng trà vẫn giữ cách làm Ô Long lên men cao. Đó là Vũ Di với dòng nham trà trứ danh. Nham trà là dòng Ô Long núi đá, được gọi theo địa hình núi đá hiểm trở ở Vũ Di.

Nham trà là nhóm trà Ô Long lên men cao. Lý do Vũ Di họ không thay đổi cách làm sang trà Ô Long lên men thấp là vì thị trường xuất khẩu chính của họ là Châu Âu. Mà trà lên men cao như nham trà thì lại hợp với nước ở Châu Âu hơn nên được ưa chuộng.

Trà Ô Long còn đa dạng ở thành phẩm. Loại trà này thường được thành phẩm ở 2 dạng: lá và viên. Nếu ở dạng lá thì lá sau khi xao sẽ được vò trên tấm nia bằng tre để tạo hình cánh trà cuộn tròn và dài.

Nếu thành phẩm dạng viên thì ba lá trà hoặc nhiều hơn được vò thành viên trà tròn. Vò trà thành viên là kỹ thuật làm trà Thiết Quan Âm truyền thống ở An Khê (Trung Quốc). Sau đó du nhập vào Đài Loan. Rồi đến Việt Nam.

Để pha trà Ô Long thì bạn nên pha trà theo phong cách Công Phu. Cách pha này ra đời ở Phúc Kiến và Triều Sán (Quảng Đông) với mục đích là để pha trà Ô Long.

Nếu thích uống trà Ô Long ngon thì bạn có thể tìm mua trà Ô Long của Việt Nam. Các loại trà như Thanh Tâm, Kim Huyên, Tứ Quý và Thuý Ngọc đều ngon. Đây là những giống trà ngon được du nhập từ Đài Loan. Nhất là Thanh Tâm.

Thanh Tâm là một trong những giống trà đầu tiên xuất hiện ở Đài Loan. Giống này chỉ hợp ở nơi cao và khí hậu trong lành. Nên nhiều loại trà Ô Long Cao Sơn của Đài Loan được làm từ giống này.

Các giống khác đều được Đài Loan phát triển về sau này. Về mặt gen thì Tứ Quý là gần với Thanh Tâm nhất. Nhưng lại có thể phát triển ở những nơi có độ cao thấp. Kim Huyên thì có hương vị ‘ngậy béo’ như sữa nên còn gọi là Ô Long Sữa. Thuý Ngọc thì mùi hương gần gần như hoa sen và hậu vị như trái cây.

Trà Ô Long đến từ Phúc Kiến thì miễn bàn. Như nham trà của Vũ Di thì có hương vị rất đặc biệt. Như hoa dại, mật ong, trái cây, gia vị… Vì họ có cách làm trà riêng. Cộng với việc bảo tồn giống rất tốt mà người ngoài không lấy được. Còn An Khê thì có trà Thiết Quan Âm đã quá nổi tiếng rồi.

5. Hồng Trà

Hồng trà còn có tên gọi là trà đen. Hồng trà là cách gọi của người Trung Quốc, vì họ gọi tên theo màu đỏ của nước trà. Còn trà đen là cách gọi của người phương Tây, họ gọi theo màu đen của cánh trà.

Về đến Việt Nam thì có lúc chúng ta gọi nhóm trà này là hồng trà. Có lúc thì gọi là trà đen. Vì chúng ta bị ảnh hưởng cách gọi của cả 2 nền văn hoá.

Cách gọi nào cũng đúng cả. Nhưng theo mình thì bạn nên gọi hồng trà là chính xác nhất. Vì cái tên ‘trà đen’ đã được dùng để gọi một nhóm trà khác có tên là ‘hắc trà’ (trà đen). Và mình sẽ giới thiệu về loại trà này ngay sau phần này.

Hồng trà là loại trà lên men cao nhất trong các loại trà. Nhiều nơi họ hay định nghĩa hồng trà là loại trà lên men hoàn toàn hay 100%. Điều này không hoàn toàn đúng.

Vì không ai biết được khi nào trà lên men đủ 100% cả. Người làm trà họ cũng chỉ ước lượng mà thôi. Ở Trung Quốc thì độ lên men của hồng trà trên dưới 90%. Còn một số nước như Ấn Độ hay Kenya thì hồng trà mới có độ lên men gần 100%.

Lý do mà hồng trà ở một số nước có độ lên men cao hơn Trung Quốc là do yêu cầu của thị trường. Các thị trường như Châu Âu họ thích hồng trà lên men thật cao.

Khi những lô hồng trà đầu tiên được đưa từ Trung Quốc đến Châu Âu vào thế kỷ 17 bằng thuyền. Thì hành trình kéo dài trong nhiều tháng, cộng với độ ẩm cao và nắng nóng, khiến cho các lô hồng trà bị ‘hậu lên men’ thêm. Khiến cho trà đến lúc về đến Châu Âu sẽ bị lên men nhiều hơn khi lúc còn ở Trung Quốc. Và gu hồng trà lên men thật cao ở các nước Châu Âu cũng định hình từ đây.

Do là trà lên men cao nên khâu chế biến của hồng trà xoay quanh. Mỗi nơi sẽ cách làm khác nhau, nhưng về cơ bản thì hồng trà sẽ được lên men ở 1 hoặc 2 giai đoạn.

Giai đoạn thứ nhất là khi lá trà vừa mới được hái sẽ được chất đống để làm héo trong khoảng nửa ngày cho đến một ngày. Ở giai đoạn này thì lá trà sẽ lên men rất nhiều. Tuỳ theo thời gian mà độ lên men có thể đạt khoảng 85 – 90%.

Hồng trà còn có một giai đoạn lên men nữa sau khi vò. Có nơi họ lên men lần hai còn có nơi thì không. Trà cũng được chất đống và ủ lên men cho đến gần 100% hoặc đến mức mong muốn của người làm trà.

Hồng trà là nhóm trà tiết hương vị chậm khi pha hơn các loại trà ít lên men hoặc không lên men như trà Ô Long hay trà xanh. Để đạt năng xuất cao và giúp hồng trà tiết hương vị hiểu quả cao hơn thì công nghệ chế biến trà CTC (Cut Tear Curl) ra đời vào năm 1930 ở Ấn Độ.

Về cơ bản thì lá trà được băm nhỏ và ủ lên men bằng máy. Nhờ vậy mà năng suất sản xuất cao và trà khi pha thì chất trà tiết ra rất nhanh. Các loại hồng trà chuyên để pha chế hay trà túi lọc đều làm theo phương pháp này.

Còn nếu muốn uống hồng trà ngon theo kiểu thưởng thức thì bạn nên tìm mua hồng trà làm theo cách truyền thống. Ở Việt Nam thì mình đã uống qua hồng trà của những người làm Ô Long ở Bảo Lộc. Hương vị chocolate, trái cây khô và mật ong là điểm nhấn của hồng trà ở đây.

Những người ở vùng trà Shan tuyết ở Tây Bắc thì lại làm hồng trà từ cây trà cổ thụ. Hương vị chính là mạch nha, mật ong và trái cây khô. Mỗi vùng mỗi vẻ và chất lượng đều cao cả.

Nếu thích uống hồng trà của Trung Quốc thì bạn có thể tham khảo núi Vũ Di (Phúc Kiến) và Phượng Hoàng (Quảng Đông). Các nhóm trà như Kim Tuấn Mi (búp) và Chánh San Tiểu Chủng (lá) ở Vũ Di. Hồng trà Đơn Tùng ở núi Phượng Hoàng.

6. Hắc Trà

Và bây giờ chúng ta sẽ đến với ‘trà đen’ thật sự. Hắc trà là loại trà được tạo ra bởi quá trình ‘hậu lên men’. Trong khi lên men nằm trong quá trình chế biến trà thành phẩm. Thì ‘hậu lên men’ là đem trà đã thành phẩm rồi đi lên men.

Hắc trà vốn dĩ chính là trà xanh thành phẩm. Trà xanh được đem đi ‘hậu lên men’ để tạo nên hắc trà. Quá trình này bao gồm việc trà được chất đống và ủ ướt. Trà được chất thành đống rồi phun nước. Sau đó đậy lớp chăn bên trên.

Lúc này môi trường bên trong đống trà cực kỳ thuận lợi cho các nhóm vi sinh vật sinh sôi và phát triển. Những nhóm vi sinh vật này chuyển hoá các thành phần hoá học của trà. Nhờ vậy mà màu sắc cũng như hương vị trà thay đổi.

Đọc đến đoạn này bạn sẽ nghĩ là cách làm hắc trà cũng giống với hồng trà. Tuy nhiên, quá trình lên men của hồng trà là do tác động phần lớn đến từ oxy. Còn quá trình lên men của hắc trà là do vi sinh đóng vai trò chủ đạo. Cộng với một phần là do độ ẩm và nhiệt độ.

Mục đích của quá trình ‘hậu lên men’ là để mô phỏng lại quá trình trà để lâu qua thời gian. Trà xanh khi để lâu nhiều năm sẽ ‘lão’ đi. Và hương vị sẽ chuyển từ tươi xanh và đắng chát, sang ngọt ngào và dịu dàng.

Thay vì phải đợi hàng chục năm để trà xanh có thể ‘lão’ đến mức như vậy. Thì quy trình ‘hậu lên men’ này có thể rút ngắn quá trình ‘lão’ này chỉ trong vài chục ngày.

Nhiều người sẽ tự hỏi là trà mới không uống. Lại đi uống cái trà bị ép thành trà cũ như vậy. Nhưng đây là gu uống trà của rất nhiều người ở Trung Quốc và Tây Tạng.

Tây Tạng có một thời là thị trường xuất khẩu trà số một của Trung Quốc. Những bánh trà xanh đi theo con đường vận trà tên là Trà Mã Đạo sang Tây Tạng. Do vận trà bằng sức động vật và cả người nữa nên trà đến Tây Tạng phải mất vài tháng và cả năm.

Bánh trà xanh mất nhiều thời gian, rồi trải qua bao nhiều là nắng gió, mới đến được Tây Tạng. Khi đến nơi thì bánh trà bị cũ đi nhiều. Mà thế nào các nhà sư và người dân ở Tây Tạng lại thích vị cũ này hơn.

Có cung thì ắt có cầu. Tây Tạng lúc này lại là khách hàng chính. Nên người làm trà đã sáng tạo ra cách làm trà nhanh cũ đi. Thế là hắc trà ra đời.

Hiện nay thì ở Trung Quốc có một số vùng làm hắc trà nổi tiếng. Một số dòng nổi tiếng mà mình đã từng uống qua bao gồm hắc trà của các tỉnh: Liêu Ninh, Hà Bắc và Hà Nam (của Trung Quốc).

Hắc trà có thể ở dạng trà rời, được để trong sọt tre. Mỗi sọt có thể cả ký hay vài ký. Hoặc trà có thể được đóng ở dạng bánh. Một bánh có thể gần cả ký hay một đòn dài vài chục kg.

Những dạng trà ‘lão’ như hắc trà có thể sẽ có Kim Hoa. Kim Hoa là một dạng nấm có màu vàng. Loại nấm này được tin có nhiều tác dụng tốt và hiếm khi xuất hiện trên bánh trà. Bên bánh trà nào có Kim Hoa xuất hiện thường rất quý.

Tuy nhiên, nắm bắt tâm lý thích Kim Hoa thì người làm trà cũng đã nuôi được loài nấm này. Sau đó cấy bào tử nấm Kim Hoa lên hắc trà để nắm phát triển. Sau đó họ sấy khô cả trà lẫn Kim Hoa.

Nên khi mua hắc trà thì bạn sẽ thấy có những bánh hắc trà tràn ngập Kim Hoa. Thì đây là Kim Hoa được thêm vào. Còn Kim Hoa xuất hiện tự nhiên thì rất hiếm. Nó cũng chỉ mọc thành những đốm nhỏ trên trà chứ không mọc dày và tràn lan.

Hắc trà có vị ngọt. Nước trà rất sệt. Hương thì trộn lẫn giữa cây thuốc, trái cây khô và vị cũ (nhà cũ, đồ vật cũ). Nói chung gu trà này có lẽ không hợp lắm với khẩu vị người Việt. Nên thấy cũng ít nơi bán hắc trà.

7. Trà Phổ Nhĩ

Trà Phổ Nhĩ là một nhóm trà được làm từ lá của cây trà cổ thụ. Hay còn được gọi là trà Shan Tuyết hay trà lá to (Đại Diệp Trà). Giống trà này hay mọc ở các vùng núi của Vân Nam (Trung Quốc), Việt Nam, Lào và Myanmar.

Cái tên Phổ Nhĩ bắt nguồn từ thành phố Phổ Nhĩ (ở Vân Nam). Khi xưa thì thị trấn Phổ Nhĩ là trung tâm mua bán và trao đổi trà giữa thương nhân và người làm trà.

Thị trấn Phổ Nhĩ không trồng trà. Nhưng những người làm hay buôn trà ở những vùng xung quanh thường đem trà đến đây để mua bán. Nên lúc này thì trà ở các vùng ở Vân Nam được gọi chung trà Phổ Nhĩ.

Nơi đây cũng là nơi bắt đầu con đường vận trà nổi tiếng, có tên là Trà Mã Đạo. Trà Mã Đạo là con đường buôn bán giống như Con Đường Tơ Lụa. Nhưng ngắn hơn và ít nổi tiếng hơn.

Trà Mã Đạo kết nối giữa Vân Nam với Tây Tạng và Tứ Xuyên. Hệ thống đường này giúp trao đổi nhiều loại hàng hoá. Nhưng nổi bật nhất là trà và ngựa (mã) nên được gọi là Trà Mã Đạo.

Trà Phổ Nhĩ có cách làm gần giống với trà xanh. Các công đoạn thì y như trà xanh nhưng mỗi bước lại khác đi một chút. Như ‘diệt men’ thì trà xanh là ‘diệt men’ hoàn toàn. Còn trà Phổ Nhĩ là ‘diệt men’ không hoàn toàn.

Người làm trà Phổ Nhĩ sẽ không loại bỏ hoàn toàn men hay enzyme trên lá trà. Lá trà Phổ Nhĩ vẫn còn sót lại một phần nhỏ một loại men có tên là polyphenol oxidase (PPO).

PPO cùng với oxy và các vi sinh vật còn sót lại trên lá trà sẽ giúp lá trà chuyển hoá tốt hơn khi để lâu. Trà Phổ Nhĩ có thể để lâu lên đến hàng chục năm. Và Trà Phổ Nhĩ Lâu Năm thường sẽ có giá cao hơn là khi trà còn mới.

Mao trà là dạng trà thành phẩm dạng thô của trà Phổ Nhĩ. Khi mao trà này được đem thì ép thành bánh thì được gọi là Phổ Nhĩ Sống. Còn khi đem mao trà này đi ‘hậu lên men’ thì chúng ta có Phổ Nhĩ Chín.

Từ phần hắc trà ở trên thì chúng ta lại gặp lại cụm từ ‘hậu lên men’. Hậu lên men là khi chúng ta đem trà đã thành phẩm rồi đi lên men. Ở đây thì chúng ta đem mao trà (trà Phổ Nhĩ thành phẩm thô) đem đi lên men.

Cũng giống như hắc trà thì trà Phổ Nhĩ Chín cũng có cách làm tương tự. Trà được chất đống, phun nước, rồi phủ chăn lên trên. Tạo nên môi trường thuận lợi cho vi sinh vật phát triển.

Mục đích của quá trình này là mô phỏng lại quá trình trữ trà lâu năm trong một thời gian ngắn. Nhờ vậy mà chúng ta có được một loại trà có hương vị gần giống với trà Phổ Nhĩ Lâu Năm.

Nghiên cứu cho thấy đúng là Phổ Nhĩ Chín có thành phần hoá học gần giống với Phổ Nhĩ Lâu Năm. Cho nên hương vị loại trà này cũng hao hao như Phổ Nhĩ Lâu Năm.

Tuy nhiên, giá trị và hương vị của Trà Phổ Nhĩ Lâu Năm vẫn xếp hàng trên. Vì dù giỏi đến đâu thì không người làm trà nào có thể mô phỏng chính xác được sự chuyển hoá tự nhiên trong hàng chục năm của Phổ Nhĩ Lâu Năm được.

Để trữ trà Phổ Nhĩ và giúp trà chuyển hoá tốt nhất thì bạn cần để ý đến 4 yếu tố sau: thoáng mát, nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng. Điều kiện trữ trà Phổ Nhĩ trung tính nhất là độ ẩm khoảng 70%, nhiệt độ khoảng 25 độ C, trà để ở nơi thoáng mát và ít sáng.

Việt Nam luôn có độ ẩm và nhiệt độ cao. Trữ trà Phổ Nhĩ trong điều kiện thời tiết của nước ta được gọi là ‘trữ ướt’. Khi ‘trữ ướt’ thì trà sẽ chuyển hoá nhanh. Những vùng trữ trà Phổ Nhĩ nhiều như Quảng Đông, Hồng Kông hay Malaysia đều thuộc nhóm trữ ướt.

Ngược lại với ‘trữ ướt’ chính là ‘trữ khô’. ‘Trữ khô’ là khi trà Phổ Nhĩ được trữ ở nơi có nhiệt độ thấp và độ ẩm thấp. Lúc này trà Phổ Nhĩ sẽ chuyển hoá một cách rất từ tốn. Những nơi ‘trữ khô trà Phổ Nhĩ nhiều phải kể đến Côn Minh (tỉnh Vân Nam) và Đài Loan.

Về trà Phổ Nhĩ thì Vân Nam là nơi có nhiều vùng trà danh tiếng nhất. Chất lượng trà của những vùng này thì miên bán. Trà thì rất ngon và giá cũng rất đắt. Do đắt đỏ nên những vùng trà nổi tiếng bị nhái rất nhiều. Bán tràn lan cả ở Việt Nam.

Cây trà cổ thụ cũng có mọc ở Việt Nam. Và người làm trà ở nước ta cũng có làm Phổ Nhĩ. Nguyên liệu và cách làm tương tự như ở Vân Nam. Mình đã uống qua trà Phổ Nhĩ từ Hà Giang, Điện Biên và Yên Bái. Chất lượng cao và trữ lâu thì trà cũng chuyển hoá rất tốt.

Nguồn bài viết: Các Loại Trà Cơ Bản Từ Cây Trà (Camellia Sinensis)

ƯU ĐIỂM KHI PHA TRÀ Ô LONG BẰNG ẤM TỬ SA

Ấm Tử Sa phải có nhiều ưu điểm khi pha trà. Thì người chơi trà mới bỏ rất nhiều tiền đi mua ấm đúng không nào. Sau đây là một số ưu điểm mà mình thấy khi dùng ấm tử sa để pha trà Ô Long.

Nếu bạn đang quan tâm về Ấm Tử Sa, nhưng đang thiếu thông tin, thì hãy tham khảo bài viết sau nhé: Ấm Tử Sa: 5 Điều Cơ Bản Nên Biết Trước Khi Mua Ấm

Lưu ý sau đây là một số ưu điểm mà mình trải nghiệm được thôi. Còn nếu bạn thấy có ưu điểm nào khác nữa mà bạn tự trải nghiệm, thì vui lòng bình luận bên dưới nhé.

Tôn hương của trà

Trà Ô Long là một dạng trà hương tức là có phần hương rất tốt. Khi nhắc đến trà Ô Long thì phải luôn kèm theo hương trà. Chẳng hạn như nhóm Ô Long lên men thấp hay có hương hoa. Các loại trà Ô Long lên men cao hay sẽ có hương mật và trái cây khô.

Trong số các loại ấm tử sa thì mình cảm thấy ấm chu nê là pha trà Ô Long là tốt nhất. Vì loại đất này làm rất tốt trong việc tôn phần hương của loại trà này. Như đã nói ở trên thì hương là yếu tố quan trọng hàng đầu của một loại trà Ô Long ngon.

Đất chu nê là một nhóm đất làm ấm rất phổ biến. Ở Việt Nam thì hầu như bạn đi tiệm ấm nào cũng sẽ có đất chu. Loại đất này nổi bật với sắc thái đỏ nên được rất nhiều người chơi ấm ưa chuộng.

Nhóm đất chu thuộc một nhóm đất lớn hơn là hồng nê. Nhưng hồng nê thì rất khó kiếm ở Việt Nam. Một phần vì hồng nê hiếm hơn. Với một phần nữa là chu nê được ưa chuộng hơn. Do ấm tử sa làm từ đất chu nê có màu sáng hơn và da đất bóng bẩy hơn nên thường được chuộng hơn.

Khi pha trà Ô Long bằng ấm chu nê thì mình thấy phần hương được tôn lên rất nhiều. Nói một cách nôm na là trà thơm hơn. Giúp chúng ta cảm nhận hương rõ ràng hơn.

Như khi pha trà Ô Long lên men thấp của Việt Nam thì hương hoa lan rõ ràng hơn. Hay Đơn Tùng Phượng Hoàng thì thấy mùi trái vải rất vừa rõ vừa sâu.

Theo mình nghĩ thì đất chu nê ít ‘khí khổng’ hơn các nhóm đất khác. Nên loại đất này sẽ ít lưu hương hơn, mà thay vào đó là tụ hương lại. Nhhờ vậy mà giúp hương cô đặc hơn. Pha cùng một loại trà bằng ấm sứ và ấm chu nê. Khi ngửi nắp ấm bạn sẽ thấy ấm tử sa bằng đất chu nê sẽ nhỉnh hơn.

Một phần nữa mà mình thích pha Ô Long bằng ấm chu nê là vì loại đất này ít làm thay đổi vị trà hơn so với nhóm đất khác, như Tử Nê chẳng hạn. Đất Tử Nê có xu hướng làm dịu vị trà đi, hay giúp trà ít đắng chát hơn.

Trà Ô Long thì độ đắng chát thấp chứ không cao như trà xanh trà Phổ Nhĩ. Thế nên không cần phải dùng loại đất làm dịu trà như Tử Nê. Vì vậy theo mình thì chu nê hợp với trà Ô Long hơn cả.

Lưu hương

Một trong những công năng của ấm Tử Sa đó chính là lưu hương trà. Khi bạn dùng ấm thì một phần tinh dầu nước trà sẽ lưu lại trong các “khí khổng” bên trong lòng ấm. Ấm dùng càng lâu thì hương trà càng đậm càng thơm.

Ấm tử sa làm từ đất chu nê cũng có “khí khổng” giúp lưu hương vị trà khá tốt. Tuy nhiên, nhược điểm của nhóm đất này đó là lượng “khí khổng” không nhiều bằng đất Tử Nê hay Đoạn Nê. Nên khả năng lưu hương có phần kém hơn một chút.

Có thời gian mình có dùng ấm Đoạn Nê để pha trà Ô Long trong nhìều tháng. Thì mình cảm thấy đúng là Đoạn Nê lưu hương rất tốt. Vì đây là nhóm đất có nhiều “khí khổng” nhất.

Nhưng Đoạn Nê lại có điểm dở đó là giữ nhiệt không tốt bằng Chu Nê hay Tử Nê. Chính vì vậy khi pha nham trà hay các loại Ô Long lên men cao thì vị lại ‘nhạt’ hơn.

Nham trà thường sẽ có vị cay đặc trưng của vùng trà núi đá. Pha nham trà bằng ấm Đoạn Nê nó không có độ cay cần thiết. Mà nham trà uống vào phải ‘tê tê’ như rượu cay mới thú.

Chính vì vậy mình thấy ấm Đoạn Nê hợp với pha trà Ô Long trổng ở nơi có độ cao vừa phải. Kiểu Trà Ô Long Alishan, Thiết Quan Âm của An Khê hay một số vùng có độ cao thấp ở Bảo Lộc.

Còn Ô Long Cao Sơn như Đại Vũ Lĩnh hay những vùng cao của Bảo Lộc thì nên pha bằng ấm chu nê. Vì lá trà Cao Sơn thường rất ‘dày cơm’ nên cần phải pha ở nhiệt độ cao hơn và cần một loại ấm giữ nhiệt tốt. Những loại trà Ô Long lên men cũng nên pha trà bằng ấm tử sa đất Chu Nê.

LỜI KHUYÊN

Nếu chỉ uống nhóm trà Ô Long lên men thấp thì bạn có thể dùng ấm Tử Sa hay pha bằng ấm sứ thông thường cũng không sao. Vì nhóm trà Ô Long lên men thấp ít cần những công năng mà ấm Tử Sa mang lại. Có ấm tử sa dùng sẽ nhỉnh hơn đấy nhưng không nhiều.

Còn nếu bạn hay uống Trà Ô Long Cao Sơn, nhóm Trà Ô Long lên men cao hay nham trà. Thì lời khuyên của mình đó là nên sắm một chiếc ấm Chu Nê tốt một chút. Bảo đảm bạn sẽ không thất vọng.

Còn Tử Nê thì sao? Tử Nê pha trà Ô Long cũng rất tốt. Hương vị trà Ô Long sẽ dịu và tròn trịa hơn một chút. Nếu gu trà của bạn là nhẹ và thích ngọt thì có thể dùng Tử Nê. Còn nếu thích vị nguyên bản của trà hơn thì dùng Chu Nê.

Nguồn bài viết: Nên Pha Trà Ô Long Bằng Ấm Tử Sa Nào?

Và bài viết này sẽ liệt kê các loại trà ngon và quý của nước ta để quý bạn đọc tham khảo.

CÁC LOẠI TRÀ NGON CỦA VIỆT NAM

TRÀ XANH

Cũng như người dân ở những quốc gia Đông Á khác, thì người Việt Nam rất thích uống trà xanh. Thế nên ở nước ta thì cũng có nhiều loại trà xanh nổi tiếng.

Trà Xanh Thái Nguyên

Đầu tiên là phải kể đến trà xanh Thái Nguyên. Thái Nguyên là một tỉnh nằm ở phía bắc của thủ đô Hà Nội. Và đặc sản của nơi đây phải kể đến là trà xanh.

Do khí hậu và thổ nhưỡng cực kỳ thích hợp cho cây trà. Nên trà xanh ở Thái Nguyên có chất lượng rất cao. Có thể được xem là có chất lượng tốt nhất trong vùng trà trung du.

Đặc điểm của trà xanh Thái Nguyên đó chính là hương cốm nồng nàn. Vị thì đậm đà, ngậy béo, vị ngon umami nhiều và hậu ngọt kéo dài.

Chính vì vậy mà  vùng trà Thái Nguyên tự hào xem họ là “đệ nhất danh trà”. Vì ở Việt Nam thì đúng là về độ phổ biến cũng như ưa chuộng thì loại trà nào qua được trà Thái Nguyên.

Trà Thái Nguyên còn có tên gọi là trà Bắc Thái, hay Chè Thái Nguyên theo cách gọi của một số nơi ở miền Bắc. Bắc Thái là tên cũ của hai tỉnh Bắc Kạn và Thái Nguyên trước khi được tách ra.

Thái Nguyên vốn dĩ không phải là đất trồng trà lâu đời như một số tỉnh khác. Vào khoảng đầu thế kỷ 20 thì cây trà giống mới được đem về trồng tại xã Tân Cương.

Do khí hậu và thổ nhưỡng cực kỳ hợp với cây trà nên trà Thái Nguyên có chất lượng rất cao và dần trở nên nổi tiếng khắp nơi. Thế nên dân gian mới có câu “Chè Thái, gái Tuyên” là vậy.

Nếu bạn có nhu cầu mua trà xanh Thái Nguyên thì có thể ủng hộ Danh Trà. Chúng tôi là gia đình có truyền thống làm trà gia truyền ở Thái Nguyên từ nhiều đời nay.

Bạn có thể tham khảo các sản phẩm trà Thái Nguyên của chúng tôi ở trên chính website này.

Trà Shan Tuyết

Trà Shan Tuyết là loại trà xanh được làm từ lá của cây trà cổ thụ. Như tên gọi của mình thì cây trà cổ thụ có tuổi đời rất lâu. Có thể lên đến hàng trăm năm.

Cây trà cổ thụ còn có tên gọi là Đại Diệp Trà hay giống trà lá to. Thế nên cánh trà cổ thụ thường rất to hơn giống trà vườn. Giống trà này hay mọc ở những vùng núi cao.

Búp trà cổ thụ được bao phủ bởi những ‘sợi lông’ trắng. Thế nên sau khi chế biến thì búp trà khô có màu trắng. Thế nên loại trà này được gọi là shan tuyết. Shan ở đây có nghĩa là núi cao.

Trà shan tuyết còn có tên gọi cũ rất nổi tiếng, đó là trà Mạn Hảo. Trong bài ca dao Hà Nội ba mươi sáu phố phường có câu “Uống chè mạn hảo, ngâm nôm Thuý Kiều”.

Uống trà Mạn Hảo là một trong những thú vui của thanh niên trai tráng Việt vào khoảng thế kỷ 19 và 20. Mạn Hảo là một địa danh có thật của nước Đại Việt khi xưa.

Nhưng sau này Mạn Hảo bị chuyển sang thuộc Vân Nam (Trung Quốc) vào thời Pháp thuộc. Thế nhưng Việt Nam vẫn còn nhiều rừng trà cổ thụ có chất lượng rất tốt.

Một số vùng núi ở phía Đông và Tây Bắc của Việt Nam đều có cây trà cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Một trong số này đó chính là một số vùng trà của Hà Giang.

Ở Hà Giang có một số vùng chè shan tuyết rất nổi tiếng. Chạy dọc theo dãy núi Tây Côn Lĩnh thì chúng ta có các vùng trà shan tuyết lớn như Bắc Quang, Quang Bình, Xín Mần, Hoàng Su Phì, Vị Xuyên và cả Thành phố Hà Giang.

Mỗi vùng có một độ cao cũng như thổ nhưỡng khác nhau một chút. Nên các loại trà shan tuyết ở mỗi vùng sẽ có hương vị đặc trưng riêng. Không lẫn với nhau được.

Ngoài Hà Giang thì còn có một vùng trà quy mô nhỏ hơn nhưng cũng rất nổi tiếng. Đó chính là vùng trà shan tuyết Tà Xùa ở tỉnh Sơn La.

Tà Xùa là một dãy núi thuộc huyện Bắc Yên của tỉnh Sơn La. Cũng như nhiêu dãy núi khác ở phía Bắc Việt Nam thì Tà Xùa cũng nơi sinh trưởng của những cây trà cổ thụ.

Nằm giữa Hà Giang và Sơn La thì chúng ta lại có Yên Bái. Nơi có một xã có tên là Suối Giàng. Và địa danh này gắn liền với loại đặc sản nổi tiếng nhất của nơi đây. Đó là trà shan tuyết Suối Giàng.

Cùng từ cây trà cây cổ thụ, thế nhưng các loại trà shan tuyết của từng vùng kể trên sẽ rất khác nhau. Vê cả hình dáng lá trà lẫn hương vị.

Sự khác nhau này đến khi hậu và thổ nhưỡng. Mỗi dân tộc sống ở từng nơi cũng có phương thức chắm sóc và sản xuất trà cũng khác nhau một chút.

TRÀ Ô LONG

Trà Ô Long là loại trà mới được trồng quy mô lớn ở Việt Nam vào mấy chục năm gần đây. Thế nhưng loại trà này hiện cũng đang được ưa chuộng ở nhiều nơi.

Khi nhắc đến trà Ô Long phải kể đến tỉnh Lâm Đồng. Nơi đây được xem là vùng trà ô long lớn nhất cũng như chất lượng tốt nhất Việt Nam hiện nay.

Ở Lâm Đồng có những vùng trà có lịch sử rất dài. Nhất là những thương hiệu trà lâu đời như Cầu Đất và B’lao (Bảo Lộc). Cây trà được trồng đầu tiên ở Cầu Đất vào năm 1927. Sau đó dần dần có mặt ở Di Linh và Bảo Lộc vào vài năm sau.

Lâm Đồng vốn nổi tiếng với trà xanh, các loại trà ướp hương và cà phê. Nhưng đến khoảng những năm 90 thì một số doanh nghiệp Đài Loan xuất hiện bắt đầu trồng và sản xuất các loại trà Ô Long ở nơi đây.

Các doanh nghiệp của Việt Nam ở Lâm Đồng cũng đã nhanh chân chớp thời cơ để dành thị phần. Và dần dần thì Lâm Đồng là vùng trà Ô Long lớn nhất nước.

Chất lượng của các loại trà Ô Long của Việt Nam cũng rất cao. Loại ngon có thể có thể so sánh với một số dòng trà Ô Long loại tốt của Đài Loan.

Chuyện có thật là vào năm 2017. Một người nông dân Đài Loan đã đem trà Ô Long của Việt Nam trộn với một ít trà Đài Loan. Rồi đem trà đi đấu giải và giành được giải bạc.

Không may cho anh này là bị phát hiện và mất giải. Qua việc này thì chúng ta có thể thấy là các loại trà Ô Long của Việt Nam có chất lượng tốt. Được xuất khẩu và ưa chuộng ở nhiều thị trường trên thế giới.

Một số giống trà Ô Long nổi tiếng ở Việt Nam có thể kể đến là Tứ Quý, Kim Huyên, Thuý Ngọc, Thanh Tâm và một số giống trà bản địa.

Từ những giống trà này thì người làm trà có thể làm ra những loại trà Cao Sơn lên men thấp. Hay lên men vừa như Động Đình và Thiết Quan Âm. Cho đến lên men cao như Quý Phi và Đông Phương Mỹ Nhân.

Ngoài Lâm Đồng thì Việt Nam còn có một vùng trà Ô Long lớn khác đó là Mộc Châu (tỉnh Sơn La). Ở đây các loại trà cũng rất đa dạng. Từ giống bản địa là cây trà Shan Tuyết của chính tỉnh Sơn La. Cho đến những giống ngoại nhập như Bát Tiên, Kim Huyên hay Thanh Tâm.

HỒNG TRÀ

Việt Nam không phải là quốc gia ưa chuộng hồng trà hay trà đen. Thế nên tìm được một loại hồng trà nổi tiếng thật sự không dễ.

Đa phần các loại trà đen được sản xuất ở Việt Nam là để xuất khẩu. Đặc biệt là các thị trường Trung Đông, Châu Phi và Châu Âu. Đây là những khu vực thích uống trà đen.

Một số loại hồng trà tốt nhất của Việt Nam đến từ những vùng trà shan tuyết cổ thụ. Không chỉ làm nên loại trà xanh thơm ngon mà lá trà cổ thụ còn có thể làm nên các loại trà khác như hồng trà.

Hồng trà cổ thụ có mùi hương ngọt ngào như mạch nha và trái cây khô. Vị cũng ngọt ngào và rất dễ uống.

Các nhà sản xuất trà ở Lâm Đồng cũng làm ra các loại hồng trà từ nguyên liệu có sẵn. Như hồng trà Tứ Quý hay Ruby.

BẠCH TRÀ

Bạch trà là loại trà cũng được làm từ lá của cây trà cổ thụ. Nguyên liệu làm nên bạch trà là những búp trà non được phủ toàn lông tơ trắng muốt. Thế nên bạch trà hay trà trắng được gọi tên như vậy.

Lâu nay thì bạch trà không phải là loại trà được biết đến nhiều ở Việt Nam. Nguyên liệu lá trà được ưu tiên làm thành trà xanh hơn là để làm bạch trà.

Tuy nhiên, gần đây thì những người làm trà cũng đã tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có và tạo ra các loại trà trắng khác nhau. Như bạch trà Tước Thiệt hay trà móng rồng.

Đặc điểm của các loại trà làm theo phương pháp bạch trà đó là hương vị rất dịu dàng. Ngọt và thơm mùi hoa. Ít đắng chát nên rất dễ uống.

TRÀ PHỔ NHĨ

Trà Phổ Nhĩ cũng là là loại trà được làm từ lá của cây trà cổ thụ. Cái tên Phổ Nhĩ bắt nguồn từ thị trấn Phổ Nhĩ (hiên nay đã là thành phố) của tỉnh Vân Nam (Trung Quốc).

Các nhà buôn trà khi xưa hay tập kết ở thị trấn Phổ Nhĩ. Trước khi khởi hành đi Tây Tạng hay các vùng ở phía Bắc khác của Trung Quốc. Thế nên họ gọi luôn các loại trà họ bán là Phổ Nhĩ.

Do ngày xưa vận chuyển trà thường dùng sức người và lừa. Thế nên trà Phổ Nhĩ được ép thành bánh trà. Và đến mãi ngày nay thì loại trà này vẫn được ép thành bánh.

Trà Phổ Nhĩ về cơ bản là gần giống với trà xanh hay trà shan tuyết. Loại trà này khác ở chỗ là người làm trà sẽ không ‘diệt men’ lá trà hoàn toàn. Hay còn gọi là diệt men một phần.

Khi lá trà còn ‘men’ thì sẽ thuận lợi cho việc trà chuyển hoá khi để lâu. Nhờ vậy mà trà Phổ Nhĩ càng để lâu thì càng ngon và càng có giá trị. Trà Phổ Nhĩ chưa được trữ lâu được gọi là trà Phổ Nhĩ sống. Còn trà để qua nhiều năm thì được là Trà Phổ Nhĩ lâu năm.

Quá trình chuyển hoá của trà Phổ Nhĩ có thể kéo dài hàng chục năm. Thế nên rút gọn quá trình này thì người làm trà đã sử dụng một phương pháp chuyển hoá nhanh gọi là ‘ủ ướt’.

Sau khi ‘ủ ướt’ trong vài chục ngày thì trà Phổ Nhĩ được chuyển hoá nhanh tương tự như chuyển hoá tự nhiên trong hàng chục năm. Và loại trà trải qua quá trỉnh này gọi là Trà Phổ Nhĩ chín.

Ở Việt Nam thì có Hà Giang và Yên Bái là hai vùng làm các loại trà Phổ Nhĩ rầm rộ nhất. Đặc biệt là Hà Giang là nơi có nhiều công ty sản xuất trà Phổ Nhĩ không chỉ bán trong nước mà còn xuất đi nước ngoài như Trung Quốc.

Nguồn bài viết: Các Loại Trà Ngon Nổi Tiếng Của Việt Nam

Càng ngày càng có nhiều người biết đến trà o long. Vì nhiều thương hiệu trà sữa đang sử dụng trà oolong trong các món pha chế của họ. Như trà sữa ô long hay các món trà trái cây.

Có điều bạn nên biết là loại trà oolong có một lịch sử dài và thú vị. Chưa kể là loại trà ô long mà bạn quen thuộc chỉ là một trong số rất nhiều loại trà olong

TRÀ Ô LONG LÀ GÌ?

Vào khoảng thế kỷ 17 thì ở núi Vũ Di (tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc) đã có một loại trà mới đã được tạo ra. Loại trà này ban đầu được gọi là nham trà, hay “trà núi đá”. Cái tên này dùng để mô tả vùng núi đá nơi mà cây trà này được trồng.

Thế nhưng, cái tên “nham trà” vào lúc này chưa đủ thú vị. Vậy nên những người làm trà cần phải nghĩ ra một cái tên nào đó hấp dẫn hơn. Để dễ bán trà hơn. Và một cái tên được xem đẹp hơn ra đời, đó chính là “Mân Bắc Ô Long”.

Mân Bắc ở đây chính là phía Bắc của tỉnh Phúc Kiến. Nơi có dãy núi Vũ Di. Và cái tên “Ô Long” thì có nhiều giả thuyết cho sự ra đời cho cái tên này. Nhưng có vẻ chuẩn xác nhất chính là hình dáng lá trà. Cánh trà dài, màu đen và cong như một con rồng đen đang bay lượn vậy.

Đọc đến đây thì nhiều người sẽ thốt lên: đây không phải là trà Ô Long. Vì trà Ô Long mà họ biết có hình dạng viên như hạt đậu. Cánh trà có màu xanh.

Nhưng bạn cứ từ từ. Vì hình ảnh trên là loại trà Ô Long ra đời đầu tiên. Và loại trà Ô Long mà người Việt Nam chúng ta quen thuộc thì mãi thế kỷ 20 mới ra đời.

Cách làm trà Ô Long từ Vũ Di được truyền sang những vùng khác. Từ mang tính địa danh là Mân Bắc được bỏ đi. Chỉ giữ lại cái tên Ô Long. Những vùng này hợp thành 4 vùng trà Ô Long chính:

• Mân Bắc Ô Long (Phúc Kiến):dòng Nham Trà Vũ Di
• Mân Nam Ô Long (Phúc Kiến): dòng Trà Ô Long An Khê (Thiết Quan Âm)
• Phượng Hoàng Ô Long (Quảng Đông): dòng trà Đơn Tùng Phượng Hoàng
• Đài Loan Ô Long: dòng trà Cao Sơn

Loại trà Ô Long mà người uống trà Việt Nam quen thuộc nhất chính là nhóm trà Ô Long đến từ Đài Loan. Vào những năm 1990s thì những người Đài Loan bắt đầu trồng trà và đầu tư sản xuất ở một số vùng ở Lâm Đồng.

Loại trà Ô Long của Đài Loan thường có viên trà to và xanh. Nếu đem so sánh với “nham trà” ở trên thì hoàn toàn khác biệt. Nếu uống cả hai loại thì cũng không hề giống nhau một chút nào. Vậy tại sao cả hai đều gọi là trà Ô Long?

Đó là một câu chuyện dài kéo dài qua nhiều thế kỷ nhiều biến động.

LỊCH SỬ TRÀ Ô LONG

Trước khi trà Ô Long ra đời, thì người Trung Hoa cổ đại đã có thói quen thưởng trà rất cầu kỳ. Nhất là giai đoạn nhà Đường (618-907) và phổ biến nhất giai đoạn nhà Tống (960-1279).

Loại trà được uống vào những thời điểm ban đầu này là một dạng trà xanh. Lá trà đơn thuần chỉ là được phơi khô. Sau đó ép lá trà lại thành bánh để tiện bảo quản và di chuyển. Mỗi lần uống thì lá trà sẽ được tách ra, nghiền thành bột rồi khuấy với nước nóng để uống.

Giai đoạn nhà Đường (618-907) thì cả việc làm trà lẫn thưởng trà đều có sự “nâng cấp” hơn. Lá trà nếu chỉ phơi khô thì vị hơi chát và màu không đẹp. Thế là công đoan “diệt men” được ra đời bằng cách hấp lá trà. Và đến tận ngày nay thì công đoạn “diệt men” vẫn là công đoạn quan trọng nhất trong sản xuất trà xanh.

Uống trà vào giai đoạn này cũng được nâng lên thành một bộ môn nghệ thuật. Pha trà phải có những bước nhất định. Rồi trà ngon bắt buộc phải có những yếu tố nào. Những cuộc “đấu trà” cũng được tổ chức ở nhiều nơi.

Giai đoạn hưng thịnh nhất của trà là vào thời nhà Tống (960-1279). Lúc này trà là một phần không thể thiếu của mọi giai cấp. Nhất là tầng lớp vua chúa và quan lại. Thế nên mới xuất hiện một nhóm trà tên là “Cống Trà”.

Cống Trà về cơ bản là một dạng trà chất lượng cực cao được quan lại tiến vào cung. Ai dâng trà ngon thì tất nhiên là được “ưu ái” hơn. Chính xu hướng này đã giúp tạo nên các dòng trà xanh danh tiếng như “Long Tỉnh” hay “Bích Loa Xuân”.

Vũ Di vào thời gian này cũng là vùng sản xuất trà danh tiếng. Vào thời Tống thì họ có một dòng trà cực kỳ nổi tiếng đó là Long Phụng Đoàn Trà. Trà được vo thành viên như quả bóng nặng cỡ 1 cân (500g). Bọc bên ngoài là lụa vàng và chỉ để dâng lên cho vua.

Thế nhưng mọi thứ sụp đổ khi vua nhà Minh (1368 – 1644) là Chu Nguyên Chương lên ngôi.

Do lo sợ tham nhũng kiểu dâng “Cống Trà” để đổi lấy quyền lực như thời nhà Tống. Với lại xuất thân là nông dân. Nên Chu Nguyên Chương cấm luôn các kiểu “Cống Trà”. Các kiểu làm trà cũng như thưởng trà “xa xỉ” là bị bỏ hết.

Vũ Di lúc này đang nổi tiếng với Long Phụng Đoàn Trà. Tất nhiên là chịu thiệt thòi nhất. Những người làm trà không chỉ bị thất thu. Mà các trang thiết bị để họ sản xuất trà cũng bị tịch thu. Thế là bắt đầu một chu kỳ đen tối kéo dài hơn một thế kỷ đến với vùng trà này.

Thời kỳ đen tối của vùng trà Vũ Di kết thúc vào khoảng giai đoạn nhà Minh sụp đổ. Lúc này những người làm trà ở đây chủ yếu là các nhà sư. Vùng phía Bắc của Phúc Kiến lúc này có nhiều đền chùa Phật Giáo. Nếu không muốn nói đây một trong những là trung tâm Phật Giáo sớm nhất của cả khu vực.

Đối với các nhà sư thì uống trà là một phần trong cuộc sống tu hành của họ. Để làm lá trà khô thì họ sử dụng một kỹ thuật đó chính là hun khói vào lá trà. Rồi một cơ duyên nào đó lúc làm trà thì họ để lá trà lên men một phần. Thế là có một loại trà mới.

Không ai biết rõ chính xác quy trình làm trà mới này thực sự ra đời ra sao. Chỉ biết là cái tên “nham trà” xuất hiện trong một bài thơ của một nhà sư. Và cái tên “nham trà” vẫn còn tồn tại đến tận ngày ngay.

Nhưng sau lại đổi là Ô Long. Có một số giải thuyết cho sự ra đời của cái tên này. Nhưng thực tế nhất chính là việc cánh trà dài và uốn cong như một con rồng đen bay lượn. Hoặc là để gợi nhớ đến cái tên Long Phụng Đoàn Trà trứ danh ngày xưa.

CÁCH LÀM TRÀ Ô LONG

Để định nghĩa được chuẩn trà Ô Long thì rất khó. Về cơ bản thì Ô Long là một nhóm trà được lên men. Cách làm trà Ô Long về cơ bản sẽ có một số bước quy chuẩn giống nhau.

Thế nhưng mỗi vùng lại có mỗi phong cách khác nhau một chút. Mỗi nơi họ vẫn áp dụng quy tắc cơ bản, nhưng có thay đổi và thêm bớt riêng. Vậy nên trà của mỗi nơi mặc dù đều là Ô Long nhưng sự khác biệt lại rất lớn.

Trong phần này thì chúng ta sẽ tóm tắt một số bước chung và cơ bản nhất của việc làm trà Ô Long. Những bước sau chỉ nêu khái quát cách làm trà mà thôi. Trên thực tế thì cách làm trà Ô Long phức tạp và mất thời gian hơn rất nhiều.

Thu hoạch

Đầu tiên đó chính là thu hoạch. Thường thì trà Ô Long sẽ không thu hoạch sớm như trà xanh. Trà xanh thường sẽ được thu hoạch sớm vào mùa xuân. Trước lễ tảo mộ. Tức là khoảng trước Tháng Tư. Thế nên trà xanh mới có phân khúc Minh Tiền (trước tết Thanh Minh). Còn trà Ô Long thì không.

Trà Ô long thường sẽ được thu hoạch vào khoảng tháng 4 và tháng 5 cho vụ xuân. Việc hái muộn giúp cho người làm trà có thể thu hoạch được loại lá đã phát triển đủ lớn để làm trà Ô Long.

Làm héo

Lá trà sau khi thu hoạch sẽ được “làm héo” dưới ánh mặt trời. Lá trà được rải mỏng trên một tấm nia bằng tre. Sau đó phơi dưới ánh mặt trời.

Lên men

Khi cánh trà mất đủ nước và trở nên dai hơn nhiều. Thì lá trà được đưa vào trong nhà để bắt đầu quá trình “làm héo mát”. Đây là giai đoạn cực kỳ quan trọng đối với việc làm tà Ô Long.

Đối với trà Đài Loan hay Thiết Quan Âm thì thời gian “làm héo” sẽ ngắn. Mục đích là để trà chỉ lên men ít thôi. Vì đối với kiểu trà ở hai nơi này thì họ cần hương hoa và tươi nhiều hơn.

Còn đối với nhóm Nham Trà hay Đơn Tùng thì thời gian “làm héo” sẽ dài hơn. Trà sẽ có thêm một số nốt hương tối hơn như trái cây hay mật ong tuỳ theo giống trà.

Quay thơm

Bên cạnh “làm héo” thì trà Ô Long có một bước quan trọng nữa gọi “quay thơm”. Lá trà được cho vào một lồng trụ dài bằng tre. Sau đó quay đều chiếc lồng này. Công đoạn này giúp cho lá trà bị dập đều trên bề mặt. Mục đích của công đoạn này là giúp lá trà lên men nhanh và dồng đều.

Diệt men

Sau quá trình “làm héo” và “quay thơm”. Khi trà đã lên men đủ và đủ hương. Thì lá trà sẽ được tiếp xúc với nhiệt độ lớn để “diệt men”. Tuỳ nơi thì họ xao trên chảo hoặc dùng cách khác là sấy nóng.

Vò – sấy thành phẩm

Sau bước “diệt men” thì lá trà được vò thành viên (đối với trà Đài Loan hay An Khê). Nham Trà với Đơn Tùng cũng được vò nhưng không định hình thành viên. Trà sau đó được vò và sấy khô xen kẽ.

CÁC LOẠI TRÀ Ô LONG

Nham Trà Vũ Di

Núi Vũ Di nổi tiếng nhất chính là dòng “nham trà” hay “trà Ô long núi đá”. Mặc dù “nham trà” là dòng trà Ô Long xuất hiện đầu tiên. Và nổi tiếng khắp Trung Quốc. Thế nhưng nham trà lại không được biết đến nhiều ở Việt Nam bằng Trà Ô Long Đài Loan hay Thiết Quan Âm (An Khê).

Lý do chính đó là người Việt tiếp cận với Trà Ô Long vào giai đoạn mà dạng trà Ô Long lên men thấp (kiểu Đài Loan) đang thịnh hành. Mà gu người Việt lại là trà xanh. Thế nên kiểu trà với vị xanh và tươi như Ô Long Đài Loan thì sẽ dễ thích hơn.

Nham trà là loại trà được trồng ở các khu vực khe núi hay mỏm đá ở Vũ Di. Từ “nham” ở đây dùng để ám chỉ cấu tạo đất nham thạch giàu chất khoáng. Không chỉ đất mà nước ngầm cũng rất nhiều chất khoáng.

Cây trà còn được bảo vệ bởi các vách đá giúp tránh gió và hạn chế nắng. Các khe núi còn giúp giữ độ ẩm. Nhờ vậy mà nhiệt độ luôn ổn định cả ngày lẫn đêm.

Dòng trà Ô Long núi đá luôn có một vị đặc trưng đó là “nham vận”. Một kiểu vị khoáng, vị ngọt và hương hoa hoà quyện. Uống vào sẽ thấy cay tê lưỡi, hương hoa hương gia vị thơm nồng. Nuốt nước trà xong thì thấy ngọt, mà hương trà thì vẫn cứ bám trong miệng.

Nham trà thật sự hay còn là “chánh nham” chỉ được trồng trong một khu vực gọi là “Tam Khanh Lưỡng Giản”. Bao gồm khu vực 3 hang núi và 2 khe suối. Cộng với 2 khu vực gọi là “ổ” nữa là 7. Tạo thành khu “chánh” làm ra nham trà chính hiệu.

Trà rẻ hơn được trồng ở những khu vực xa trung tâm hơn. Nếu lấy khu vực Tam Khanh Lưỡng Giản làm tâm. Thì có lần lượt những khu vực gần núi và xa hơn. Lần lượt là Bán Nham, Châu Trà và Ngoại Sơn. Ngoài Bán Nham thì còn vẫn có “nham vận” ra. Thì Châu Trà và Ngoại Sơn thì có rất ít mùi vị đúng của nham trà.

Nham trà nổi tiếng nhất tất nhiên là Đại Hồng Bào. Đại Hồng Bào hiện có 2 loại. Loại thứ nhất đúng là cây trà Đại Hồng Bào. Loại này thì rất đắt. Đâu đó trên 10 triệu cho 100g trà tuỳ theo độ “huyết thống” với 6 cây trà “mẹ”.

Loại thứ hai là Đại Hồng Bào “phối”. Loại này hay được phối từ nhiều giống trà khác nhau. Nhưng cách phối ngon và hay gặp nhất là Nhục Quế với Thuỷ Tiên. Một cái lấy hương, một cái lấy vị. Loại này tầm 1-2 triệu cho 100g trà.

Đơn Tùng Phượng Hoàng

Trà Đơn Tùng Phượng Hoàng là nhóm trà Ô Long đến từ núi Phượng Hoàng (thuộc Triều Châu, Quảng Đông). Cách làm trà Ô Long ở nơi đây cũng có nguồn gốc từ Vũ Di.

Lúc trước thì trà ở núi Phượng Hoàng chỉ gọi đơn giản là Trà Ô Long Phượng Hoàng. Hoặc Phượng Hoàng Thuỷ Tiên theo giống trà Thuỷ Tiên phổ biến ở nơi đây.

Nhưng sau này người làm trà ở đây mới nhận thấy là có một số cây trà có hương vị đặc biệt và khác biệt. Thế nên trà của mỗi cây lại được chế biến và bán riêng theo từng cây. Và cái tên “Đơn Tùng” mới ra đời.

Đâu đó có khoảng hơn 2.000 cây trà như vậy. Và mùi hương của những cây trà này được phân thành 10 nhóm khác nhau. Từ hương hoa, hương mật cho đến hương hạnh nhân, gừng và quế.

Sự đa dạng về hương vị này đến từ giống và môi trường. Nhiều giống trà từ nơi khác đến hoặc được phối với giống bản địa tên là Điểu Chuỷ. Giúp tạo ra những giống trà với hương vị trà khác nhau.

Rồi lý do kế tiếp đó chính là môi trường. Núi Phượng Hoàng có kết cấu đất và khí hậu mỗi nơi mỗi khác nhau một chút. Có khi cùng là một giống trà khi trồng ở làng này thì lại có mùi hương này. Trồng ở làng khác thì lại có những mùi hương khác.

Trà Đơn Tùng Phượng Hoàng ở Việt Nam được bán chủ yếu là loại Trừu Thấp. Đây là dòng lên men thấp và sấy lạnh nên nước xanh và nhiều hương hoa. Do hợp gu xanh và tươi của người Việt nên rất phổ biến.

Loại thứ hai mới đúng là trà Ô Long Phượng Hoàng truyền thống. Loại này được lên men cao nên trà thường có cả hương hoa lẫn những hương tối hơn như mật hay trái cây. Một số loại trà nổi tiếng của nhóm này có tên là Mật Lan Hương, Chi Lan Hương hay Áp Thỉ Hương.

Trà Ô Long An Khê

Nhắc đến An Khê thì ít ai biết. Chứ nhắc đến trà Thiết Quan Âm thì dân uống trà Ô Long sẽ nhận ra ngay. Vì trà Thiết Quan Âm gần như là cái tên trà Ô Long được biết đến nhiều nhất ở Việt Nam.

An Khê là một vùng trà nằm ở phía Nam của Phúc Kiến. Thế nên vùng trà này còn được gọi là Mân Nam Ô Long.

Nếu so sánh trà Thiết Quan Âm với Đại Hồng Bào thì bạn sẽ thấy nhiều điểm khác biệt. Một cái thì lá trà được vo thành viên. Cánh trà xanh. Một cái thì lá lại cong và dài. Cánh trà cũng màu nâu đen. Nước trà của cả 2 loại thì lại càng khác nhau về màu sắc lẫn hương vị.

Thế nhưng sự khác biệt này chỉ mới xuất hiện khoảng vài chục năm gần đây. Còn trước kia thì cả Vũ Di lẫn An Khê có cách làm trà rất giống nhau. Trà Thiết Quan Âm khi xưa cũng được lên men cao. Cọng trà không cuộn thành viên mà cũng dài. Đúng nghĩa là ô long hay “rồng đen”.

Vào những năm 1990s thì cách làm truyền thống của Trà Thiết Quan Âm được thay đổi. Thay vào đó thì trà được lên men thấp. Công đoạn làm héo, vò và sấy cũng được rút gọn. Trà cũng không được hun khô nhiều bằng than nữa. Nhờ vậy mà trà giữ được hương hoa và chất “tươi” nhiều hơn.

Lý do cho sự thay đổi này là sự trỗi dậy của nhóm trà Ô Long xanh mà Đài Loan đã tạo ra. Ngoài ra thì những người làm trà ở An Khê cũng muốn giành lấy thị phần từ lục trà hay trà xanh.

Ở Trung Quốc thì lục trà vẫn luôn loại trà được ưa chuộng nhất. Nên ở An Khê họ cần phải tạo ra một loại trà giống với trà Ô Long của Đài Loan và có hương vị gần với lục trà. Và thế là Thiết Quan Âm kiểu mới ra đời. Và kiểu trà này không chỉ được đón nhận nồng nhiệt. Mà còn biến cái tên Thiết Quan Âm thành loại trà Ô Long nổi tiếng bậc nhất.

Trà Ô Long Đài Loan

Vào khoảng thế kỷ 16 thì các nhà thám hiểm người Bồ Đào Nha đã khám phá ra Đài Loan. Họ gọi đảo này là Ihla Formosa, có nghĩa là “hòn đảo xinh đẹp”.

Đến thế kỷ 17 thì có một công ty tên là Đông Ấn Hà Lan không chỉ ghé đảo. Mà họ còn sử dụng Đài Loan làm trạm giao thương giữa Trung Quốc và Nhật.

Trong vài thập kỷ sau thì công ty này mới nhận ra là hòn đảo này có tiềm năng cực lớn. Nơi đây không chỉ có khí hậu tốt để trồng mía và lúa. Mà còn tốt để trồng trà nữa. Mà trà thì lại có giá trị rất lớn vào giai đoạn này.

Mặc dù cây trà hoang đã được phát hiện ở Đài Loan vào năm 1717. Nhưng mãi đến đầu thế kỷ 19 thì những hạt giống trà đầu tiên mới được mang từ Phúc Kiến về trồng tại Đài Loan.

Lúc này chính quyền nhà Thanh vẫn hạn chế giao thương. Vậy nên trà làm ra ở Đài Loan chủ yếu bán cho người bản địa và đưa sang Trung Quốc.

Đến khi nhà Thanh bị thua cuộc sau Chiến Tranh Nha Phiến. Thì họ phải bắt buộc mở cửa và cho giao thương tự do hơn. Trà sản xuất ở Đài Loan được xuất khẩu sang Anh và Mỹ. Thế là cái tên trà Ô Long Formosa mới được biết đến nhiều.

Người Đài Loan có một số sáng tạo rất riêng cho trà của họ. Đầu tiên là cây trà được trồng ở những vùng núi cao thuộc dãy Alishan. Tạo nên thương hiệu Cao Sơn Trà. Hay Trà Ô Long Núi Cao để phân biệt với trà đến từ Trung Quốc.

Cải tiến thứ hai nằm ở khâu chế biến. Trà Ô Long được chế biến theo kiểu lên men thấp. Để cho hương vị trà gần giống với Bao Chủng. Một dòng trà xanh nổi tiếng của Đài Loan.

Cách làm trà này mở ra một dòng trà Ô Long xanh hoàn toàn mới. Dòng trà này thực sự đã tạo nên “cơn sốt”. Nhất là ở chính Trung Quốc. Khiến cho chính người làm trà ở An Khê (Phúc Kiến) cũng phải bỏ cách làm trà Ô Long truyền thống. Mà đổi sang làm trà kiểu trà Ô Long xanh.

Và cải tiến thứ ba của người Đài Loan nằm ở giống. Họ đã tạo ra những giống trà Ô Long mới của riêng mình. Nổi tiếng nhất là “ba cô con gái”: Tứ Quý, Kim Huyên và Thuý Ngọc. Trà không chỉ có năng suất cao hơn mà còn có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt và dễ thích nghi với môi trường.

Vào đầu những năm 1990s, do du cầu Trà Ô Long Đài Loan tăng cao. Cộng với việc chính phủ cấm việc trồng cây trà ở những vùng núi cao. Vì họ sợ cây bụi thấp và rễ nông như cây trà không có khả năng chống xói mòn. Và để bảo vệ tài nguyên rừng tự nhiên.

Nên người làm trà Đài Loan cũng đã mở rộng trồng và chế biến ở các nước khác. Họ bắt trồng trà ở Vân Nam (Trung Quốc), Lâm Đồng (Việt Nam) và Chiang Rai (Thái Lan).

Trà thành phẩm sẽ được xuất về Đài Loan. Sau đó phối trộn với trà Ô Long địa phương để bán với thương hiệu là Trà Ô Long của Đài Loan.

CÁCH PHA TRÀ Ô LONG

Ở đây mình sẽ không hướng dẫn bạn pha trà Ô Long ngon. Vì ngon là tuỳ mỗi người. Ngon của mình thì sẽ không hẳn là ngon của bạn.

Gu trà Ô Long của mình là gu đậm. Uống trà kiểu cô đặc như bên cà phê họ uống espresso vậy. Nên cách pha mà mình dùng hàng ngày thì sẽ không hợp với đa số người uống trà.

Nên sau đây mình sẽ hướng dẫn một kiểu pha chung chung. Tức là sẽ vừa đủ đậm cho đa số người uống trà. Bạn có thể tham khảo cách pha này. Rồi nên tự điều chỉnh sao cho hợp gu mình nhất.

Đầu tiên chúng ta cần nói về nước. Nước pha trà tốt và dễ tiếp cận nhất là nước tinh khiết. Nước tinh khiết có thể là dạng nước đóng chai hoặc nước bạn tự lọc.

Và điều bạn cần lưu tâm thứ hai đó là nhiệt độ nước. Trừ dòng trà Ô Long từ An Khê ra. Thì tất cả các loại trà còn lại mình đều dùng nước sôi đủ 100 độ. Nếu muốn vừa uống thì bạn có thể dùng nước 90 đến 95 độ C.

Đối với dụng cụ pha thì nên dùng ấm hoặc chén khải. Chất liệu sứ hay bằng đất đều ổn.

Và cuối cùng là cách pha. Đối với mình thì trà Ô Long nên pha kiểu Công Phu Trà. Công Phu Trà về cơ bản là cách pha dùng nhiều trà. Nhưng hãm trà nhanh, chỉ tính bằng giây. Và cả 4 vùng trà Ô Long kể trên đều dùng cách pha này.

Mỗi vùng thì họ sẽ pha khác nhau một chút. Như ở Vũ Di và Triều Châu thì họ sẽ pha rất đậm. Thế nên mình sẽ hướng dẫn bạn cách pha sau mang hơi hướng Đài Loan hơn. Pha nhanh nên về cơ bản là dễ uống.

Tỷ lệ trà và nước là 5g trà cho 100ml nước. Có thể dùng ít trà hơn nếu bạn mới tập uống trà. Nhiệt độ nước tầm 90 đến 95 độ C thôi.

1. LÀM NÓNG ẤM CHÉN: cho nước sôi vào đầy ấm. Để tầm 1 phút thì chúng ta rót nước vào các chén quân để làm nóng cũng như làm sạch chén.
2. CHO TRÀ VÀO ẤM: cho trà vào ấm đúng theo tỷ lệ mà bạn mong muốn. Bạn có thể đậy nắp ấm rồi lắc nhẹ ấm trà. Sau đó mở nắp ấm và ngửi miệng ấm để cảm nhận hương lá trà khô.
3. TRÁNG TRÀ: tiếp tục cho nước vào đầy ấm. Bước này nên cho nước vào đầy ấm thì mới đủ ngập toàn bộ lá trà. Sau đó đợi vài giây thì đổ bỏ nước nước này đi để tráng trà.
4. HÃM TRÀ: sau khi tráng thì bạn cho nước sôi vào đầy ấm. Hãm tầm 10s rồi rót nước trà ra chén tống.
5. HÃM TRÀ CÁC LẦN KẾ: cộng thêm 10s để hãm trà vào các lần kế tiếp.

Nguồn bài viết: Trà Ô Long: Lịch Sử & Các Loại Trà Olong